Chùa Pitu Khôsắ Răngsây

Đối với cộng đồng người Khmer, do nhu cầu tôn giáo là chỗ dựa tinh thần nên hầu hết ở các địa phương có người Khmer sinh sống thì ngôi chùa là nơi lưu giữ, trưng bày các tác phẩm điêu khắc, mỹ thuật của các nghệ nhân dân gian Khmer.


dulich4phuong.net  Chùa Pitu Khôsắ Răngsây
Chùa Pitu Khôsắ Răngsây, nhìn từ hồ Xáng Thổi vào đêm thứ Bảy hàng tuần.

Chùa còn là bộ mặt, là niềm tự hào về những tinh túy trong đời sống văn hóa - xã hội của cộng đồng đó, là một thiết chế xã hội không thể thiếu của người Khmer cho dù cư dân ở đó nhiều hay ít. Chính vì yếu tố đó mà chùa Khmer luôn được xây dựng trong môt không gian đẹp, được trang trí tươi sáng, rực rỡ với nhiều màu sắc và bao hàm các yếu tố mỹ thuật tinh xảo.

>>> Xem thêm bài viết : Chùa Munir Ansay ở Cần Thơ

Chùa Pitu Khôsắ Răngsây - còn gọi là chùa Viễn Quang - toạ lạc tại số 27/18 đường Mạc Đĩnh Chi, phường An Cư, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, là một kiến trúc tín ngưỡng độc đáo, một trong những điểm du lịch hấp dẫn về văn hoá Khmer Nam bộ.

dulich4phuong.net  Chùa Pitu Khôsắ Răngsây
Lối vào chùa qua con hẻm từ đường Lý Tự Trọng, gần công viên Lưu Hữu Phước.

Chùa Pitu Khôsắ Răngsây còn được gọi là “Chùa Sau” vì trên đại lộ Hoà Bình (cách đó chừng 500 mét) còn có chùa Muni Răngsây được gọi là “Chùa Trước”, do vị trí Muni Răngsây (Munir Ansay) quay mặt ra, nằm sát con phố lớn nhất trung tâm thành phố Cần Thơ.

Chùa Pitu Khôsắ Răngsây được xây dựng năm 1948 (Mậu Tý - Phật lịch 2491) từ nhu cầu tu học của các phật tử người Khmer Nam bộ do thượng tọa Sơn Tây đứng ra xây dựng với cơ sở ban đầu từ vật liệu thô sơ bằng cây lá trên diện tích chừng 500 mét vuông, do bà con Phật tử quanh vùng cúng dường. Thượng tọa Sơn Tây cũng là vị trụ trì chùa đầu tiên, viên tịch năm 1960.

Sau hơn nửa thế kỷ, chùa Pitu Khôsắ Răngsây trải qua nhiều đợt tôn tạo và trùng tu. Năm 2008, chùa được đại trùng tu và đã hoàn thành sau 4 năm thi công, khánh thành vào hạ tuần tháng Tư năm 2012 với tổng chi phí 12 tỉ đồng. Hiện nay, chùa Pitu Khôsắ Răngsây được đánh giá là một trong những ngôi chùa hoành tráng và đẹp nhất vùng đồng bằng sông Cửu Long, quanh năm tiếp đón khách du lịch hành hương khắp nơi và đông đảo bà con người Khmer miền Tây Nam bộ chiêm bái.

Kiến trúc độc đáo


dulich4phuong.net  Chùa Pitu Khôsắ Răngsây
Mặt trước chính điện.

Cũng như các ngôi chùa Khmer Nam bộ khác, chùa Pitu Khôsắ Răngsây bao gồm nhiều bộ phận kiến trúc như chính điện, sa la, nhà tăng... Bước từ ngoài vào, cổng chùa Pitu Khôsắ Răngsây được xây dựng tỉ mỉ với những tháp trên nóc cổng khắc các biểu tượng, phù điêu tượng Phật; những hàng hiên cột chạm khắc cầu kỳ. Bên trong chùa là các biểu tượng rắn, rồng (rồng Khmer) được đắp nổi trên mái chùa, trên các thành bậc lên xuống; các tượng người chim (Garuda), tượng tiên nữ (Kayno) được gắn như những con sơn đỡ mái chùa.

Chính điện chùa Pitu Khôsắ Răngsây quay về hướng đông. Mái của chính điện được thiết kế gồm 3 cấp, mỗi cấp chia thành 3 nếp hình thành hệ thống cấu trúc mái. Những cấp mái với những đường cong góc mái, những hình tượng chạm khắc trên hai đầu hồi, trên tháp nóc… Tất cả được thực hiện công phu, tinh xảo, kết hợp với những màu nguyên gốc và những pha chế chuẩn mực để thể hiện bút pháp tài hoa và trình độ thẩm mỹ cao của người Khmer Nam bộ.

Hầu hết chùa Khmer theo hệ phái tiểu thừa, nên chính điện thờ phụng đức Phật Thích Ca Mâu Ni trên tòa sen chia thành nhiều cấp, trang trí rất tỉ mỉ đặt ở chính giữa nhà và gian chính điện luôn nằm ở chính giữa khuôn viên chùa, trên nền cao khoảng một mét. Tòa chính điện chùa Pitu Khôsa Răngsây gồm ba tầng và tầng tháp được xem như tầng thứ tư, được xây dựng bằng bê tông cốt thép tường gạch, chót tháp đổ bê tông mái lợp ngói. Bốn phía tòa chính điện được trang trí bằng những hoa văn tinh xảo.

Trước khi lên cầu thang vào chính điện tầng một chúng tôi nhìn thấy hai tượng chằn với khuôn mặt dữ tợn; đây là hình tượng luôn có ở tất cả các chùa Khmer dùng. Chằn được coi là tượng trưng cho tà ma phá hoại Phật pháp. Chằn được thể hiện dưới dạng một người to lớn, khoẻ mạnh, vẻ mặt dữ tợn, mình mặc giáp trụ, tay cầm chày vồ đứng gác ở cổng chùa. Trước tượng chằn phía bên trái là cây bồ đề với tượng Phật Thích Ca tọa thiền gốc cây. Hai bên lan can dẫn lên chính điện là hai tượng rắn rồng to lớn là tay dẫn lên chính điện.


dulich4phuong.net  Chùa Pitu Khôsắ Răngsây
Tầng hai chánh điện chùa Pitu Khôsắ Răngsây

Tầng một chính điện là một không gian thoáng rộng, tô vẽ hoa văn khắp gian. Chính giữa là tượng Phật Thích Ca bằng đồng sáng loáng, cao khoảng hai mét được thỉnh từ Thái Lan. Ngoài ra còn nhiều tượng Phật đứng và ngồi khác được xếp đặt thứ tự. Bên hông gian chính có đường lên điện tầng hai.

Tầng hai cũng là gian thờ Phật với diện tích tương đương tầng một. Chung quanh vách hai bên là hình vẽ tô màu thật đẹp về cuộc đời đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chính giữa trên cao đặt tượng Phật Thích Ca ngồi, được thếp vàng. Bên dưới là các tượng Phật Thích Ca đứng, ngồi bằng đá quý, bằng đồng… Ngoài ra còn có hai tượng Phật bằng đá được thỉnh về từ Myamar. Các cột trụ trong chánh điện tầng một và tầng hai, phần chân và phần đầu đỡ sàn đều đắp hoa văn Phanhi lửa.

Chúng tôi tiếp tục men theo bên hông để lên tầng ba. Diện tích tầng ba cũng bằng tầng hai và tầng một nhưng trang trí với nhiều sắc trắng hơn. Vách tường được đắp nổi phù điêu nữ thần Têpanon - Phanhites cộng với Phanhi Phlong. Các cột trụ tầng ba đắp nổi hoa văn Angkor toàn thân. Ngoài ra còn được trang trí bằng mười sáu bức tranh minh họa, thuật chuyện cuộc đời của đức Thích Ca từ đản sanh đến Phật nhập niết bàn. Vách ngoài tầng ba đắp hoa văn đặc thù của văn hóa Khmer Angkor hòa hợp với Khmer Nam bộ. Giữa chính điện tầng ba có thêm các tượng nằm là tượng Phật nhập niết bàn. Có hai tượng Phật ngồi xếp bằng hai bên bằng đá được thỉnh về từ Campuchia.

Cả ba tầng của chùa có mười hai cửa sổ bằng gỗ được khắc chạm tỉ mỉ là mười hai bức phù điêu thể hiện nội dung các truyền thuyết dân gian.

Đặc biệt nhất là tầng tháp. Chúng tôi được sư trụ trì cho biết, ít có chùa nào có bốn tầng và ít có chùa nào lại sử dụng tầng tháp. Nếu xin phép, chùa sẽ mở cửa tầng tháp để du khách có thể tham quan. Có một lối đi bên hông phía bên ngoài của tầng ba để leo lên tầng tháp. Tầng tháp gắn với mái chùa được trang trí mái cong vút là phần cao nhất của chùa.

Chót tháp đổ bê tông mái lợp ngói. Kiến trúc hoa văn trang trí rồng Ăngkor cách điệu uốn lượn ở các bao lam mặt trước chánh điện, đầu rồng Ăngkor, tiên nữ Keynor - chim thần Krud, phù điêu thần chằn Hanuman, nữ thần Teppanom. Mái cong và tầng tháp cao nhất do nghệ nhân đắp tượng ở Sóc Trăng, Bạc Liêu thực hiện. Đi chung quanh bốn mặt của tầng tháp với lối đi rộng khoảng một mét, du khách sẽ tha hồ ngắm cảnh toàn thành phố Cần Thơ.


dulich4phuong.net  Chùa Pitu Khôsắ Răngsây
Tầng tháp gắn với mái chùa được trang trí mái cong vút là phần cao nhất của chùa.

Tầng thứ tư của chùa là tầng tháp cao nhất còn là nơi lưu trữ Tam Tạng kinh bằng tiếng Ba Li và kinh bằng tiếng Việt được xếp trang trọng ở hai đầu phòng kinh. Chính giữa gian là thờ xá lợi Phật. Phải nói là tầng thứ tư là nơi trang trí tuy với không gian nhỏ nhưng thật sáng và đẹp mắt làm ánh lên nét trang nghiêm. Rất nhiều du khách quốc tế đã đến đây và được tham quan tầng đặc biệt này.

Chùa còn là nơi lưu giữ văn hoá Khmer như đàn ngũ âm, các điệu múa Chja Dăm, múa dân gian Campuchia… và được trình diễn thông qua những ngày lễ quan trọng như tết Oóc Ôm Bóc, lễ Choi Chơ Năm Thơ Mây, lễ Dolta, lê Dâng Y, lễ Cúng Trăng…

Nhiều sinh viên, học sinh nghèo người Khmer từ các tỉnh lân cận đến học tập tại Cần Thơ được vào chùa ở trọ và ăn cơm miễn phí, được học thêm tiếng Khmer; vừa làm công quả cho chùa, vừa học kinh Phật. Ngoài ra chùa còn dành thêm một số phòng trọ khang trang, sạch sẽ, tươm tất cho các sư Khmer ở nơi khác có việc đến Cần Thơ có nơi ăn, nghỉ yên tịnh.

Khi đi từ dưới tầng trệt lên các tầng trên, tôi cũng nhìn thấy có nhiều tượng chằn, tượng thần, tượng Phật, phù điêu … nhưng điều gây ấn tượng đặc biệt nhất là tượng một gương mặt chằn ăn một vòng tròn. Hỏi ra mới biết đó là tượng Reahu (hoặc Rìa-Hu hay còn gọi là Rahu). Tượng Rìa-hu - nhân vật đặc biệt được đắp nổi chỉ có phần đầu mà không có thân - đặt trên lầu sala phía bên phải của chùa khi bước lên chính điện, là một câu chuyện dài giải thích hiện tượng nhật thực, nguyệt thực của người Khmer Nam bộ.

Trong những hình tượng được đắp nổi hay trang trí thờ phụng trong chùa thì “Rìa-hu” và “Chằn” là những biểu tượng của cái ác. Rìa-hu được đắp nổi hay vẽ thể hiện gương mặt một quái vật hung dữ với đôi mắt trợn trừng, với vành miệng rộng đang nhe hai hàm răng nhọn lởm chởm nuốt vòng tròn tượng trưng cho mặt trăng hay mặt trời. Ở nhiều chùa Khmer Nam bộ, Rìa-hu được trang trí ở nhiều nơi, trên cổng vào chùa, trên vòm mặt tiền ngôi chính điện, trên vòm cửa ra vào và thậm chí ở ngay cả bệ tượng Phật.

Truyền thuyết về sự tích Rìa-hu

Một vị sư kể lại cho chúng tôi nghe rằng: Ngày xửa ngày xưa, có một gia đình nọ có ba anh em trai. Ngày nào cũng vậy ba anh em cũng dành phần cơm để dâng cơm cho các nhà sư đi khất thực. Một hôm, người em út được hai anh giao cho nấu cơm. Rủi thay hôm đó củi bị mưa ướt nên nhúm mãi mà lửa không cháy được nên khi đoàn các sư khất thực đi ngang qua nhà mà cơm vẫn chưa chín.

Không có cơm để dâng cho các sư, hai người anh giận và quát mắng, lấy vá xúc cơm đánh vào đầu người em út. Người em út bị các anh đánh, tủi thân, tức mình bỏ ra bờ con sông lớn sau nhà ngồi khóc. Nhìn con nước sông đang chảy xiết, người em út nguyện kiếp sau được hóa thành người có sức mạnh như dòng nước chảy xiết để không ai bắt nạt được mình.

Hai người anh tìm kiếm đứa em, nghe lời than vãn và lời nguyện đó mà lo lắng và từ đó họ cũng nguyện kiếp sau sẽ trở thành người có sức mạnh hơn dòng nước để em mình không làm hại được mình. Cả ba anh em đều toại nguyện. Người anh cả được hóa kiếp thành Pờ-rặc A-tít, tức là mặt trời, người anh thứ hóa kiếp thành Pờ-rặc Chanh tức là mặt trăng, và người em út hóa kiếp thành Rìa-hu, một người to lớn, mặt mũi xấu xí, có sức mạnh không ai có thể cản lại nổi.

Từ mối thâm thù xưa cũ với hai anh từ kiếp trước, Rìa-hu thường chặn bắt mặt trời và mặt trăng nuốt vào bụng để trả thù. Do đó hình tượng Rìa-hu thường được đắp nổi hay vẽ cảnh đang nuốt vòng tròn thể hiện mặt trời hay mặt trăng. Lúc nuốt mặt trời hay mặt trăng đó, đã làm cho trời đất bị tối đi. Vị thần Pờ-rặc In, người cai quản vũ trụ, thấy vậy bèn dạy cho Pờ-rặc A-tít và Pờ-rặc Chanh hai bài thần chú gọi là Sô bờ-rích là kinh Mặt Trời và Chanh bờ-rích là kinh Mặt Trăng để khi lâm nạn Pờ-rặc A-tít và Pờ-rặc Chanh đọc để buộc Rìa-hu phải nhả mình ra. Từ đó , Rìa-hu chỉ nuốt mặt trời và mặt trăng được một lát, thì bị hiệu ứng của bài kinh phải nhả mặt trời hay mặt trăng ra. Trời đất lại trở nên sáng sủa lại sau nhật thực hay nguyệt thực. Những lúc này người Khmer Nam bộ thường đánh trống khua mõ,… gây tiếng động để Rìa-hu nhả mặt trời hay mặt trăng ra.

dulich4phuong.net  Chùa Pitu Khôsắ Răngsây
Phù điêu thần Rìa-hu.

Thêm một chuyện kể khác về Rìa-hu: Ỷ mình to lớn, có sức mạnh vô địch nên Rìa-hu rất kiêu ngạo, quyết tâm tìm người tỷ thí. Nghe nói Đức Phật là người mạnh nhất thế gian, Rìa-hu tìm đến đòi thách đấu. Đức Phật biết Rìa-hu sắp đến nên dùng thần thông biến ngôi điện của mình nhỏ lại để tạo lòng kiêu ngạo, tự đắc của Rìa-hu. Khi Rìa-hu bay đến nơi, thấy ngôi chánh điện nhỏ xíu, chỉ bằng nắm tay của mình, thì tự đắc cho là mình có thể bóp nát ngôi chánh điện ấy một cách dễ dàng.

Nhưng khi Rìa-hu bước vào ngôi điện nhỏ bé đó thì bước qua dễ dàng không bị vướng gì cả. Bên trong ngôi điện rộng thênh thang còn đức Phật thì to lớn như quả núi, mình đắp y vàng. Sau khi định thần, Rìa-hu hỏi đức Phật: Trong vũ trụ, có phải ông là người to lớn nhất không? Đức Phật bảo, trong vũ trụ không ai lớn hơn ngài Đại Phạn Thiên - tiếng Khmer là MahaPờrum. Rìa-hu nài nỉ đức Phật đưa mình lên thượng giới gặp Đại Phạn Thiên. Nhìn thấy MahaPờrum hết sức to lớn, Rìa-hu sợ hãi, luôn miệng van xin tha lỗi và hổ thẹn xin Đức Phật cho về. Đức Phật căn dặn trên đường về không được uống nước trường sinh ở hồ thiêng A-Nô-Ti.

Nhưng đường thì xa mà người thì khát nên Rìa-hu quên lời căn dặn của Phật nên đã xuống hồ uống nước. Thần giữ hồ Kom-phôn-lác tức giận kẻ đánh cắp nước trường sinh nên thổi luồng gió thiêng Căm-ma-viết là luồng gió nghiệp báo cắt đứt Rìa-hu làm đôi ngang ngực. Rìa-hu hoảng sợ bỏ nửa phần còn lại dưới hồ, mang nửa phần trên còn sống được là nhờ nước trường sinh, bay vút đi. Bay đến đâu tạo mưa to, giông bão đến đó. Vì vậy mà người Khmer có tập tục là hễ có gió to thì đánh trống, gõ thùng… thậm chí, cầm dao hô lớn "tránh đi, tránh đi" tạo tiếng vang lớn để xua đuổi Rìa-hu đi nơi khác, tránh làm thiệt hại nhà cửa ruộng vườn của họ.

Du khách đến viếng chùa có thể đi bộ từ đường Lý Tự Trọng (đoạn cuối công viên Lưu Hữu Phước) vào hẻm đi thẳng chừng 300 mét là đến. Do chùa nằm trong hẻm nên nếu đến chùa bằng cách này, hình ảnh ngôi chùa được hiện rõ và làm cho tầm nhìn được đẹp hơn. Vào tối thứ Bảy hằng tuần lúc 19 giờ, chùa được thắp sáng bằng nhiều đèn phối màu rất đẹp, nếu ngắm nhìn từ hồ Xáng Thổi cách chùa 100 mét, hình ảnh ngôi chùa sáng lung linh trên mặt hồ, trông rất đẹp.








Chua Pitu Khosa Rangsay


Doi voi cong dong nguoi Khmer, do nhu cau tôn giáo là cho dua tinh than nên hau het o các dia phuong có nguoi Khmer sinh song thì ngôi chùa là noi luu giu, trung bày các tác pham diêu khac, my thuat cua các nghe nhân dân gian Khmer.


dulich4phuong.net  Chua Pitu Khosa Rangsay
Chùa Pitu Khôsa Rangsây, nhìn tu ho Xáng Thoi vào dêm thu Bay hàng tuan.

Chùa còn là bo mat, là niem tu hào ve nhung tinh túy trong doi song van hóa - xã hoi cua cong dong dó, là mot thiet che xã hoi không the thieu cua nguoi Khmer cho dù cu dân o dó nhieu hay ít. Chính vì yeu to dó mà chùa Khmer luôn duoc xây dung trong môt không gian dep, duoc trang trí tuoi sáng, ruc ro voi nhieu màu sac và bao hàm các yeu to my thuat tinh xao.

>>> Xem thêm bài viet : Chùa Munir Ansay o Can Tho

Chùa Pitu Khôsa Rangsây - còn goi là chùa Vien Quang - toa lac tai so 27/18 duong Mac Dinh Chi, phuong An Cu, quan Ninh Kieu, thành pho Can Tho, là mot kien trúc tín nguong doc dáo, mot trong nhung diem du lich hap dan ve van hoá Khmer Nam bo.

dulich4phuong.net  Chua Pitu Khosa Rangsay
Loi vào chùa qua con hem tu duong Lý Tu Trong, gan công viên Luu Huu Phuoc.

Chùa Pitu Khôsa Rangsây còn duoc goi là “Chùa Sau” vì trên dai lo Hoà Bình (cách dó chung 500 mét) còn có chùa Muni Rangsây duoc goi là “Chùa Truoc”, do vi trí Muni Rangsây (Munir Ansay) quay mat ra, nam sát con pho lon nhat trung tâm thành pho Can Tho.

Chùa Pitu Khôsa Rangsây duoc xây dung nam 1948 (Mau Tý - Phat lich 2491) tu nhu cau tu hoc cua các phat tu nguoi Khmer Nam bo do thuong toa Son Tây dung ra xây dung voi co so ban dau tu vat lieu thô so bang cây lá trên dien tích chung 500 mét vuông, do bà con Phat tu quanh vùng cúng duong. Thuong toa Son Tây cung là vi tru trì chùa dau tiên, viên tich nam 1960.

Sau hon nua the ky, chùa Pitu Khôsa Rangsây trai qua nhieu dot tôn tao và trùng tu. Nam 2008, chùa duoc dai trùng tu và dã hoàn thành sau 4 nam thi công, khánh thành vào ha tuan tháng Tu nam 2012 voi tong chi phí 12 ti dong. Hien nay, chùa Pitu Khôsa Rangsây duoc dánh giá là mot trong nhung ngôi chùa hoành tráng và dep nhat vùng dong bang sông Cuu Long, quanh nam tiep dón khách du lich hành huong khap noi và dông dao bà con nguoi Khmer mien Tây Nam bo chiêm bái.

Kien trúc doc dáo


dulich4phuong.net  Chua Pitu Khosa Rangsay
Mat truoc chính dien.

Cung nhu các ngôi chùa Khmer Nam bo khác, chùa Pitu Khôsa Rangsây bao gom nhieu bo phan kien trúc nhu chính dien, sa la, nhà tang... Buoc tu ngoài vào, cong chùa Pitu Khôsa Rangsây duoc xây dung ti mi voi nhung tháp trên nóc cong khac các bieu tuong, phù diêu tuong Phat; nhung hàng hiên cot cham khac cau ky. Bên trong chùa là các bieu tuong ran, rong (rong Khmer) duoc dap noi trên mái chùa, trên các thành bac lên xuong; các tuong nguoi chim (Garuda), tuong tiên nu (Kayno) duoc gan nhu nhung con son do mái chùa.

Chính dien chùa Pitu Khôsa Rangsây quay ve huong dông. Mái cua chính dien duoc thiet ke gom 3 cap, moi cap chia thành 3 nep hình thành he thong cau trúc mái. Nhung cap mái voi nhung duong cong góc mái, nhung hình tuong cham khac trên hai dau hoi, trên tháp nóc… Tat ca duoc thuc hien công phu, tinh xao, ket hop voi nhung màu nguyên goc và nhung pha che chuan muc de the hien bút pháp tài hoa và trình do tham my cao cua nguoi Khmer Nam bo.

Hau het chùa Khmer theo he phái tieu thua, nên chính dien tho phung duc Phat Thích Ca Mâu Ni trên tòa sen chia thành nhieu cap, trang trí rat ti mi dat o chính giua nhà và gian chính dien luôn nam o chính giua khuôn viên chùa, trên nen cao khoang mot mét. Tòa chính dien chùa Pitu Khôsa Rangsây gom ba tang và tang tháp duoc xem nhu tang thu tu, duoc xây dung bang bê tông cot thép tuong gach, chót tháp do bê tông mái lop ngói. Bon phía tòa chính dien duoc trang trí bang nhung hoa van tinh xao.

Truoc khi lên cau thang vào chính dien tang mot chúng tôi nhìn thay hai tuong chan voi khuôn mat du ton; dây là hình tuong luôn có o tat ca các chùa Khmer dùng. Chan duoc coi là tuong trung cho tà ma phá hoai Phat pháp. Chan duoc the hien duoi dang mot nguoi to lon, khoe manh, ve mat du ton, mình mac giáp tru, tay cam chày vo dung gác o cong chùa. Truoc tuong chan phía bên trái là cây bo de voi tuong Phat Thích Ca toa thien goc cây. Hai bên lan can dan lên chính dien là hai tuong ran rong to lon là tay dan lên chính dien.


dulich4phuong.net  Chua Pitu Khosa Rangsay
Tang hai chánh dien chùa Pitu Khôsa Rangsây

Tang mot chính dien là mot không gian thoáng rong, tô ve hoa van khap gian. Chính giua là tuong Phat Thích Ca bang dong sáng loáng, cao khoang hai mét duoc thinh tu Thái Lan. Ngoài ra còn nhieu tuong Phat dung và ngoi khác duoc xep dat thu tu. Bên hông gian chính có duong lên dien tang hai.

Tang hai cung là gian tho Phat voi dien tích tuong duong tang mot. Chung quanh vách hai bên là hình ve tô màu that dep ve cuoc doi duc Phat Thích Ca Mâu Ni. Chính giua trên cao dat tuong Phat Thích Ca ngoi, duoc thep vàng. Bên duoi là các tuong Phat Thích Ca dung, ngoi bang dá quý, bang dong… Ngoài ra còn có hai tuong Phat bang dá duoc thinh ve tu Myamar. Các cot tru trong chánh dien tang mot và tang hai, phan chân và phan dau do sàn deu dap hoa van Phanhi lua.

Chúng tôi tiep tuc men theo bên hông de lên tang ba. Dien tích tang ba cung bang tang hai và tang mot nhung trang trí voi nhieu sac trang hon. Vách tuong duoc dap noi phù diêu nu than Têpanon - Phanhites cong voi Phanhi Phlong. Các cot tru tang ba dap noi hoa van Angkor toàn thân. Ngoài ra còn duoc trang trí bang muoi sáu buc tranh minh hoa, thuat chuyen cuoc doi cua duc Thích Ca tu dan sanh den Phat nhap niet bàn. Vách ngoài tang ba dap hoa van dac thù cua van hóa Khmer Angkor hòa hop voi Khmer Nam bo. Giua chính dien tang ba có thêm các tuong nam là tuong Phat nhap niet bàn. Có hai tuong Phat ngoi xep bang hai bên bang dá duoc thinh ve tu Campuchia.

Ca ba tang cua chùa có muoi hai cua so bang go duoc khac cham ti mi là muoi hai buc phù diêu the hien noi dung các truyen thuyet dân gian.

Dac biet nhat là tang tháp. Chúng tôi duoc su tru trì cho biet, ít có chùa nào có bon tang và ít có chùa nào lai su dung tang tháp. Neu xin phép, chùa se mo cua tang tháp de du khách có the tham quan. Có mot loi di bên hông phía bên ngoài cua tang ba de leo lên tang tháp. Tang tháp gan voi mái chùa duoc trang trí mái cong vút là phan cao nhat cua chùa.

Chót tháp do bê tông mái lop ngói. Kien trúc hoa van trang trí rong Angkor cách dieu uon luon o các bao lam mat truoc chánh dien, dau rong Angkor, tiên nu Keynor - chim than Krud, phù diêu than chan Hanuman, nu than Teppanom. Mái cong và tang tháp cao nhat do nghe nhân dap tuong o Sóc Trang, Bac Liêu thuc hien. Di chung quanh bon mat cua tang tháp voi loi di rong khoang mot mét, du khách se tha ho ngam canh toàn thành pho Can Tho.


dulich4phuong.net  Chua Pitu Khosa Rangsay
Tang tháp gan voi mái chùa duoc trang trí mái cong vút là phan cao nhat cua chùa.

Tang thu tu cua chùa là tang tháp cao nhat còn là noi luu tru Tam Tang kinh bang tieng Ba Li và kinh bang tieng Viet duoc xep trang trong o hai dau phòng kinh. Chính giua gian là tho xá loi Phat. Phai nói là tang thu tu là noi trang trí tuy voi không gian nho nhung that sáng và dep mat làm ánh lên nét trang nghiêm. Rat nhieu du khách quoc te dã den dây và duoc tham quan tang dac biet này.

Chùa còn là noi luu giu van hoá Khmer nhu dàn ngu âm, các dieu múa Chja Dam, múa dân gian Campuchia… và duoc trình dien thông qua nhung ngày le quan trong nhu tet Oóc Ôm Bóc, le Choi Cho Nam Tho Mây, le Dolta, lê Dâng Y, le Cúng Trang…

Nhieu sinh viên, hoc sinh nghèo nguoi Khmer tu các tinh lân can den hoc tap tai Can Tho duoc vào chùa o tro và an com mien phí, duoc hoc thêm tieng Khmer; vua làm công qua cho chùa, vua hoc kinh Phat. Ngoài ra chùa còn dành thêm mot so phòng tro khang trang, sach se, tuom tat cho các su Khmer o noi khác có viec den Can Tho có noi an, nghi yên tinh.

Khi di tu duoi tang tret lên các tang trên, tôi cung nhìn thay có nhieu tuong chan, tuong than, tuong Phat, phù diêu … nhung dieu gây an tuong dac biet nhat là tuong mot guong mat chan an mot vòng tròn. Hoi ra moi biet dó là tuong Reahu (hoac Rìa-Hu hay còn goi là Rahu). Tuong Rìa-hu - nhân vat dac biet duoc dap noi chi có phan dau mà không có thân - dat trên lau sala phía bên phai cua chùa khi buoc lên chính dien, là mot câu chuyen dài giai thích hien tuong nhat thuc, nguyet thuc cua nguoi Khmer Nam bo.

Trong nhung hình tuong duoc dap noi hay trang trí tho phung trong chùa thì “Rìa-hu” và “Chan” là nhung bieu tuong cua cái ác. Rìa-hu duoc dap noi hay ve the hien guong mat mot quái vat hung du voi dôi mat tron trung, voi vành mieng rong dang nhe hai hàm rang nhon lom chom nuot vòng tròn tuong trung cho mat trang hay mat troi. O nhieu chùa Khmer Nam bo, Rìa-hu duoc trang trí o nhieu noi, trên cong vào chùa, trên vòm mat tien ngôi chính dien, trên vòm cua ra vào và tham chí o ngay ca be tuong Phat.

Truyen thuyet ve su tích Rìa-hu

Mot vi su ke lai cho chúng tôi nghe rang: Ngày xua ngày xua, có mot gia dình no có ba anh em trai. Ngày nào cung vay ba anh em cung dành phan com de dâng com cho các nhà su di khat thuc. Mot hôm, nguoi em út duoc hai anh giao cho nau com. Rui thay hôm dó cui bi mua uot nên nhúm mãi mà lua không cháy duoc nên khi doàn các su khat thuc di ngang qua nhà mà com van chua chín.

Không có com de dâng cho các su, hai nguoi anh gian và quát mang, lay vá xúc com dánh vào dau nguoi em út. Nguoi em út bi các anh dánh, tui thân, tuc mình bo ra bo con sông lon sau nhà ngoi khóc. Nhìn con nuoc sông dang chay xiet, nguoi em út nguyen kiep sau duoc hóa thành nguoi có suc manh nhu dòng nuoc chay xiet de không ai bat nat duoc mình.

Hai nguoi anh tìm kiem dua em, nghe loi than vãn và loi nguyen dó mà lo lang và tu dó ho cung nguyen kiep sau se tro thành nguoi có suc manh hon dòng nuoc de em mình không làm hai duoc mình. Ca ba anh em deu toai nguyen. Nguoi anh ca duoc hóa kiep thành Po-rac A-tít, tuc là mat troi, nguoi anh thu hóa kiep thành Po-rac Chanh tuc là mat trang, và nguoi em út hóa kiep thành Rìa-hu, mot nguoi to lon, mat mui xau xí, có suc manh không ai có the can lai noi.

Tu moi thâm thù xua cu voi hai anh tu kiep truoc, Rìa-hu thuong chan bat mat troi và mat trang nuot vào bung de tra thù. Do dó hình tuong Rìa-hu thuong duoc dap noi hay ve canh dang nuot vòng tròn the hien mat troi hay mat trang. Lúc nuot mat troi hay mat trang dó, dã làm cho troi dat bi toi di. Vi than Po-rac In, nguoi cai quan vu tru, thay vay bèn day cho Po-rac A-tít và Po-rac Chanh hai bài than chú goi là Sô bo-rích là kinh Mat Troi và Chanh bo-rích là kinh Mat Trang de khi lâm nan Po-rac A-tít và Po-rac Chanh doc de buoc Rìa-hu phai nha mình ra. Tu dó , Rìa-hu chi nuot mat troi và mat trang duoc mot lát, thì bi hieu ung cua bài kinh phai nha mat troi hay mat trang ra. Troi dat lai tro nên sáng sua lai sau nhat thuc hay nguyet thuc. Nhung lúc này nguoi Khmer Nam bo thuong dánh trong khua mõ,… gây tieng dong de Rìa-hu nha mat troi hay mat trang ra.

dulich4phuong.net  Chua Pitu Khosa Rangsay
Phù diêu than Rìa-hu.

Thêm mot chuyen ke khác ve Rìa-hu: Y mình to lon, có suc manh vô dich nên Rìa-hu rat kiêu ngao, quyet tâm tìm nguoi ty thí. Nghe nói Duc Phat là nguoi manh nhat the gian, Rìa-hu tìm den dòi thách dau. Duc Phat biet Rìa-hu sap den nên dùng than thông bien ngôi dien cua mình nho lai de tao lòng kiêu ngao, tu dac cua Rìa-hu. Khi Rìa-hu bay den noi, thay ngôi chánh dien nho xíu, chi bang nam tay cua mình, thì tu dac cho là mình có the bóp nát ngôi chánh dien ay mot cách de dàng.

Nhung khi Rìa-hu buoc vào ngôi dien nho bé dó thì buoc qua de dàng không bi vuong gì ca. Bên trong ngôi dien rong thênh thang còn duc Phat thì to lon nhu qua núi, mình dap y vàng. Sau khi dinh than, Rìa-hu hoi duc Phat: Trong vu tru, có phai ông là nguoi to lon nhat không? Duc Phat bao, trong vu tru không ai lon hon ngài Dai Phan Thiên - tieng Khmer là MahaPorum. Rìa-hu nài ni duc Phat dua mình lên thuong gioi gap Dai Phan Thiên. Nhìn thay MahaPorum het suc to lon, Rìa-hu so hãi, luôn mieng van xin tha loi và ho then xin Duc Phat cho ve. Duc Phat can dan trên duong ve không duoc uong nuoc truong sinh o ho thiêng A-Nô-Ti.

Nhung duong thì xa mà nguoi thì khát nên Rìa-hu quên loi can dan cua Phat nên dã xuong ho uong nuoc. Than giu ho Kom-phôn-lác tuc gian ke dánh cap nuoc truong sinh nên thoi luong gió thiêng Cam-ma-viet là luong gió nghiep báo cat dut Rìa-hu làm dôi ngang nguc. Rìa-hu hoang so bo nua phan còn lai duoi ho, mang nua phan trên còn song duoc là nho nuoc truong sinh, bay vút di. Bay den dâu tao mua to, giông bão den dó. Vì vay mà nguoi Khmer có tap tuc là he có gió to thì dánh trong, gõ thùng… tham chí, cam dao hô lon "tránh di, tránh di" tao tieng vang lon de xua duoi Rìa-hu di noi khác, tránh làm thiet hai nhà cua ruong vuon cua ho.

Du khách den vieng chùa có the di bo tu duong Lý Tu Trong (doan cuoi công viên Luu Huu Phuoc) vào hem di thang chung 300 mét là den. Do chùa nam trong hem nên neu den chùa bang cách này, hình anh ngôi chùa duoc hien rõ và làm cho tam nhìn duoc dep hon. Vào toi thu Bay hang tuan lúc 19 gio, chùa duoc thap sáng bang nhieu dèn phoi màu rat dep, neu ngam nhìn tu ho Xáng Thoi cách chùa 100 mét, hình anh ngôi chùa sáng lung linh trên mat ho, trông rat dep.

Chùa Pitu Khôsắ Răngsây

Đối với cộng đồng người Khmer, do nhu cầu tôn giáo là chỗ dựa tinh thần nên hầu hết ở các địa phương có người Khmer sinh sống thì ngôi chùa là nơi lưu giữ, trưng bày các tác phẩm điêu khắc, mỹ thuật của các nghệ nhân dân gian Khmer.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá