Khám phá làng gốm Bàu Trúc

Ngoài tháp Chăm huyền bí, những vườn nho bát ngát, Phan Rang còn được biết đến với làng gốm Bàu Trúc, nơi những người phụ nữ Chăm ngày ngày thổi hồn vào từng mảnh gốm, khiến nó trở nên tinh xảo, sắc nét.


>> Khám phá tháp Chăm huyền bí
>>
Tháp Champa huyền ảo

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Những sản phẩm gốm Bàu Trúc.

Làng gốm Bàu Trúc (tiếng Chăm gọi là Palay Hamuk), thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, cách thành phố Phan Rang 10km về hướng nam. Gốm Bàu Trúc có ba cái lạ và một điều đặc biệt. Lạ vì gốm được làm hoàn toàn bằng tay, các dụng cụ tạo hình thô sơ, thợ làm gốm đều là phụ nữ. Điều đặc biệt là gốm của nơi này nổi tiếng đẹp, bền, dẻo nhờ loại đất sép lấy ở sông Quao. Loại đất sét này khi cho ra thành phẩm luôn lên màu đẹp, bề mặt láng mịn. Nước hay thức ăn để trong đó lâu hư và luôn mát hơn nhiệt độ bên ngoài.

Theo truyền thuyết, nghề làm gốm do vợ chồng ông tổ Poklong Chanh dạy cho phụ nữ Chăm từ thời xa xưa. Điều đó cũng giải thích tại sao làm gốm vất vả nhưng khi bước chân vào làng, du khách bắt gặp hình ảnh những người thợ nữ trộn, nhào đất, tạo hình, trang trí hoa văn... còn đàn ông chỉ tham gia vào những công đoạn như đập tơi đất, nung gốm. Sự phân biệt và đặc trưng “chỉ có phụ nữ mới được làm gốm” còn thể hiện rõ nét ở điểm nếu du khách hỏi giá một sản phẩm tại đây thì một em bé mới biết nói có thể báo giá, nhưng một cụ ông tóc bạc phơ thì không. Hay những em gái từ 5 tuổi đã học làm gốm, trước lúc cưới phải thông thạo tất cả kỹ thuật tạo hình, còn các bé trai thì ngược lại.

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Sau những bước chân xoay tròn của người thợ làm gốm, chiếc bình bằng đất hiện ra tròn vành và rõ nét.

Các thợ gốm tạo hình cho sản phẩm của mình nhờ bàn tay khéo léo và những bước chân quanh cột đá tròn làm trụ, chứ không dựa vào bàn xoay. Từ những bước chân này, khối đất sét mềm mịn ban đầu, dần uyển chuyển thành hình một khối rỗng tròn trịa, rồi thành hình thành lọ hoa, bình nước. Thoạt nhìn thì khá dễ, nên vài du khách tò mò tỏ ý muốn đi thử, song chỉ được vài vòng đã cảm thấy hoa mắt, chóng mặt. Lúc đó mới cảm nhận được câu “làm bằng tay, xoay bằng đít” không phải là cách nói ẩn dụ.

Sau khi được tạo hình xong, sản phẩm được chuyển tiếp cho người thợ đảm nhiệm vai trò trang trí hoa văn. Khác với những nơi khác, hoa văn trên những vật dụng bằng gốm ở nơi đây được tạo hình bằng những dụng cụ đơn giản đến nỗi, ai chưa tận mắt thấy bàn tay thoăn thoắt của người thợ làm gốm tạo những chiếc bánh xe đồ chơi, cây gậy, chiếc lá, vỏ sò, vỏ ốc…trên những chiếc bình, vật dụng bằng gốm... thì sẽ tưởng đó là những thứ đồ chơi hư, cũ của trẻ con chứ không phải là dụng cụ làm gốm. Những vật dụng thô sơ ấy, qua bàn tay tài hoa của những người thợ, những bông hoa, đồi núi, cây cối, sóng biển… dần hiện lên mang những nét đẹp rất riêng, vừa dịu dàng như một cô gái Chăm, vừa mạnh mẽ, sừng sững như những ngọn tháp của vùng đất này.

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Thợ gốm đang tạo hình cho sản phẩm với những bánh xe đồ chơi, muỗng ăn cơm, vỏ sò...

Sau công đoạn tạo hình, gốm được đem phơi nắng và đốt lộ thiên (chất rơm củi xung quanh sản phẩm). Không chỉ trau chuốt khi tạo hình, khi đã vào lò, gốm còn được chăm chút từng nét màu (màu được chiết xuất từ trái dông, trái thị trên rừng). Sau khi nung khoảng vài giờ, gốm được lấy ra, phun màu, rồi tiếp tục cho vào nung tiếp. Kết quả của việc tạo màu là gốm sẽ có những màu đặc trưng như vàng đỏ, đỏ hồng, đen xám, nâu....

Người yêu thích gốm Chăm thì thấy được nét đẹp của văn hóa Chămpa trong từng sản phẩm. Người đã quen với những sản phẩm bóng loáng, mịn màng đến từng milimet của các loại gốm khác lại không thích những vệt cháy đen, xám xịt. Nhưng cái đẹp của gốm Chăm không vì thế mà mai một. Điều đó có thể thấy qua số lượng gốm du khách mua về làm quà hay sự xuất hiện của nó ở những khu resort, khách sạn lớn trải dài từ Bắc vào Nam.

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Khoảng trống dùng để phơi gốm cũng được dùng như một lò nung lộ thiên.

Hãy chia sẻ hình ảnh du lịch của bạn tại địa chỉ [email protected] để Ban biên tập www.dulich4phuong.net đăng tải lên Cổng thông tin Sổ tay du lịch và khám phá cho đông đảo bạn đọc được tham khảo và chia sẻ những cảm xúc của chính mình.








Kham pha lang gom Bau Truc


Ngoài tháp Cham huyen bí, nhung vuon nho bát ngát, Phan Rang còn duoc biet den voi làng gom Bàu Trúc, noi nhung nguoi phu nu Cham ngày ngày thoi hon vào tung manh gom, khien nó tro nên tinh xao, sac nét.


>> Khám phá tháp Cham huyen bí
>>
Tháp Champa huyen ao

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Nhung san pham gom Bàu Trúc.

Làng gom Bàu Trúc (tieng Cham goi là Palay Hamuk), thuoc thi tran Phuoc Dân, huyen Ninh Phuoc, tinh Ninh Thuan, cách thành pho Phan Rang 10km ve huong nam. Gom Bàu Trúc có ba cái la và mot dieu dac biet. La vì gom duoc làm hoàn toàn bang tay, các dung cu tao hình thô so, tho làm gom deu là phu nu. Dieu dac biet là gom cua noi này noi tieng dep, ben, deo nho loai dat sép lay o sông Quao. Loai dat sét này khi cho ra thành pham luôn lên màu dep, be mat láng min. Nuoc hay thuc an de trong dó lâu hu và luôn mát hon nhiet do bên ngoài.

Theo truyen thuyet, nghe làm gom do vo chong ông to Poklong Chanh day cho phu nu Cham tu thoi xa xua. Dieu dó cung giai thích tai sao làm gom vat va nhung khi buoc chân vào làng, du khách bat gap hình anh nhung nguoi tho nu tron, nhào dat, tao hình, trang trí hoa van... còn dàn ông chi tham gia vào nhung công doan nhu dap toi dat, nung gom. Su phân biet và dac trung “chi có phu nu moi duoc làm gom” còn the hien rõ nét o diem neu du khách hoi giá mot san pham tai dây thì mot em bé moi biet nói có the báo giá, nhung mot cu ông tóc bac pho thì không. Hay nhung em gái tu 5 tuoi dã hoc làm gom, truoc lúc cuoi phai thông thao tat ca ky thuat tao hình, còn các bé trai thì nguoc lai.

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Sau nhung buoc chân xoay tròn cua nguoi tho làm gom, chiec bình bang dat hien ra tròn vành và rõ nét.

Các tho gom tao hình cho san pham cua mình nho bàn tay khéo léo và nhung buoc chân quanh cot dá tròn làm tru, chu không dua vào bàn xoay. Tu nhung buoc chân này, khoi dat sét mem min ban dau, dan uyen chuyen thành hình mot khoi rong tròn tria, roi thành hình thành lo hoa, bình nuoc. Thoat nhìn thì khá de, nên vài du khách tò mò to ý muon di thu, song chi duoc vài vòng dã cam thay hoa mat, chóng mat. Lúc dó moi cam nhan duoc câu “làm bang tay, xoay bang dít” không phai là cách nói an du.

Sau khi duoc tao hình xong, san pham duoc chuyen tiep cho nguoi tho dam nhiem vai trò trang trí hoa van. Khác voi nhung noi khác, hoa van trên nhung vat dung bang gom o noi dây duoc tao hình bang nhung dung cu don gian den noi, ai chua tan mat thay bàn tay thoan thoat cua nguoi tho làm gom tao nhung chiec bánh xe do choi, cây gay, chiec lá, vo sò, vo oc…trên nhung chiec bình, vat dung bang gom... thì se tuong dó là nhung thu do choi hu, cu cua tre con chu không phai là dung cu làm gom. Nhung vat dung thô so ay, qua bàn tay tài hoa cua nhung nguoi tho, nhung bông hoa, doi núi, cây coi, sóng bien… dan hien lên mang nhung nét dep rat riêng, vua diu dàng nhu mot cô gái Cham, vua manh me, sung sung nhu nhung ngon tháp cua vùng dat này.

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Tho gom dang tao hình cho san pham voi nhung bánh xe do choi, muong an com, vo sò...

Sau công doan tao hình, gom duoc dem phoi nang và dot lo thiên (chat rom cui xung quanh san pham). Không chi trau chuot khi tao hình, khi dã vào lò, gom còn duoc cham chút tung nét màu (màu duoc chiet xuat tu trái dông, trái thi trên rung). Sau khi nung khoang vài gio, gom duoc lay ra, phun màu, roi tiep tuc cho vào nung tiep. Ket qua cua viec tao màu là gom se có nhung màu dac trung nhu vàng do, do hong, den xám, nâu....

Nguoi yêu thích gom Cham thì thay duoc nét dep cua van hóa Champa trong tung san pham. Nguoi dã quen voi nhung san pham bóng loáng, min màng den tung milimet cua các loai gom khác lai không thích nhung vet cháy den, xám xit. Nhung cái dep cua gom Cham không vì the mà mai mot. Dieu dó có the thay qua so luong gom du khách mua ve làm quà hay su xuat hien cua nó o nhung khu resort, khách san lon trai dài tu Bac vào Nam.

dulich4phuong.net  Kham pha lang gom Bau Truc
Khoang trong dùng de phoi gom cung duoc dùng nhu mot lò nung lo thiên.

Hãy chia se hình anh du lich cua ban tai dia chi [email protected] de Ban biên tap www.dulich4phuong.net dang tai lên Cong thông tin So tay du lich và khám phá cho dông dao ban doc duoc tham khao và chia se nhung cam xúc cua chính mình.

Khám phá làng gốm Bàu Trúc

Ngoài tháp Chăm huyền bí, những vườn nho bát ngát, Phan Rang còn được biết đến với làng gốm Bàu Trúc, nơi những người phụ nữ Chăm ngày ngày thổi hồn vào từng mảnh gốm, khiến nó trở nên tinh xảo, sắc nét.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá