Ba Vì và "sự tích một ngày đẹp trời"

Ba Vì là một nỗi ám ảnh trong cuộc sống cá nhân tôi. Rất nhiều năm qua, biểu tượng lớn trong tâm thức Việt này luôn thôi thúc tôi tìm đến để học cách nhìn sông, ngắm núi, đi trong sương mù, ngửi mùi lá mục hay nghe tiếng một dòng nước nhỏ…


dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Đó không phải một thú massage hay trò tiêu khiển tinh thần. Cũng chẳng bao giờ là đủ cơ vận để thành bậc cao nhân có thể ẩn náu, nương nhờ núi thiêng, mưu sự nghiệp.

Lờ mờ hy vọng đạt tới một cảnh giới khác trong nhận thức và cảm xúc. Cũng chỉ mong đời thanh thản hơn và bớt nhạt hơn một chút thôi…

Huyền thoại

Bất cứ kênh thông tin nào cũng nói rằng Tản Viên sơn thần là đệ nhất tứ bất tử. Huyền thoại Sơn Tinh - Thủy Tinh trở thành câu chuyện cửa miệng của mọi đứa trẻ.

Người Cao Lan (còn gọi là Sán Chay, một dân tộc thiểu số) thì truyền cho con cháu rằng Ba Vì là nỗ lực của một chàng trai muốn kéo rừng núi về gần với đồng bằng. Sau cuộc quyết đấu sống còn với quái thú, chàng trai vội quảy mấy trái núi về quê. Và khi dũng sĩ ngấm độc ngã xuống, hai dãy núi trên vai văng ra thành Ba Vì và Tam Đảo.

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Câu chuyện của người Mường hay nông dân xứ Đoài thì tin rằng Tản Viên được sinh ra ở ven sông Đà. Tản Viên là con thần đá, thụ thai ở núi, đẻ ra bên sông nên tụ hội được sức mạnh, khí thiêng của sông núi.

Trong sách Dư địa chí Nguyễn Trãi viết: “Núi ấy là núi tổ của nước ta đó”. Khắp vùng có đến hàng trăm đền thờ Sơn thần. Nhiều nơi thờ thần như thành hoàng làng. Tại Đền Và (Đông Cung) thờ Thánh Tản Viên có đôi câu đối:

Dáng hình sừng sừng ngang trời rộng
Hạo khí mênh mang vạn thuở còn.

Hàng nghìn năm qua, chưa có vùng đất nào trên đất nước này mà hiện thực và huyễn tưởng, cổ tích, thần tích và kỳ tích lại dung hợp thành một huyễn thể văn hóa kỳ lạ nhường vậy.

Và hiện thực

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Nhưng sẽ bất hạnh cho những ai có ý định tìm một sự kết nối, tiếp nối quá khứ và hiện tại, cái nhìn thấy và vô thể, tinh thần và vật chất, tiền bạc và cảm xúc...

Trong hàng loạt phát hiện tuyệt vời trên các núi cao như Sa Pa, Mẫu Sơn, Bà Nà, Bạch Mã, Đà Lạt, sai lầm nhất của người Pháp là đuổi người địa phương ra khỏi Tam Đảo và thô tục hóa Ba Vì. Có vẻ như đã có một hành vi cưỡng bức văn hóa buồn thảm.

Người Pháp quên rằng Ba Vì là bàn thờ của xứ sở này, dân tộc này. Chiến tranh, đồn binh có thể đóng chiếm trên các vị trí yếu lược. Nhưng xây trại gái, nhà tù ở nơi linh thiêng là một sự thật trần trụi hoàn toàn trái ngược với tinh thần mà người ta thường nói về… khai hóa.

Có tác nhân nào của thế lực siêu nhiên khiến người Pháp hơn một lần thất bại ở Đông Dương? Gần đây, có vẻ như những sai lầm trong quá khứ của người Pháp lại được tái hiện ở hình thái khác, dưới bàn tay của chính con cháu Sơn thần?

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Trong hoàn cảnh phải gấp gáp tích tụ tài sản thông qua chiếm hữu đất đai, bất động sản, hàng trăm dự án rùng rùng đội đất trỗi dậy. Kẻ chiếm mặt hồ, bám bờ suối, người lấn đất đồi, cắt rừng.

Các cơ quan đại diện cho Nhà nước chưa chứng tỏ được là đủ sức làm… văn hóa. Doanh nghiệp thì chạy đua chiếm cứ, cát cứ đất giàu chất sinh thái. Du lịch - văn hóa - tâm linh trở thành bánh vẽ hay tấm áo mỹ miều của các ảo thuật gia bất động sản.

Bởi thế, Làng văn hóa mười mấy năm vẫn là một công trường ngổn ngang với những hình nộm kiến trúc cẩu thả. Đầm Long phơi đầy tiên cá nhào, rồng lộn, khỉ đung đưa.

Ao Vua trơ trơ nhóm hình nộm xi măng mô tả đoàn sính lễ của Sơn Tinh. Bể bơi ở cốt 400 chỉ chứng tỏ rằng chủ đầu tư đang thí nghiệm nuôi tảo ở quy mô xa xỉ.

Hằng ngày, mỗi điểm du lịch trở thành chốn hoằng dương, phô bày cái sai, xấu. Những dịp nghỉ lễ, mùa hè nơi đây thành chốn chợ hỗn độn về chất lượng dịch vụ và giá cả hiện ra hình hài của máy chém thời trung cổ…

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Lên đến một độ cao khác, cả chính quyền và chủ đầu tư đều… án binh bất động? Có những rào cản cứng về bảo vệ môi sinh của rừng quốc gia? Có những ngáng trở giữa bảo tồn và phát triển? Có những lợi ích chưa đạt thỏa thuận.

Nhiều du kích cỡ bự cũng núp kín hay phủ phục chờ thời cơ. Và thế là sân bay, trại tù, nhà thờ, khu biệt thự cũ, nhà ông tá… tất cả dấu tích của người Pháp thì tàn hoang… và tiếp tục hoang tàn… Hạ quá thực và thượng rất hư?

Cổ tích mới hay ngụ ngôn hiện đại

Hiện thực Ba Vì hôm nay luôn nhắc đi nhắc lại với tôi một câu hỏi: vì sao, vì sao và vì sao?

Nhiều năm qua, sơ đồ, lộ trình khảo cứu núi thiêng của tôi không dừng lại ở cốt 100, 400, 600, 800 hay một kích thước vật lý cụ thể nào. Những giao thoa văn hóa Việt - Mường - Thái - H’mong có thể đưa ra bao nhiêu gợi ý thiết kế kiến trúc thích ứng với cái ẩm đáng sợ?

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Thử nghiệm nhọc nhằn của Sungroup trên Bà Nà đã phải trả giá nào? Người Trung Quốc ứng xử ra sao với Thái Sơn? Người Nhật tìm gì từ Phú Sĩ? Vì đâu mà ngọn đồi Sinai, Jerrusalem trở thành tâm điểm của mối quan tâm từ nhiều dân tộc, nhiều tôn giáo?

Tây Tạng, Everest, Hymalaya, Hoàng Liên Sơn, Yên Phụ, Yên Tử, Tam Đảo có quan hệ thế nào với Ba Vì? Giản đơn và gần gũi hơn, đến bao giờ người Việt mới tạo cho Ba Vì sức hấp dẫn như người Hongkong, Malaysia đang làm cho Đại Nhĩ, Genting - những hòn núi vô thần chẳng thánh?

Trong một đêm Everest đầy sao, bên dòng sông cạn Bumchu, bất chợt tôi nhớ đến nhà văn Hòa Vang và câu chuyện “Sự tích những ngày đẹp trời” rất nổi tiếng của anh. Lần đầu tiên trong lịch sử, có một gã cuồng ngông đứng lên dùng dăm ba con chữ, cảm xúc và những trải nghiệm thế tục để bào chữa, minh oan cho Thủy Tinh.

Trong truyện ngắn kỳ lạ này, Thủy thần không phải là giặc giã. Đó là một nhân thần không chút duyên may và vẫn đang sở hữu một tình yêu đầy trắc ẩn với Mỵ Nương. Câu chuyện giải thích cho rõ hơn cái tình ngay lý gian của những thảm họa lũ lụt vốn là quy luật hiển nhiên của muôn đời.

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

Câu chuyện có luận giải sâu sắc về sự thiên vị của vua Hùng nhưng cũng ngầm nhắc những người có quyền lực đừng bao giờ hành động theo cảm tính. Truyện cũng chỉ dẫn hậu sinh và dạy các nhà đầu tư đừng bất cẩn như Thủy Tinh để trở thành người đầu tiên trong lịch sử làm… hàng giả (thủy cung lấy đâu ra voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao).

Dẫu có thất bại, đau khổ, ghen tuông, hãy học Thủy Tinh ở cách luôn nhận thấy Sơn Tinh “quả thật, thâm trầm, điềm đạm như núi và khôn ngoan vững vàng như đất”.

Xét cho cùng thì sổ đỏ, chủ sở hữu đích thực của mọi dự án chung quanh Ba Vì luôn ở trong tay và thuộc về Sơn thần. Những ai có cơ duyên với đất này, được Thần cho ăn lộc thì đừng vội quay lưng hay vô ơn, đừng cấu véo, chôm chỉa, giành giật lợi ích vật chất trước mắt cho riêng mình.

Giống như một lẽ trời, cố mà giữ Thủy Tinh ở lại, sống chung hiền hòa cùng Sơn Tinh, Mỵ Nương giữa một phối cảnh sông Đà - núi Tản. Nếu làm được như vậy thì may chăng mới hy vọng về những ngày đẹp trời. Đừng quên: giữ Nước, thờ Núi thì ăn Oản.„

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời

dulich4phuong.net  Ba Vì và sự tích một ngày đẹp trời








Ba Vi va "su tich mot ngay dep troi"


Ba Vì là mot noi ám anh trong cuoc song cá nhân tôi. Rat nhieu nam qua, bieu tuong lon trong tâm thuc Viet này luôn thôi thúc tôi tìm den de hoc cách nhìn sông, ngam núi, di trong suong mù, ngui mùi lá muc hay nghe tieng mot dòng nuoc nho…


dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Dó không phai mot thú massage hay trò tiêu khien tinh than. Cung chang bao gio là du co van de thành bac cao nhân có the an náu, nuong nho núi thiêng, muu su nghiep.

Lo mo hy vong dat toi mot canh gioi khác trong nhan thuc và cam xúc. Cung chi mong doi thanh than hon và bot nhat hon mot chút thôi…

Huyen thoai

Bat cu kênh thông tin nào cung nói rang Tan Viên son than là de nhat tu bat tu. Huyen thoai Son Tinh - Thuy Tinh tro thành câu chuyen cua mieng cua moi dua tre.

Nguoi Cao Lan (còn goi là Sán Chay, mot dân toc thieu so) thì truyen cho con cháu rang Ba Vì là no luc cua mot chàng trai muon kéo rung núi ve gan voi dong bang. Sau cuoc quyet dau song còn voi quái thú, chàng trai voi quay may trái núi ve quê. Và khi dung si ngam doc ngã xuong, hai dãy núi trên vai vang ra thành Ba Vì và Tam Dao.

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Câu chuyen cua nguoi Muong hay nông dân xu Doài thì tin rang Tan Viên duoc sinh ra o ven sông Dà. Tan Viên là con than dá, thu thai o núi, de ra bên sông nên tu hoi duoc suc manh, khí thiêng cua sông núi.

Trong sách Du dia chí Nguyen Trãi viet: “Núi ay là núi to cua nuoc ta dó”. Khap vùng có den hàng tram den tho Son than. Nhieu noi tho than nhu thành hoàng làng. Tai Den Và (Dông Cung) tho Thánh Tan Viên có dôi câu doi:

Dáng hình sung sung ngang troi rong
Hao khí mênh mang van thuo còn.

Hàng nghìn nam qua, chua có vùng dat nào trên dat nuoc này mà hien thuc và huyen tuong, co tích, than tích và ky tích lai dung hop thành mot huyen the van hóa ky la nhuong vay.

Và hien thuc

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Nhung se bat hanh cho nhung ai có ý dinh tìm mot su ket noi, tiep noi quá khu và hien tai, cái nhìn thay và vô the, tinh than và vat chat, tien bac và cam xúc...

Trong hàng loat phát hien tuyet voi trên các núi cao nhu Sa Pa, Mau Son, Bà Nà, Bach Mã, Dà Lat, sai lam nhat cua nguoi Pháp là duoi nguoi dia phuong ra khoi Tam Dao và thô tuc hóa Ba Vì. Có ve nhu dã có mot hành vi cuong buc van hóa buon tham.

Nguoi Pháp quên rang Ba Vì là bàn tho cua xu so này, dân toc này. Chien tranh, don binh có the dóng chiem trên các vi trí yeu luoc. Nhung xây trai gái, nhà tù o noi linh thiêng là mot su that tran trui hoàn toàn trái nguoc voi tinh than mà nguoi ta thuong nói ve… khai hóa.

Có tác nhân nào cua the luc siêu nhiên khien nguoi Pháp hon mot lan that bai o Dông Duong? Gan dây, có ve nhu nhung sai lam trong quá khu cua nguoi Pháp lai duoc tái hien o hình thái khác, duoi bàn tay cua chính con cháu Son than?

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Trong hoàn canh phai gap gáp tích tu tài san thông qua chiem huu dat dai, bat dong san, hàng tram du án rùng rùng doi dat troi day. Ke chiem mat ho, bám bo suoi, nguoi lan dat doi, cat rung.

Các co quan dai dien cho Nhà nuoc chua chung to duoc là du suc làm… van hóa. Doanh nghiep thì chay dua chiem cu, cát cu dat giàu chat sinh thái. Du lich - van hóa - tâm linh tro thành bánh ve hay tam áo my mieu cua các ao thuat gia bat dong san.

Boi the, Làng van hóa muoi may nam van là mot công truong ngon ngang voi nhung hình nom kien trúc cau tha. Dam Long phoi day tiên cá nhào, rong lon, khi dung dua.

Ao Vua tro tro nhóm hình nom xi mang mô ta doàn sính le cua Son Tinh. Be boi o cot 400 chi chung to rang chu dau tu dang thí nghiem nuôi tao o quy mô xa xi.

Hang ngày, moi diem du lich tro thành chon hoang duong, phô bày cái sai, xau. Nhung dip nghi le, mùa hè noi dây thành chon cho hon don ve chat luong dich vu và giá ca hien ra hình hài cua máy chém thoi trung co…

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Lên den mot do cao khác, ca chính quyen và chu dau tu deu… án binh bat dong? Có nhung rào can cung ve bao ve môi sinh cua rung quoc gia? Có nhung ngáng tro giua bao ton và phát trien? Có nhung loi ích chua dat thoa thuan.

Nhieu du kích co bu cung núp kín hay phu phuc cho thoi co. Và the là sân bay, trai tù, nhà tho, khu biet thu cu, nhà ông tá… tat ca dau tích cua nguoi Pháp thì tàn hoang… và tiep tuc hoang tàn… Ha quá thuc và thuong rat hu?

Co tích moi hay ngu ngôn hien dai

Hien thuc Ba Vì hôm nay luôn nhac di nhac lai voi tôi mot câu hoi: vì sao, vì sao và vì sao?

Nhieu nam qua, so do, lo trình khao cuu núi thiêng cua tôi không dung lai o cot 100, 400, 600, 800 hay mot kích thuoc vat lý cu the nào. Nhung giao thoa van hóa Viet - Muong - Thái - H’mong có the dua ra bao nhiêu goi ý thiet ke kien trúc thích ung voi cái am dáng so?

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Thu nghiem nhoc nhan cua Sungroup trên Bà Nà dã phai tra giá nào? Nguoi Trung Quoc ung xu ra sao voi Thái Son? Nguoi Nhat tìm gì tu Phú Si? Vì dâu mà ngon doi Sinai, Jerrusalem tro thành tâm diem cua moi quan tâm tu nhieu dân toc, nhieu tôn giáo?

Tây Tang, Everest, Hymalaya, Hoàng Liên Son, Yên Phu, Yên Tu, Tam Dao có quan he the nào voi Ba Vì? Gian don và gan gui hon, den bao gio nguoi Viet moi tao cho Ba Vì suc hap dan nhu nguoi Hongkong, Malaysia dang làm cho Dai Nhi, Genting - nhung hòn núi vô than chang thánh?

Trong mot dêm Everest day sao, bên dòng sông can Bumchu, bat chot tôi nho den nhà van Hòa Vang và câu chuyen “Su tích nhung ngày dep troi” rat noi tieng cua anh. Lan dau tiên trong lich su, có mot gã cuong ngông dung lên dùng dam ba con chu, cam xúc và nhung trai nghiem the tuc de bào chua, minh oan cho Thuy Tinh.

Trong truyen ngan ky la này, Thuy than không phai là giac giã. Dó là mot nhân than không chút duyên may và van dang so huu mot tình yêu day trac an voi My Nuong. Câu chuyen giai thích cho rõ hon cái tình ngay lý gian cua nhung tham hoa lu lut von là quy luat hien nhiên cua muôn doi.

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Câu chuyen có luan giai sâu sac ve su thiên vi cua vua Hùng nhung cung ngam nhac nhung nguoi có quyen luc dung bao gio hành dong theo cam tính. Truyen cung chi dan hau sinh và day các nhà dau tu dung bat can nhu Thuy Tinh de tro thành nguoi dau tiên trong lich su làm… hàng gia (thuy cung lay dâu ra voi chín ngà, gà chín cua, ngua chín hong mao).

Dau có that bai, dau kho, ghen tuông, hãy hoc Thuy Tinh o cách luôn nhan thay Son Tinh “qua that, thâm tram, diem dam nhu núi và khôn ngoan vung vàng nhu dat”.

Xét cho cùng thì so do, chu so huu dích thuc cua moi du án chung quanh Ba Vì luôn o trong tay và thuoc ve Son than. Nhung ai có co duyên voi dat này, duoc Than cho an loc thì dung voi quay lung hay vô on, dung cau véo, chôm chia, giành giat loi ích vat chat truoc mat cho riêng mình.

Giong nhu mot le troi, co mà giu Thuy Tinh o lai, song chung hien hòa cùng Son Tinh, My Nuong giua mot phoi canh sông Dà - núi Tan. Neu làm duoc nhu vay thì may chang moi hy vong ve nhung ngày dep troi. Dung quên: giu Nuoc, tho Núi thì an Oan.„

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

dulich4phuong.net  Ba Vi va su tich mot ngay dep troi

Ba Vì và "sự tích một ngày đẹp trời"

Ba Vì là một nỗi ám ảnh trong cuộc sống cá nhân tôi. Rất nhiều năm qua, biểu tượng lớn trong tâm thức Việt này luôn thôi thúc tôi tìm đến để học cách nhìn sông, ngắm núi, đi trong sương mù, ngửi mùi lá mục hay nghe tiếng một dòng nước nhỏ…
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá