Dấu xưa trên đất cù lao Giêng

Về An Giang, vượt sông Hậu mênh mang mùa nước nổi đến với cù lao Giêng. Một vùng đất nhỏ nhưng dấu tích xưa phong phú đến kinh ngạc.


>>> Kinh nghiệm du lịch bụi An Giang

dulich4phuong.net  Dấu xưa trên đất cù lao Giêng
Thả lưới bên bờ cù lao Giêng - Ảnh: Đặng Hoài Nam

Về nơi yên tĩnh

Cù lao Giêng thuộc huyện Chợ Mới (An Giang) nằm giữa sông Tiền, giáp tỉnh Đồng Tháp. Cù lao có hình tam giác, diện tích chừng 40km2 bao gồm các xã Bình Phước Xuân, Tấn Mỹ, Mỹ Hiệp, đất đai màu mỡ, khí hậu trong lành, sản vật dồi dào... Sách Gia Định thành thông chí gọi đất này là Dinh Châu bởi dáng dấp giống như Doanh Châu, một trong ba đảo thần tiên ở hạ giới (Bồng Lai, Phương Trượng, Doanh Châu).

...Theo con đường làng, chúng tôi đến khu đất của “Nguyễn tộc” viếng lăng  “Ba quan Thượng Đẳng”. Gọi là lăng nhưng thật ra chỉ là nơi có ba nấm mộ gió trong một khuôn viên nhỏ đơn sơ, xung quanh là vườn xoài thâm u, mát mẻ. Cả ba vị này xưa kia là tướng của Nguyễn Ánh, chết trong trận thủy chiến lịch sử ở đầm Thị Nại (Bình Định) năm 1801. Năm 1814, triều đình Huế cho làm hình nhân bằng sáp và dùng ghe bầu đưa các ông về quê hương an táng.

Bên ngoài nhìn vào, từ trái sang phải, các nấm mộ được đắp hình “Mặc - Lý - Quy” (mực - cá - rùa). Lý là nấm mộ Nguyễn Văn Thư (Thư Ngọc Hầu). Còn Mặc và Quy là hai người em cận vệ. Ở đây ngụ ý con mực phun mực đen che mắt địch và con quy là áo giáp che chở Nguyễn Văn Thư. Ngoài ra Mặc - Lý - Quy còn mang triết lý tinh tế: mặc lý quy nghĩa là về nơi yên tĩnh!


dulich4phuong.net  Dấu xưa trên đất cù lao Giêng
Tháp cửu trùng chùa Bà Vú - Ảnh: Đặng Hoài Nam

Những công trình tôn giáo độc đáo

Du khách đến đây thường tỏ ra ngạc nhiên bởi vùng đất nhỏ vô danh này lại quy tụ nhiều công trình tôn giáo đến thế. Chùa Phước Minh (chùa Bà Vú - Bình Phước Xuân) nằm ven sông Tiền bao la, lộng gió. Công trình nổi bật, độc đáo khiến du khách ngẩn ngơ là cổng tam quan và tháp cửu trùng. Hai di tích này có kiến trúc mang dấu ấn truyền thống, giống như kiến trúc đình, chùa ở đồng bằng Bắc bộ với mái hình thuyền, lợp ngói âm dương, đầu hồi hình đầu rồng, trên nóc có lưỡng long tranh châu, tường gạch vôi ô dước... Gọi tên là chùa Bà Vú vì xưa kia chùa có một vị nữ tu hay nhận trẻ mồ côi về nuôi.

Trên đất cù lao Giêng còn có một quần thể di tích tôn giáo quy mô làm du khách rất bất ngờ ở xã Tấn Mỹ. Nhà thờ cù lao Giêng là một công trình kiến trúc cổ, do linh mục Gazignol khởi công xây dựng năm 1879, mười năm sau (1889) công trình mới hoàn thành. Công trình kiến trúc mang phong cách Roman pha lẫn Gothic, trải hơn 120 năm, hiện vẫn tồn tại gần như nguyên vẹn.

Theo tư liệu cũ, đây là ngôi nhà thờ được xây dựng kiên cố đầu tiên ở xứ Nam kỳ. Ngôi thánh đường uy nghi, thâm nghiêm với tháp chuông cao vút, các trụ cột tròn, vững chãi liên kết cùng các ô cửa, vòm gió, các tháp nhọn nhỏ hình khối đa giác, các cửa giả hình chữ U ngược tạo thành một kiến trúc rất ngoạn mục, bề thế. Cạnh nhà thờ là tu viện dòng Phanxicô, trước kia đây là chủng viện giáo phận Nam Vang (1872-1946) thuộc địa phận Đàng Trong, bao gồm các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và nước Campuchia. Nhiều giáo sĩ miền Nam được đào tạo tại đây.

dulich4phuong.net  Dấu xưa trên đất cù lao Giêng
Chùa Thanh Hoa - Ảnh: Đặng Hoài Nam

Sau chiến tranh năm 1945, cơ sở bị tàn phá, khu nhà bỏ hoang trong nhiều năm. Không thể không kể đến nhà thờ cổ thánh Phanxicô vẫn còn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc xưa. Bên trong nhà thờ sơn một màu trắng thanh khiết, hai bên, trên vách là những bức tranh bích họa sống động kể lại cuộc đời Chúa Jesu và các thánh... Du khách chắc sẽ thắc mắc vì sao nơi vắng vẻ này còn có tu viện dòng Chúa Quan Phòng do các nữ tu người Pháp lập ra năm 1874.

Có ý kiến giải thích rằng nơi đây là con đường thuận tiện truyền giáo từ Nam kỳ qua xứ Campuchia, một địa điểm dừng chân lý tưởng, tránh né sự đàn áp, chống đạo của triều đình Huế. Đứng giữa những dải nhà gạch điêu tàn, tường vôi loang lổ, mái ngói rêu phong dột nát dễ khiến du khách chạnh lòng, cố hình dung khung cảnh một thời hoàng kim nơi đây với các cha xứ, các nữ tu khép mình trong chiếc áo chùng trang nghiêm, u nhã ngày đêm âm thầm, tận tụy chăm sóc người già, trẻ mồ côi, người bị bệnh nan y.

Cuối cù lao, ở xã Bình Phước Xuân  còn có nhà thờ cổ kính trên 100 năm tuổi là nhà thờ giáo xứ Rạch Sâu, một công trình kiến trúc tuyệt đẹp.
Dấu xưa chốn cũ còn đây, gợi ta nhớ một thời quá khứ xa xưa khai phá vùng đất bồi trù phú giữa dòng Tiền giang bát ngát...


dulich4phuong.net  Dấu xưa trên đất cù lao Giêng
Nhà thờ cù lao Giêng, kiến trúc đặc sắc - Ảnh: Đặng Hoài Nam
 

dulich4phuong.net  Dấu xưa trên đất cù lao Giêng
Tu viện cổ trầm mặc với thời gian - Ảnh: Đặng Hoài Nam

dulich4phuong.net  Dấu xưa trên đất cù lao Giêng
Sơ chế xoài, cóc non

Đến cù lao Giêng, du khách thường thích thú với một món dân dã: dưa xoài non. Từ những trái xoài non không thụ phấn, người dân cù lao Giêng chế biến thành món dưa xoài đặc sắc có thương hiệu, được bày bán ở nhiều siêu thị lớn.

Xoài non gọt bỏ vỏ, đem ngâm muối trọn một ngày đêm, sau đó xả với nước đúng cách để trái vẫn giòn. Chọn xoài non chừng ngón chân cái chẻ đôi, móc bỏ ruột (hột non), sau đó rim, ướp đường cát trắng, phơi nắng chừng 10 giờ rồi bỏ vào lu, khạp, keo. Nấu giấm pha đường, dằn ít muối có kèm vài lát ớt sừng trâu, để vừa nguội đổ vô keo, khạp. Xoài ngâm khoảng mười ngày là ăn được. Dưa xoài non có vị giòn kháy, ngon ngọt, chua chua hấp dẫn.








Dau xua tren dat cu lao Gieng


Ve An Giang, vuot sông Hau mênh mang mùa nuoc noi den voi cù lao Giêng. Mot vùng dat nho nhung dau tích xua phong phú den kinh ngac.


>>> Kinh nghiem du lich bui An Giang

dulich4phuong.net  Dau xua tren dat cu lao Gieng
Tha luoi bên bo cù lao Giêng - Anh: Dang Hoài Nam

Ve noi yên tinh

Cù lao Giêng thuoc huyen Cho Moi (An Giang) nam giua sông Tien, giáp tinh Dong Tháp. Cù lao có hình tam giác, dien tích chung 40km2 bao gom các xã Bình Phuoc Xuân, Tan My, My Hiep, dat dai màu mo, khí hau trong lành, san vat doi dào... Sách Gia Dinh thành thông chí goi dat này là Dinh Châu boi dáng dap giong nhu Doanh Châu, mot trong ba dao than tiên o ha gioi (Bong Lai, Phuong Truong, Doanh Châu).

...Theo con duong làng, chúng tôi den khu dat cua “Nguyen toc” vieng lang  “Ba quan Thuong Dang”. Goi là lang nhung that ra chi là noi có ba nam mo gió trong mot khuôn viên nho don so, xung quanh là vuon xoài thâm u, mát me. Ca ba vi này xua kia là tuong cua Nguyen Ánh, chet trong tran thuy chien lich su o dam Thi Nai (Bình Dinh) nam 1801. Nam 1814, trieu dình Hue cho làm hình nhân bang sáp và dùng ghe bau dua các ông ve quê huong an táng.

Bên ngoài nhìn vào, tu trái sang phai, các nam mo duoc dap hình “Mac - Lý - Quy” (muc - cá - rùa). Lý là nam mo Nguyen Van Thu (Thu Ngoc Hau). Còn Mac và Quy là hai nguoi em can ve. O dây ngu ý con muc phun muc den che mat dich và con quy là áo giáp che cho Nguyen Van Thu. Ngoài ra Mac - Lý - Quy còn mang triet lý tinh te: mac lý quy nghia là ve noi yên tinh!


dulich4phuong.net  Dau xua tren dat cu lao Gieng
Tháp cuu trùng chùa Bà Vú - Anh: Dang Hoài Nam

Nhung công trình tôn giáo doc dáo

Du khách den dây thuong to ra ngac nhiên boi vùng dat nho vô danh này lai quy tu nhieu công trình tôn giáo den the. Chùa Phuoc Minh (chùa Bà Vú - Bình Phuoc Xuân) nam ven sông Tien bao la, long gió. Công trình noi bat, doc dáo khien du khách ngan ngo là cong tam quan và tháp cuu trùng. Hai di tích này có kien trúc mang dau an truyen thong, giong nhu kien trúc dình, chùa o dong bang Bac bo voi mái hình thuyen, lop ngói âm duong, dau hoi hình dau rong, trên nóc có luong long tranh châu, tuong gach vôi ô duoc... Goi tên là chùa Bà Vú vì xua kia chùa có mot vi nu tu hay nhan tre mo côi ve nuôi.

Trên dat cù lao Giêng còn có mot quan the di tích tôn giáo quy mô làm du khách rat bat ngo o xã Tan My. Nhà tho cù lao Giêng là mot công trình kien trúc co, do linh muc Gazignol khoi công xây dung nam 1879, muoi nam sau (1889) công trình moi hoàn thành. Công trình kien trúc mang phong cách Roman pha lan Gothic, trai hon 120 nam, hien van ton tai gan nhu nguyên ven.

Theo tu lieu cu, dây là ngôi nhà tho duoc xây dung kiên co dau tiên o xu Nam ky. Ngôi thánh duong uy nghi, thâm nghiêm voi tháp chuông cao vút, các tru cot tròn, vung chãi liên ket cùng các ô cua, vòm gió, các tháp nhon nho hình khoi da giác, các cua gia hình chu U nguoc tao thành mot kien trúc rat ngoan muc, be the. Canh nhà tho là tu vien dòng Phanxicô, truoc kia dây là chung vien giáo phan Nam Vang (1872-1946) thuoc dia phan Dàng Trong, bao gom các tinh dong bang sông Cuu Long và nuoc Campuchia. Nhieu giáo si mien Nam duoc dào tao tai dây.

dulich4phuong.net  Dau xua tren dat cu lao Gieng
Chùa Thanh Hoa - Anh: Dang Hoài Nam

Sau chien tranh nam 1945, co so bi tàn phá, khu nhà bo hoang trong nhieu nam. Không the không ke den nhà tho co thánh Phanxicô van còn giu gan nhu nguyên ven kien trúc xua. Bên trong nhà tho son mot màu trang thanh khiet, hai bên, trên vách là nhung buc tranh bích hoa song dong ke lai cuoc doi Chúa Jesu và các thánh... Du khách chac se thac mac vì sao noi vang ve này còn có tu vien dòng Chúa Quan Phòng do các nu tu nguoi Pháp lap ra nam 1874.

Có ý kien giai thích rang noi dây là con duong thuan tien truyen giáo tu Nam ky qua xu Campuchia, mot dia diem dung chân lý tuong, tránh né su dàn áp, chong dao cua trieu dình Hue. Dung giua nhung dai nhà gach diêu tàn, tuong vôi loang lo, mái ngói rêu phong dot nát de khien du khách chanh lòng, co hình dung khung canh mot thoi hoàng kim noi dây voi các cha xu, các nu tu khép mình trong chiec áo chùng trang nghiêm, u nhã ngày dêm âm tham, tan tuy cham sóc nguoi già, tre mo côi, nguoi bi benh nan y.

Cuoi cù lao, o xã Bình Phuoc Xuân  còn có nhà tho co kính trên 100 nam tuoi là nhà tho giáo xu Rach Sâu, mot công trình kien trúc tuyet dep.
Dau xua chon cu còn dây, goi ta nho mot thoi quá khu xa xua khai phá vùng dat boi trù phú giua dòng Tien giang bát ngát...


dulich4phuong.net  Dau xua tren dat cu lao Gieng
Nhà tho cù lao Giêng, kien trúc dac sac - Anh: Dang Hoài Nam
 

dulich4phuong.net  Dau xua tren dat cu lao Gieng
Tu vien co tram mac voi thoi gian - Anh: Dang Hoài Nam

dulich4phuong.net  Dau xua tren dat cu lao Gieng
So che xoài, cóc non

Den cù lao Giêng, du khách thuong thích thú voi mot món dân dã: dua xoài non. Tu nhung trái xoài non không thu phan, nguoi dân cù lao Giêng che bien thành món dua xoài dac sac có thuong hieu, duoc bày bán o nhieu siêu thi lon.

Xoài non got bo vo, dem ngâm muoi tron mot ngày dêm, sau dó xa voi nuoc dúng cách de trái van giòn. Chon xoài non chung ngón chân cái che dôi, móc bo ruot (hot non), sau dó rim, uop duong cát trang, phoi nang chung 10 gio roi bo vào lu, khap, keo. Nau giam pha duong, dan ít muoi có kèm vài lát ot sung trâu, de vua nguoi do vô keo, khap. Xoài ngâm khoang muoi ngày là an duoc. Dua xoài non có vi giòn kháy, ngon ngot, chua chua hap dan.

Dấu xưa trên đất cù lao Giêng

Về An Giang, vượt sông Hậu mênh mang mùa nước nổi đến với cù lao Giêng. Một vùng đất nhỏ nhưng dấu tích xưa phong phú đến kinh ngạc.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá