10 núi lửa đáng sợ nhất thế giới (P.2)

Tiếp theo…


 

Pelée

Nằm trên đảo Martinique trong biển Caribbe và có độ cao 1.463 m, Pelée phun trào dữ dội vào tháng 5/1902, giết chết gần 30.000 người tại thành phố cảng St. Pierre trên đảo. Thảm họa khủng khiếp đến nỗi từ “pelean” – được dùng để mô tả loại bụi, khí và mây bụi của núi lửa Pelée – trở thành một thuật ngữ chuyên ngành về núi lửa.

Trước khi Pelée phun trào, nhiều người nhìn thấy hơi nước, bụi và tia chớp trên miệng nó, song những dấu hiệu báo trước đó đều bị phớt lờ. Sau khi hầu hết thành phố St. Pierre bị hủy diệt, Pelée ngủ yên trong vài tháng. Song chẳng bao lâu sau các nhà địa chất phát hiện một hồ dung nham ngầm dâng lên độ cao 300 m từ đáy miệng núi lửa. Dung tram trào ra ngoài miệng vào tháng 3/1903.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Eyjafjallajokull

Một đám mây bụi khổng lồ bay lên từ núi lửa Eyjafjallajokull tại Iceland vào tháng 4 rồi bay khắp lục địa châu Âu khiến hàng loạt phi trường đóng cửa và vài trăm nghìn hành khách mắc kẹt suốt nhiều ngày. Trên khắp hành tinh người ta nguyền rủa Eyjafjallajokull song rất ít người phát âm chính xác tên của nó. Mặc dù sở hữu nhiều công nghệ tối tân, con người vẫn bất lực khi đối mặt với tro núi lửa.

Năm nay Eyjafjallajokull phun trào lần đầu tiên vào ngày 20/3. Tuy nhiên, đợt phun trào bắt đầu từ ngày 14/4 mới gây nên tình trạng tê liệt của hàng không châu Âu, khiến các hãng hàng không mất hơn một tỷ USD.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Thera

Khoảng 3.500 năm trước, một thảm họa làm rung chuyển Địa Trung Hải. Ngọn núi lửa trên đảo Thera (sau này được gọi là đảo Santorini thuộc Hy Lạp) phun trào với sức mạnh gấp 4-5 lần so với vụ phun trào năm 1883 của núi lửa Krakatoa, trạo ra một hố lớn trên đảo Aegean và những đợt sóng khổng lồ trên đại dương.

Các nhà khảo cổ tin rằng nền văn minh Minoan trên đảo Thera có lẽ đã bị hủy diệt sau khi các đám tro bụi khổng lồ bao bọc các thành phố và sóng thần nhấn chìm các đội tàu biển của họ. Vụ phun trào kinh thiên động địa của núi lửa Thera được tái hiện trong nhiều truyền thuyết của khu vực Địa Trung Hải. Chẳng hạn, người Ai Cập cổ kể cho nhau nghe một đám bụi núi lửa khổng lồ khiến bầu trời phía tây tối sầm và phá hủy nhiều thành phố, đền đài. Nhiều học giả thời xưa còn cho rằng thảm họa núi lửa Thera chính là sự trừng phạt của Chúa dành cho loài người.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Nevado del Ruiz

Vụ phun trào núi lửa Nevado del Ruiz tại Colombia vào ngày 13/11/1985 tương đối nhỏ, bởi lượng tro mà nó phun ra chỉ bằng 3% so với núi lửa St. Helens vào năm 1980. Tuy nhiên, những dòng bùn mà núi lửa Nevado del Ruiz tạo ra khiến vụ phun trào của nó trở thành thảm họa núi lửa giết chết nhiều người nhất trong thế kỷ 20. Nó cũng là vụ phun trào núi lửa giết nhiều người thứ tư trong lịch sử loài người.

Sau vụ nổ, những trận lũ quét cuốn trôi 1.500 người ở một phía của ngọn núi. Bùn xám từ miệng núi lửa lao xuống thành phố Armero gần đó với tốc độ 40 km/h và phủ kín toàn bộ thành phố. Thiệt hại về vật chất vào khoảng 1 tỷ USD – tương đương 20% tổng sản phẩm quốc dân của Colombia vào thời điểm đó.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Pinatubo

Khi núi lửa Pinatubo ở Philippines phun trào vào năm 1991, lượng tro sulfuric mà nó giải phóng vào tầng bình lưu khiến nhiệt độ toàn cầu giảm 0,55 độ C trong hai năm tiếp theo. Trước đó Pinatubo ngủ yên trong 6 thế kỷ.
Vào năm 1990, một trận động đất 7,8 độ Richter xảy ra cách núi lửa khoảng 100 km về phía đông bắc, gây nên những trận lở đất và khiến hơi nước bốc lên từ núi lửa. Cơn địa chấn đó tạo điều kiện thuận lợi cho Pinatubo bùng nổ vào năm 1991, giết chết khoảng 7.000 người. Do nhiều nhà khoa học dự đoán được thời điểm hoạt động của núi lửa nên chừng 5.000 sinh mạng được cứu.

Tuy nhiên, vụ phun trào tạo nên một trong những cảnh tượng môi trường đáng nhớ nhất mà con người từng chứng kiến. Với cột tro cao tới 35 km trong không trung, vụ phun trào của Pinatubo vào năm 1991 là vụ phun trào núi lửa lớn thứ hai trong thế kỷ 20.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi








10 nui lua dang so nhat the gioi (P.2)


Tiep theo…


 

Pelée

Nam trên dao Martinique trong bien Caribbe và có do cao 1.463 m, Pelée phun trào du doi vào tháng 5/1902, giet chet gan 30.000 nguoi tai thành pho cang St. Pierre trên dao. Tham hoa khung khiep den noi tu “pelean” – duoc dùng de mô ta loai bui, khí và mây bui cua núi lua Pelée – tro thành mot thuat ngu chuyên ngành ve núi lua.

Truoc khi Pelée phun trào, nhieu nguoi nhìn thay hoi nuoc, bui và tia chop trên mieng nó, song nhung dau hieu báo truoc dó deu bi phot lo. Sau khi hau het thành pho St. Pierre bi huy diet, Pelée ngu yên trong vài tháng. Song chang bao lâu sau các nhà dia chat phát hien mot ho dung nham ngam dâng lên do cao 300 m tu dáy mieng núi lua. Dung tram trào ra ngoài mieng vào tháng 3/1903.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Eyjafjallajokull

Mot dám mây bui khong lo bay lên tu núi lua Eyjafjallajokull tai Iceland vào tháng 4 roi bay khap luc dia châu Âu khien hàng loat phi truong dóng cua và vài tram nghìn hành khách mac ket suot nhieu ngày. Trên khap hành tinh nguoi ta nguyen rua Eyjafjallajokull song rat ít nguoi phát âm chính xác tên cua nó. Mac dù so huu nhieu công nghe toi tân, con nguoi van bat luc khi doi mat voi tro núi lua.

Nam nay Eyjafjallajokull phun trào lan dau tiên vào ngày 20/3. Tuy nhiên, dot phun trào bat dau tu ngày 14/4 moi gây nên tình trang tê liet cua hàng không châu Âu, khien các hãng hàng không mat hon mot ty USD.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Thera

Khoang 3.500 nam truoc, mot tham hoa làm rung chuyen Dia Trung Hai. Ngon núi lua trên dao Thera (sau này duoc goi là dao Santorini thuoc Hy Lap) phun trào voi suc manh gap 4-5 lan so voi vu phun trào nam 1883 cua núi lua Krakatoa, trao ra mot ho lon trên dao Aegean và nhung dot sóng khong lo trên dai duong.

Các nhà khao co tin rang nen van minh Minoan trên dao Thera có le dã bi huy diet sau khi các dám tro bui khong lo bao boc các thành pho và sóng than nhan chìm các doi tàu bien cua ho. Vu phun trào kinh thiên dong dia cua núi lua Thera duoc tái hien trong nhieu truyen thuyet cua khu vuc Dia Trung Hai. Chang han, nguoi Ai Cap co ke cho nhau nghe mot dám bui núi lua khong lo khien bau troi phía tây toi sam và phá huy nhieu thành pho, den dài. Nhieu hoc gia thoi xua còn cho rang tham hoa núi lua Thera chính là su trung phat cua Chúa dành cho loài nguoi.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Nevado del Ruiz

Vu phun trào núi lua Nevado del Ruiz tai Colombia vào ngày 13/11/1985 tuong doi nho, boi luong tro mà nó phun ra chi bang 3% so voi núi lua St. Helens vào nam 1980. Tuy nhiên, nhung dòng bùn mà núi lua Nevado del Ruiz tao ra khien vu phun trào cua nó tro thành tham hoa núi lua giet chet nhieu nguoi nhat trong the ky 20. Nó cung là vu phun trào núi lua giet nhieu nguoi thu tu trong lich su loài nguoi.

Sau vu no, nhung tran lu quét cuon trôi 1.500 nguoi o mot phía cua ngon núi. Bùn xám tu mieng núi lua lao xuong thành pho Armero gan dó voi toc do 40 km/h và phu kín toàn bo thành pho. Thiet hai ve vat chat vào khoang 1 ty USD – tuong duong 20% tong san pham quoc dân cua Colombia vào thoi diem dó.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

Pinatubo

Khi núi lua Pinatubo o Philippines phun trào vào nam 1991, luong tro sulfuric mà nó giai phóng vào tang bình luu khien nhiet do toàn cau giam 0,55 do C trong hai nam tiep theo. Truoc dó Pinatubo ngu yên trong 6 the ky.
Vào nam 1990, mot tran dong dat 7,8 do Richter xay ra cách núi lua khoang 100 km ve phía dông bac, gây nên nhung tran lo dat và khien hoi nuoc boc lên tu núi lua. Con dia chan dó tao dieu kien thuan loi cho Pinatubo bùng no vào nam 1991, giet chet khoang 7.000 nguoi. Do nhieu nhà khoa hoc du doán duoc thoi diem hoat dong cua núi lua nên chung 5.000 sinh mang duoc cuu.

Tuy nhiên, vu phun trào tao nên mot trong nhung canh tuong môi truong dáng nho nhat mà con nguoi tung chung kien. Voi cot tro cao toi 35 km trong không trung, vu phun trào cua Pinatubo vào nam 1991 là vu phun trào núi lua lon thu hai trong the ky 20.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui  10 nui lua dang so nhat the gioi

10 núi lửa đáng sợ nhất thế giới (P.2)

Tiếp theo…
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá