Cao nguyên đá Đồng Văn

“Thiên đường màu xám” – cao nguyên đá Đồng Văn dù có trở lại vẫn thấy là lạ, vì nó đẹp, cái đẹp hoang dại, từ con người đến cảnh vật. Cái đẹp mà khi trải nghiệm rồi vẫn có chút gì thú vị.


Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui cao nguyên đồng văn  cao nguyen dong van
Miền núi Hà Giang độc đáo với kiến trúc bờ rào đá (Ảnh: Mai Anh/Vietnam+)


Chiều phố núi mùa này bắt đầu se lạnh, sương mù bủa vây khiến từng mái nhà đã kịp nhuốm màu bàng bạc khói. Thiếu tiếng động cơ ồn ĩ như dưới xuôi, vắng lặng bao trùm tưởng chừng nghe rõ tiếng rủ rỉ  của đôi trai gái đã lướt qua mà thanh âm còn vương vất. Tiếng mõ trâu như xa như gần đập vào vách núi vẳng lại, chơi vơi…

Từ Quản Bạ qua Yên Minh lên Mèo Vạc, Đồng Văn chỉ có núi đá xám ngoét một màu ngút tầm mắt, và tôi gọi đây là “thiên đường màu xám”.

Bà con các dân tộc thiểu số H’Mông, Dao, Giáy, Lô Lô, Cờ Lao, Pu Péo… bao đời chỉ biết sống dựa vào đá. Đá làm thành những bờ rào bảo vệ vững chãi hay khuông hứng nước mưa giữa sườn dốc chênh vênh và ngô cũng vươn mình lên từ khe đá mà cho bắp…

Ai không quen đường sẽ chẳng thể trụ nổi qua 154 km cung đường ngoằn ngoèo, cua đèo gấp khúc hiểm trở mà một bên là núi cao, một bên là vực sâu thăm thẳm từ thị xã Hà Giang lên đến trung tâm huyện Đồng Văn.

Mã Pì Lèng – nơi có điểm cao gần 2.000 mét so mặt nước biển, nối giữa Mèo Vạc với Đồng Văn. Đứng trên đó phóng tầm mắt mới cảm nhận rõ sự hùng vĩ của thiên nhiên với những mảng màu mà nhiều tay săn ảnh thèm thuồng.

Kia là ánh sáng trắng của mây được mặt trời phản chiếu, là xanh ngắt của trời, xanh thẫm của rừng và mảng vàng của quả núi trọc trơ sọ. Và kia nữa, dòng Nho Quế khi vào lũ cũng đỏ ngầu táo tợn và hung hăng, đến mùa khô lại vắt mình lơi lả qua bao sườn núi... Từng mảng màu phân lớp trong một cái chớp hình.

Có gia đình người Mông treo mình cả ngày trên sườn dốc thẳng đứng xới cỏ, làm rẫy… Bé gái xíu xiu vùi đôi chân nhỏ thó xuống đất làm trụ cũng cầm cuốc, lia quắm như ai. Cậu thanh niên chừng như anh cô bé đứng liền đó giải thích "Người Mông không biết ngã đâu".

Hỏi ra thì cậu trai ấy năm nay 18, vẫn còn học nội trú dưới huyện, đã kịp lấy một cô vợ, cái cô đang bẽn lẽn ngồi cạnh nhìn chồng kể chuyện, thi thoảng lại mủm mỉm cười kia kìa.

Cậu chàng thật hay, kiên quyết không ngủ chung giường với cô vợ trẻ mới 15, chỉ vì nghe lời cô giáo cắm bản: "Chưa 20 tuổi thì không được ngủ với con gái". Cái cậu chàng quả là “tài tình”, cũng vì được đi học thành ra “tân tiến”. Cậu chàng nói tôi tin, vì “Người Mông không nói dối” bao giờ.

Sau cả chặng đường gian nan rồi cũng đến được khu phố cổ Đồng Văn, nơi có chợ ẩm thực đêm rằm hằng tháng, rực ánh đèn lồng đỏ treo cao, những bước váy theo chân thiếu nữ xập xòe, từng ché rượu vơi, vơi dần, cạn...

Chợ Đồng Văn chỉ họp vào chủ nhật hàng tuần với những lớp ngói ống sẫm màu thời gian, từng góc bếp đen kịt, những mảng tường hoen ố sự già nua. Vài vạt nắng chiều rực lên, xiên vào mấy góc u tối khu chợ làm bừng lên cái lặng thinh của chiều buồn phố núi.

Đến ngày chợ phiên, bà con xuống chợ trung tâm tranh thủ làm bát mì, bát bún hay bát cơm chan nước hầm xương... vì ngày thường chỉ có mèn mén làm no cái bụng. Một góc kia, có chị gái người H’Mông cắm mặt vào điếu cày hút sòng sọc, nhả một hơi điệu nghệ, ngửa mặt lên trời... phê thuốc.

Người dân vùng cao Hà Giang tuy nghèo nhưng kiến trúc vẫn tạo được dấu ấn riêng, đặc sắc nhất phải kể đến những bờ rào đá. Người dân quanh năm sống giữa núi rừng, phương tiện vận chuyển chủ yếu là sức người, nhà nào giàu có may chăng thêm chú ngựa thồ. Lầm lũi như kiến tha lâu đầy tổ, rồi vách rào cũng đầy dần và kín dần thành một vòng tròn bao quanh.

Đường lên đỉnh Lũng Cú - cực Bắc của Tổ quốc tuy hiểm trở nhưng đẹp và lãng mạn, bởi con người được hòa mình vào thiên nhiên hoang sơ, trong lành. Những hàng sa mộc hiên ngang giương thẳng chống trời, kháo nhặm vào mùa bông trắng từng chùm trễ nải chạy miết sườn núi...

Cột cờ Lũng Cú kia, trang nghiêm và kiêu hùng, phía dưới chân có hai cái ao đối xứng nhau không bao giờ cạn nước, nhìn từ trên cao giống như hai mắt rồng.

Đường đèo tiềm ẩn nhiều nguy hiểm vậy mà những đứa trẻ vẫn vô tư nô đùa. Tôi cứ thắc thỏm sợ, ngộ nhỡ chúng trượt chân. Chúng cứ hồn nhiên như thế, đứa vài tuổi cõng đứa vài tháng đầu ngoặt ngoẹo, chân trần lội đá, bìu díu nhau…








Cao nguyen da Dong Van


“Thiên duong màu xám” – cao nguyên dá Dong Van dù có tro lai van thay là la, vì nó dep, cái dep hoang dai, tu con nguoi den canh vat. Cái dep mà khi trai nghiem roi van có chút gì thú vi.


Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui cao nguyên dong van  cao nguyen dong van
Mien núi Hà Giang doc dáo voi kien trúc bo rào dá (Anh: Mai Anh/Vietnam+)


Chieu pho núi mùa này bat dau se lanh, suong mù bua vây khien tung mái nhà dã kip nhuom màu bàng bac khói. Thieu tieng dong co on i nhu duoi xuôi, vang lang bao trùm tuong chung nghe rõ tieng ru ri  cua dôi trai gái dã luot qua mà thanh âm còn vuong vat. Tieng mõ trâu nhu xa nhu gan dap vào vách núi vang lai, choi voi…

Tu Quan Ba qua Yên Minh lên Mèo Vac, Dong Van chi có núi dá xám ngoét mot màu ngút tam mat, và tôi goi dây là “thiên duong màu xám”.

Bà con các dân toc thieu so H’Mông, Dao, Giáy, Lô Lô, Co Lao, Pu Péo… bao doi chi biet song dua vào dá. Dá làm thành nhung bo rào bao ve vung chãi hay khuông hung nuoc mua giua suon doc chênh vênh và ngô cung vuon mình lên tu khe dá mà cho bap…

Ai không quen duong se chang the tru noi qua 154 km cung duong ngoan ngoèo, cua dèo gap khúc hiem tro mà mot bên là núi cao, mot bên là vuc sâu tham tham tu thi xã Hà Giang lên den trung tâm huyen Dong Van.

Mã Pì Lèng – noi có diem cao gan 2.000 mét so mat nuoc bien, noi giua Mèo Vac voi Dong Van. Dung trên dó phóng tam mat moi cam nhan rõ su hùng vi cua thiên nhiên voi nhung mang màu mà nhieu tay san anh thèm thuong.

Kia là ánh sáng trang cua mây duoc mat troi phan chieu, là xanh ngat cua troi, xanh tham cua rung và mang vàng cua qua núi troc tro so. Và kia nua, dòng Nho Que khi vào lu cung do ngau táo ton và hung hang, den mùa khô lai vat mình loi la qua bao suon núi... Tung mang màu phân lop trong mot cái chop hình.

Có gia dình nguoi Mông treo mình ca ngày trên suon doc thang dung xoi co, làm ray… Bé gái xíu xiu vùi dôi chân nho thó xuong dat làm tru cung cam cuoc, lia quam nhu ai. Cau thanh niên chung nhu anh cô bé dung lien dó giai thích "Nguoi Mông không biet ngã dâu".

Hoi ra thì cau trai ay nam nay 18, van còn hoc noi trú duoi huyen, dã kip lay mot cô vo, cái cô dang ben len ngoi canh nhìn chong ke chuyen, thi thoang lai mum mim cuoi kia kìa.

Cau chàng that hay, kiên quyet không ngu chung giuong voi cô vo tre moi 15, chi vì nghe loi cô giáo cam ban: "Chua 20 tuoi thì không duoc ngu voi con gái". Cái cau chàng qua là “tài tình”, cung vì duoc di hoc thành ra “tân tien”. Cau chàng nói tôi tin, vì “Nguoi Mông không nói doi” bao gio.

Sau ca chang duong gian nan roi cung den duoc khu pho co Dong Van, noi có cho am thuc dêm ram hang tháng, ruc ánh dèn long do treo cao, nhung buoc váy theo chân thieu nu xap xòe, tung ché ruou voi, voi dan, can...

Cho Dong Van chi hop vào chu nhat hàng tuan voi nhung lop ngói ong sam màu thoi gian, tung góc bep den kit, nhung mang tuong hoen o su già nua. Vài vat nang chieu ruc lên, xiên vào may góc u toi khu cho làm bung lên cái lang thinh cua chieu buon pho núi.

Den ngày cho phiên, bà con xuong cho trung tâm tranh thu làm bát mì, bát bún hay bát com chan nuoc ham xuong... vì ngày thuong chi có mèn mén làm no cái bung. Mot góc kia, có chi gái nguoi H’Mông cam mat vào dieu cày hút sòng soc, nha mot hoi dieu nghe, ngua mat lên troi... phê thuoc.

Nguoi dân vùng cao Hà Giang tuy nghèo nhung kien trúc van tao duoc dau an riêng, dac sac nhat phai ke den nhung bo rào dá. Nguoi dân quanh nam song giua núi rung, phuong tien van chuyen chu yeu là suc nguoi, nhà nào giàu có may chang thêm chú ngua tho. Lam lui nhu kien tha lâu day to, roi vách rào cung day dan và kín dan thành mot vòng tròn bao quanh.

Duong lên dinh Lung Cú - cuc Bac cua To quoc tuy hiem tro nhung dep và lãng man, boi con nguoi duoc hòa mình vào thiên nhiên hoang so, trong lành. Nhung hàng sa moc hiên ngang giuong thang chong troi, kháo nham vào mùa bông trang tung chùm tre nai chay miet suon núi...

Cot co Lung Cú kia, trang nghiêm và kiêu hùng, phía duoi chân có hai cái ao doi xung nhau không bao gio can nuoc, nhìn tu trên cao giong nhu hai mat rong.

Duong dèo tiem an nhieu nguy hiem vay mà nhung dua tre van vô tu nô dùa. Tôi cu thac thom so, ngo nho chúng truot chân. Chúng cu hon nhiên nhu the, dua vài tuoi cõng dua vài tháng dau ngoat ngoeo, chân tran loi dá, bìu díu nhau…

Cao nguyên đá Đồng Văn

“Thiên đường màu xám” – cao nguyên đá Đồng Văn dù có trở lại vẫn thấy là lạ, vì nó đẹp, cái đẹp hoang dại, từ con người đến cảnh vật. Cái đẹp mà khi trải nghiệm rồi vẫn có chút gì thú vị.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá