Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Tỉnh Hà Đông, từ cái thuở "bảy làng La, ba làng Mỗ" xưa kia đã làm nghề dệt lụa, cho nên có người gọi đây là quê lụa. Lụa Hà Đông nổi tiếng nhất vẫn là lụa Vạn Phúc. Người ta gọi lụa Hà Đông chính là lụa Vạn Phúc. Làng lụa Vạn Phúc, nay thuộc phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội, là một trong những làng nghề lâu đời bậc nhất Việt Nam.


Gần ngàn năm tuổi

Theo truyền thuyết, cách đây khoảng 1.200 năm, bà A Lã Thị Nương, một người con gái ở Cao Bằng nổi tiếng đảm đang và dệt lụa khéo léo về làm dâu làng Vạn Phúc. Bà đã đem những bí quyết dệt lụa của Trung Quốc về truyền dạy cho người dân trong làng. Đến khi mất đi, bà được người dân tôn làm thành hoàng làng.
 
Làng lụa Vạn Phúc có tiếng từ thời Lý. Lụa cao cấp để tiến cống vua các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, theo khách buôn sang phương Tây, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và một số nước Đông Nam Á qua con đường giao thương tại các cửa biển Vạn Ninh (Quảng Ninh), Hội An (Quảng Nam - Đà Nẵng). Dưới triều Nguyễn, lụa Vạn Phúc thậm chí được chọn may quốc phục.

dulich4phuong.net

Lụa Vạn Phúc giữ nguyên danh tiếng ngàn năm qua

Theo bà Nguyễn Thị Lý, Phó chủ tịch phường Vạn Phúc, ban đầu lụa Vạn Phúc chỉ để phục vụ tầng lớp trung lưu trở lên. Đến cuối thế kỷ 19, nhà Nguyễn khuyến khích dùng hàng nội, các nghệ nhân làng Vạn Phúc nhanh chóng sưu tầm, học hỏi, cải tiến để “bình dân hóa” các mặt hàng gấm, vóc.
 
Trong hai năm 1931 và 1936, thợ dệt Vạn Phúc hai lần mang sản phẩm sang dự “đấu xảo” ở Marseille và Paris (Pháp). Từ đó, lụa Vạn Phúc nhận được sự đánh giá cao trên thế giới, nhất là mặt hàng lụa hàng vân.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Chuẩn bị lấy tơ

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Trải qua bao thăng trầm đổi thay, làng Vạn Phúc vẫn giữ được nguyên vẹn những giá trị cổ truyền trên từng vân lụa, thớ vải. Nét đặc biệt của lụa Vạn Phúc nói chung và lụa hàng vân nói riêng là ấm áp vào mùa đông và mát mẻ vào mùa hè, mặc lên người thấy mềm mại và nhẹ nhàng.
 
Hoa văn trang trí trên vải lụa tuy rất đa dạng với các mẫu Song Hạc, mẫu Thọ Đỉnh, mẫu Tứ Quý... song luôn tuân theo những thủ pháp nghệ thuật truyền thống như trang trí đối xứng, đường nét không rườm rà, phức tạp mà phóng khoáng, dứt khoát.
 
Thăng trầm một làng nghề

Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng Vạn Phúc giờ khang trang. Nhà cao tầng, gian hàng trưng bày lụa mọc lên san sát, con phố bán lụa mới mở cứ dài ra mãi.  

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Làng lụa Vạn Phúc hôm nay...
 
 Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc
 
...với những cửa hàng bán lụa san sát

Nhưng làng vẫn còn giữ được ít nhiều nét cổ kính qua hình ảnh chiếc giếng làng nằm cạnh cây đa cổ thụ và những phiên chợ chiều họp trước đình làng. Trong nhiều gia đình, khung dệt cổ vẫn được giữ lại xen lẫn với các khung dệt cơ khí hiện đại.
 
Theo tiếng thoi đưa, chúng tôi đi dọc theo các con ngõ nhỏ đến thăm các xưởng dệt thủ công. Bà Nguyễn Thị Tâm, con dâu cố nghệ nhân nổi tiếng Triệu Văn Mão, kể ngày xưa gái làng lụa chỉ quen nhuộm tơ, se sợi, dệt vải. Do đó, nếu không lấy được chồng làm ruộng thì sợ… không có gạo để ăn.
 
Thời bao cấp, làng Vạn Phúc không dệt lụa mà chủ yếu dệt thảm đay, thảm len xuất khẩu sang Liên Xô, Đông Âu. Đến khi không còn hợp tác xã, hết thị trường, người làng lụa ngơ ngác, canh cửi bỏ không, người đi buôn, kẻ làm ruộng, tưởng như mất cả nghề.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Xe sợi

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc
 
Dệt lụa bằng máy dệt hiện đại

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc 

Nhiều nhà vẫn giữ khung dệt cũ

Rồi cơ chế thị trường đến, nghề dệt hồi sinh. Làng lụa liên kết với nhau làm thành một dây chuyền, người sửa máy dệt, người vẽ hoa, người cung cấp tơ, người nhuộm, người se chỉ màu, người hồ sợi...
 
Không chỉ khôi phục nghề truyền thống, người làng Vạn Phúc ngày nay còn đẩy mạnh quảng bá thương hiệu, mở website đưa lụa lên Internet, tham gia các hội chợ trong nước và quốc tế.
 
Bà Nguyễn Thị Lý cho biết hiện tại còn khoảng 60% hộ sản xuất và kinh doanh các mặt hàng dệt lụa tơ tằm. Trong làng nghề hình thành nhiều doanh nghiệp lớn nên mẫu mã, chủng loại cũng phong phú hơn nhiều.
 
Theo quy hoạch, tới năm 2011, Vạn Phúc sẽ phát triển du lịch làng nghề bằng cách hoàn thiện ba công trình lớn gồm khu sản xuất rộng 13 ha, trung tâm giới thiệu sản phẩm và nhà truyền thống gắn liền với đền thờ tổ nghề dệt lụa. Hiện phường đang triển khai khu sản xuất 13 ha nằm biệt lập ở rìa làng nhằm giải quyết ô nhiễm môi trường (nước thải và tiếng ồn). Tổng số vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng vào khoảng 60-70 tỉ đồng.








Ngan nam que lua Van Phuc


Tinh Hà Dông, tu cái thuo "bay làng La, ba làng Mo" xua kia dã làm nghe det lua, cho nên có nguoi goi dây là quê lua. Lua Hà Dông noi tieng nhat van là lua Van Phúc. Nguoi ta goi lua Hà Dông chính là lua Van Phúc. Làng lua Van Phúc, nay thuoc phuong Van Phúc, quan Hà Dông, Hà Noi, là mot trong nhung làng nghe lâu doi bac nhat Viet Nam.


Gan ngàn nam tuoi

Theo truyen thuyet, cách dây khoang 1.200 nam, bà A Lã Thi Nuong, mot nguoi con gái o Cao Bang noi tieng dam dang và det lua khéo léo ve làm dâu làng Van Phúc. Bà dã dem nhung bí quyet det lua cua Trung Quoc ve truyen day cho nguoi dân trong làng. Den khi mat di, bà duoc nguoi dân tôn làm thành hoàng làng.
 
Làng lua Van Phúc có tieng tu thoi Lý. Lua cao cap de tien cong vua các trieu dai Lý, Tran, Lê, Nguyen, theo khách buôn sang phuong Tây, Trung Quoc, Nhat Ban, Trieu Tiên và mot so nuoc Dông Nam Á qua con duong giao thuong tai các cua bien Van Ninh (Quang Ninh), Hoi An (Quang Nam - Dà Nang). Duoi trieu Nguyen, lua Van Phúc tham chí duoc chon may quoc phuc.

dulich4phuong.net

Lua Van Phúc giu nguyên danh tieng ngàn nam qua

Theo bà Nguyen Thi Lý, Phó chu tich phuong Van Phúc, ban dau lua Van Phúc chi de phuc vu tang lop trung luu tro lên. Den cuoi the ky 19, nhà Nguyen khuyen khích dùng hàng noi, các nghe nhân làng Van Phúc nhanh chóng suu tam, hoc hoi, cai tien de “bình dân hóa” các mat hàng gam, vóc.
 
Trong hai nam 1931 và 1936, tho det Van Phúc hai lan mang san pham sang du “dau xao” o Marseille và Paris (Pháp). Tu dó, lua Van Phúc nhan duoc su dánh giá cao trên the gioi, nhat là mat hàng lua hàng vân.

Ngan nam que lua Van Phuc

Chuan bi lay to

Ngan nam que lua Van Phuc

Trai qua bao thang tram doi thay, làng Van Phúc van giu duoc nguyên ven nhung giá tri co truyen trên tung vân lua, tho vai. Nét dac biet cua lua Van Phúc nói chung và lua hàng vân nói riêng là am áp vào mùa dông và mát me vào mùa hè, mac lên nguoi thay mem mai và nhe nhàng.
 
Hoa van trang trí trên vai lua tuy rat da dang voi các mau Song Hac, mau Tho Dinh, mau Tu Quý... song luôn tuân theo nhung thu pháp nghe thuat truyen thong nhu trang trí doi xung, duong nét không ruom rà, phuc tap mà phóng khoáng, dut khoát.
 
Thang tram mot làng nghe

Nam bên bo sông Nhue, làng Van Phúc gio khang trang. Nhà cao tang, gian hàng trung bày lua moc lên san sát, con pho bán lua moi mo cu dài ra mãi.  

Ngan nam que lua Van Phuc

Làng lua Van Phúc hôm nay...
 
 Ngan nam que lua Van Phuc
 
...voi nhung cua hàng bán lua san sát

Nhung làng van còn giu duoc ít nhieu nét co kính qua hình anh chiec gieng làng nam canh cây da co thu và nhung phiên cho chieu hop truoc dình làng. Trong nhieu gia dình, khung det co van duoc giu lai xen lan voi các khung det co khí hien dai.
 
Theo tieng thoi dua, chúng tôi di doc theo các con ngõ nho den tham các xuong det thu công. Bà Nguyen Thi Tâm, con dâu co nghe nhân noi tieng Trieu Van Mão, ke ngày xua gái làng lua chi quen nhuom to, se soi, det vai. Do dó, neu không lay duoc chong làm ruong thì so… không có gao de an.
 
Thoi bao cap, làng Van Phúc không det lua mà chu yeu det tham day, tham len xuat khau sang Liên Xô, Dông Âu. Den khi không còn hop tác xã, het thi truong, nguoi làng lua ngo ngác, canh cui bo không, nguoi di buôn, ke làm ruong, tuong nhu mat ca nghe.

Ngan nam que lua Van Phuc

Xe soi

Ngan nam que lua Van Phuc
 
Det lua bang máy det hien dai

Ngan nam que lua Van Phuc 

Nhieu nhà van giu khung det cu

Roi co che thi truong den, nghe det hoi sinh. Làng lua liên ket voi nhau làm thành mot dây chuyen, nguoi sua máy det, nguoi ve hoa, nguoi cung cap to, nguoi nhuom, nguoi se chi màu, nguoi ho soi...
 
Không chi khôi phuc nghe truyen thong, nguoi làng Van Phúc ngày nay còn day manh quang bá thuong hieu, mo website dua lua lên Internet, tham gia các hoi cho trong nuoc và quoc te.
 
Bà Nguyen Thi Lý cho biet hien tai còn khoang 60% ho san xuat và kinh doanh các mat hàng det lua to tam. Trong làng nghe hình thành nhieu doanh nghiep lon nên mau mã, chung loai cung phong phú hon nhieu.
 
Theo quy hoach, toi nam 2011, Van Phúc se phát trien du lich làng nghe bang cách hoàn thien ba công trình lon gom khu san xuat rong 13 ha, trung tâm gioi thieu san pham và nhà truyen thong gan lien voi den tho to nghe det lua. Hien phuong dang trien khai khu san xuat 13 ha nam biet lap o rìa làng nham giai quyet ô nhiem môi truong (nuoc thai và tieng on). Tong so von dau tu cho co so ha tang vào khoang 60-70 ti dong.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Tỉnh Hà Đông, từ cái thuở "bảy làng La, ba làng Mỗ" xưa kia đã làm nghề dệt lụa, cho nên có người gọi đây là quê lụa. Lụa Hà Đông nổi tiếng nhất vẫn là lụa Vạn Phúc. Người ta gọi lụa Hà Đông chính là lụa Vạn Phúc. Làng lụa Vạn Phúc, nay thuộc phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội, là một trong những làng nghề lâu đời bậc nhất Việt Nam.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá