Bảo tàng Lâm Đồng - Sức hấp dẫn âm thầm

Được Lonely Planet xếp hạng thứ 15 trong số 36 “things to do” (điều nên làm) khi đến Đà Lạt, Bảo tàng Lâm Đồng ở số 4 Hùng Vương là một điểm hấp dẫn đối với khách quốc tế, nhưng lại gần như “bí mật” đối với nhiều du khách nội địa.


dulich4phuong.net   Bảo tàng Lâm Đồng  Sức hấp dẫn âm thầm
Tòa nhà trưng bày chính được đưa vào hoạt động từ cuối năm 2010 - Ảnh: Trần Đức Tài

Trong khuôn viên diện tích 3ha vốn là dinh thự của ông Nguyễn Hữu Hào, thân sinh của Nam Phương hoàng hậu, Bảo tàng Lâm Đồng nằm khuất mặt đường, ít gây chú ý. Ra đời từ năm 1978 với vai trò giới hạn của một nơi trưng bày hiện vật lịch sử cách mạng địa phương, bảo tàng này đã phải chuyển địa điểm hai lần cho đến năm 1999 mới chuyển về đây và phát triển thành một bảo tàng tổng hợp.

Với 20.000 hiện vật lưu giữ, Bảo tàng Lâm Đồng chỉ chính thức hoạt động từ cuối năm 2010 khi hoàn thành xây dựng khu tòa nhà mới màu hồng trải dài bên sườn đồi ngày xưa vốn là sân bóng cho nhân viên chơi thể thao.

So với 2,8 triệu lượt du khách đến Đà Lạt ước tính trong năm 2012 (theo báo Lâm Đồng), lượng khách tham quan Bảo tàng Lâm Đồng chỉ bằng 1%. Con số này phản ánh thực tế rằng sản phẩm văn hóa chưa phải là nhu cầu của đa số du khách nội địa đến Đà Lạt. Nhưng so với các bảo tàng địa phương cùng quy mô thì đạt tới lượng khách ấy chỉ sau hai năm hoạt động là một kỳ tích. Nhiều bảo tàng ở các nơi khác dù được đầu tư lớn cũng không chạm được tới mốc 10.000 lượt khách/năm và đa số chỉ dừng ở mức 5.000-6.000.

Hồn của bảo tàng

Không gian bài trí khoa học và cách chiếu sáng hiện đại đã thổi hồn vào những vật thể tưởng chừng vô tri. Ở đây có bốn gian trưng bày thường xuyên với các chủ đề thiên nhiên, khảo cổ học, dân tộc học, lịch sử Đà Lạt và lịch sử cách mạng. Một gian được dành riêng cho các trưng bày chuyên đề thay đổi theo định kỳ. Trong những nguồn sáng được bố trí và điều chỉnh tỉ mỉ, những hiện vật và hình nhân tái hiện dĩ vãng trông rất sống động.

Những hình nhân người dân di cư từ mọi miền đến Đà Lạt vào thế kỷ trước và sinh sống bằng nhiều nghề khác nhau là những trưng bày tạo nhiều cảm xúc cho người xem. Một bà cụ miền Bắc bán bánh cuốn, một phụ nữ miền Trung bán chuối nướng, một nữ sinh trong tà áo dài và áo len ôm cặp đi học... Đặc biệt, một con ngựa được nhồi rơm kéo một cỗ xe với người xà ích cầm roi là hình ảnh đập ngay vào mắt người xem khi vừa bước vào gian trưng bày này.

Để có một không gian trưng bày “coi được” như hiện nay, 30 cán bộ và nhân viên bảo tàng phải vận dụng hết trí tuệ và công sức. Anh Nguyễn Xuân Dũng, trưởng phòng trưng bày - tuyên truyền, cho biết: “Chúng tôi đã xây dựng đề cương từ trước khi động thổ xây tòa nhà này”. Chủ đề trưng bày của từng gian đều phải trù tính trước và phải xây dựng nhiều kịch bản tùy theo số hiện vật sẵn có và được bổ sung sau này. Ngay cả ý tưởng cũng thay đổi nhiều lần trong khi thi công công trình trong thời gian năm năm với kinh phí 20 tỉ đồng.

Được bàn giao tòa nhà hầu như chỉ có phần “xác”, các cán bộ bảo tàng dốc hết tâm sức trau chuốt cho phần “hồn” của nội thất trưng bày. Riêng con ngựa kéo xe trong gian “Đà Lạt xưa và nay” đã mất đến sáu năm trước khi khánh thành bảo tàng tháng 12-2010. Ý tưởng tái hiện không gian sống Đà Lạt xưa đã có từ lâu, nhưng phải mất nhiều thời gian mới có thể tìm mua được một con ngựa thật chỉ để lấy xác và thuê nhồi rơm. Cỗ xe ngựa đúng kiểu Đà Lạt thời Pháp cũng được dày công sưu tầm và sửa sang.

Để có những hình nhân sinh động, nhóm sáu người xây dựng đề cương phải cung cấp toàn bộ tư liệu hình ảnh và thông tin cho công ty thi công thực hiện sao cho đúng các tiêu chí khoa học về nhân chủng học, từ màu da đến kiểu tóc.


dulich4phuong.net   Bảo tàng Lâm Đồng  Sức hấp dẫn âm thầm
Gian trưng bày “Đà Lạt xưa và nay” thu hút sự quan tâm
của du khách mọi lứa tuổi - Ảnh: Trần Đức Tài

Nội dung linh hoạt

Trên đường lên đỉnh đồi, hai nhà sàn đúng kiểu truyền thống Mạ và K’Ho được phục dựng cùng với đầy đủ đồ vật gia dụng để giới thiệu về văn hóa dân tộc. Một khu vực cạnh đó dành riêng cho những trò chơi dân gian như bập bênh, cầu thăng bằng, chơi ô ăn quan... Cô thuyết minh viên Len Ny, người dân tộc K’Ho, lộ rõ vẻ hớn hở khi chúng tôi leo qua các bậc thang gỗ. Cô cho biết: “Thường chỉ có khách nước ngoài mới quan tâm tìm hiểu kỹ về văn hóa dân tộc bản địa, còn khách trong nước thì lại tò mò về cung Nam Phương”.

Con đường len giữa ngàn thông hai bên dẫn lên đỉnh đồi, nơi tọa lạc ngôi biệt thự của vị hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn. Dinh thự này được ông Nguyễn Hữu Hào, người được vua Bảo Đại phong tước Quận công của triều Nguyễn, xây tặng cho con gái là bà Nguyễn Hữu Thị Lan (Nam Phương hoàng hậu) vào đầu những năm 1930. Đây từng là nơi sinh sống của gia đình ông Nguyễn Hữu Hào, đồng thời là nơi chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng trong cuộc đời của ông bà cựu hoàng.

Tòa nhà còn giữ nguyên kiến trúc cũ khi được giao cho Bảo tàng Lâm Đồng vào năm 1999. Sau khi đã đưa tòa nhà trưng bày mới vào hoạt động, các cán bộ bảo tàng đã nghiên cứu tài liệu và biến ngôi biệt thự ba tầng với tổng diện tích sử dụng khoảng 500m2 thành một triển lãm sinh động về cuộc sống hằng ngày của gia đình hoàng tộc cuối cùng này và đưa vào phục vụ tham quan từ cuối năm 2011. Anh Dũng nhấn mạnh: “Bảo tàng phải là một sản phẩm sống. Nếu trưng bày không hề thay đổi thì có khách nào quay lại hai lần”.

Xuất thân từ những trường đào tạo chuyên ngành bảo tồn, văn hóa hay lịch sử, hầu hết cán bộ Bảo tàng Lâm Đồng đều đa năng. Anh Dũng giải thích: “Đặt vật gì ở đâu, chiếu sáng thế nào, bài trí ra sao... chúng tôi làm tất. Chúng tôi làm được hết từ điện tới mộc, kể cả chuyện quay video và các công tác mỹ thuật. Chuyện gì không làm được thì mới thuê ngoài”. Nhờ vậy, bảo tàng này chủ động được việc thay đổi cách trưng bày linh động trong các không gian cố định và nghĩ ra những ý tưởng nội dung mới. “Nội dung không tốt mà mời khách đến là nói dối” - anh Dũng nói.


dulich4phuong.net   Bảo tàng Lâm Đồng  Sức hấp dẫn âm thầm
Các vật dụng trưng bày trong nhà sàn của người Mạ
tái hiện trung thực không gian sống truyền thống - Ảnh: Trần Đức Tài

Kéo khách đến bảo tàng

Có kịch bản nội dung tốt và bài trí bắt mắt chính là thế mạnh mà Bảo tàng Lâm Đồng đang nỗ lực phát huy trong điều kiện kinh phí quảng bá eo hẹp. Một trang web với hai ngôn ngữ Việt - Anh đã được chuẩn bị nội dung từ trước khi khánh thành tòa nhà mới. Các nhân viên chủ động tiếp xúc với các công ty du lịch - lữ hành tại địa phương để thuyết phục họ đưa Bảo tàng Lâm Đồng vào các tour tham quan. Hệ thống trường học cũng được bảo tàng tiếp thị tích cực. Với công ty hay trường học ngoài tỉnh, các nhân viên gửi email tự giới thiệu và cung cấp đường dẫn đến trang web bảo tàng.

Trong khoảng 25.000 lượt khách đến tham quan Bảo tàng Lâm Đồng trong năm 2012, học sinh chiếm phân nửa. Trong khi gian “Thiên nhiên Lâm Đồng” hấp dẫn trẻ em nhất với nhiều loài chim, thú đặc trưng của địa phương, thì gian “Đà Lạt xưa và nay” cùng văn hóa sắc tộc bản địa lại thu hút du khách quốc tế hơn. Lonely Planet đã ngợi khen những trưng bày ở Bảo tàng Lâm Đồng về bác sĩ Alexandre Yersin và lịch sử Đà Lạt là những “informative exhibits” (những triển lãm giàu thông tin).

Bảo tàng tổng hợp vắng người xem là một thực tế phổ biến. Trong khi đó, Bảo tàng Lâm Đồng vẫn bán được vé dù với giá tượng trưng (6.000 đồng cho người lớn và 3.000 đồng cho trẻ em) và mở cửa liên tục suốt các ngày trong tuần.

Sau chuyến tham quan, bà Bùi Kim Chi, một giáo viên ở Hà Nội, hào hứng cầm bút ghi vào sổ cảm tưởng: “Chúng tôi muốn được thấy bảo tàng có nhiều khách viếng thăm hơn vì đây là một điểm đến tuyệt vời cho du khách tới Đà Lạt”. Bà không biết rằng ngay việc hoạt động cả vào những ngày nghỉ và ngày lễ là một hi sinh của những nhân viên bảo tàng yêu nghề. Họ không được hưởng quy chế lương làm ngoài giờ nên đành luân phiên nghỉ bù vào các ngày khác trong tuần. Thu nhập từ tiền bán vé, Bảo tàng Lâm Đồng chỉ được nhận 25% để bù chi phí và bồi dưỡng nhân sự.

Những ghi nhận của Lonely Planet góp phần lôi cuốn thêm nhiều du khách nước ngoài tự tìm đến đây. Trong sổ cảm tưởng của bảo tàng, chúng tôi đọc được những dòng ngợi khen của du khách Larry M. Johnson viết bằng tiếng Anh: “Bảo tàng đẹp. Tôi biết được nhiều về tỉnh Lâm Đồng”. Du khách F. Bensen cũng ghi lại cảm tưởng bằng tiếng Anh: “Rất thích thú. Bài trí tốt và giàu thông tin”. Một du khách không ghi tên viết bằng tiếng Pháp: “Chuyến viếng thăm hết sức thú vị. Hiện vật bảo tàng rất phong phú. Trưng bày rất tốt. Du khách hài lòng”.

Trước khi khai trương tòa nhà trưng bày mới, lượng khách đến bảo tàng này trong năm 2010 chỉ vào khoảng 14.000 lượt. Sau hai năm, lượng khách đã tăng gần gấp đôi. Ông Phạm Hữu Thọ, giám đốc bảo tàng, cho biết: “Trong hoạt động giao lưu với các bảo tàng địa phương khác, khi tôi nói Bảo tàng Lâm Đồng có hơn hai vạn lượt khách tham quan đến xem trưng bày và có bán vé thì ai cũng kinh ngạc”.

Đọc thêm:
> 10 điểm nên ghé thăm khi đến với Đà Lạt








Bao tang Lam Dong - Suc hap dan am tham


Duoc Lonely Planet xep hang thu 15 trong so 36 “things to do” (dieu nên làm) khi den Dà Lat, Bao tàng Lâm Dong o so 4 Hùng Vuong là mot diem hap dan doi voi khách quoc te, nhung lai gan nhu “bí mat” doi voi nhieu du khách noi dia.


dulich4phuong.net   Bao tang Lam Dong  Suc hap dan am tham
Tòa nhà trung bày chính duoc dua vào hoat dong tu cuoi nam 2010 - Anh: Tran Duc Tài

Trong khuôn viên dien tích 3ha von là dinh thu cua ông Nguyen Huu Hào, thân sinh cua Nam Phuong hoàng hau, Bao tàng Lâm Dong nam khuat mat duong, ít gây chú ý. Ra doi tu nam 1978 voi vai trò gioi han cua mot noi trung bày hien vat lich su cách mang dia phuong, bao tàng này dã phai chuyen dia diem hai lan cho den nam 1999 moi chuyen ve dây và phát trien thành mot bao tàng tong hop.

Voi 20.000 hien vat luu giu, Bao tàng Lâm Dong chi chính thuc hoat dong tu cuoi nam 2010 khi hoàn thành xây dung khu tòa nhà moi màu hong trai dài bên suon doi ngày xua von là sân bóng cho nhân viên choi the thao.

So voi 2,8 trieu luot du khách den Dà Lat uoc tính trong nam 2012 (theo báo Lâm Dong), luong khách tham quan Bao tàng Lâm Dong chi bang 1%. Con so này phan ánh thuc te rang san pham van hóa chua phai là nhu cau cua da so du khách noi dia den Dà Lat. Nhung so voi các bao tàng dia phuong cùng quy mô thì dat toi luong khách ay chi sau hai nam hoat dong là mot ky tích. Nhieu bao tàng o các noi khác dù duoc dau tu lon cung không cham duoc toi moc 10.000 luot khách/nam và da so chi dung o muc 5.000-6.000.

Hon cua bao tàng

Không gian bài trí khoa hoc và cách chieu sáng hien dai dã thoi hon vào nhung vat the tuong chung vô tri. O dây có bon gian trung bày thuong xuyên voi các chu de thiên nhiên, khao co hoc, dân toc hoc, lich su Dà Lat và lich su cách mang. Mot gian duoc dành riêng cho các trung bày chuyên de thay doi theo dinh ky. Trong nhung nguon sáng duoc bo trí và dieu chinh ti mi, nhung hien vat và hình nhân tái hien di vãng trông rat song dong.

Nhung hình nhân nguoi dân di cu tu moi mien den Dà Lat vào the ky truoc và sinh song bang nhieu nghe khác nhau là nhung trung bày tao nhieu cam xúc cho nguoi xem. Mot bà cu mien Bac bán bánh cuon, mot phu nu mien Trung bán chuoi nuong, mot nu sinh trong tà áo dài và áo len ôm cap di hoc... Dac biet, mot con ngua duoc nhoi rom kéo mot co xe voi nguoi xà ích cam roi là hình anh dap ngay vào mat nguoi xem khi vua buoc vào gian trung bày này.

De có mot không gian trung bày “coi duoc” nhu hien nay, 30 cán bo và nhân viên bao tàng phai van dung het trí tue và công suc. Anh Nguyen Xuân Dung, truong phòng trung bày - tuyên truyen, cho biet: “Chúng tôi dã xây dung de cuong tu truoc khi dong tho xây tòa nhà này”. Chu de trung bày cua tung gian deu phai trù tính truoc và phai xây dung nhieu kich ban tùy theo so hien vat san có và duoc bo sung sau này. Ngay ca ý tuong cung thay doi nhieu lan trong khi thi công công trình trong thoi gian nam nam voi kinh phí 20 ti dong.

Duoc bàn giao tòa nhà hau nhu chi có phan “xác”, các cán bo bao tàng doc het tâm suc trau chuot cho phan “hon” cua noi that trung bày. Riêng con ngua kéo xe trong gian “Dà Lat xua và nay” dã mat den sáu nam truoc khi khánh thành bao tàng tháng 12-2010. Ý tuong tái hien không gian song Dà Lat xua dã có tu lâu, nhung phai mat nhieu thoi gian moi có the tìm mua duoc mot con ngua that chi de lay xác và thuê nhoi rom. Co xe ngua dúng kieu Dà Lat thoi Pháp cung duoc dày công suu tam và sua sang.

De có nhung hình nhân sinh dong, nhóm sáu nguoi xây dung de cuong phai cung cap toàn bo tu lieu hình anh và thông tin cho công ty thi công thuc hien sao cho dúng các tiêu chí khoa hoc ve nhân chung hoc, tu màu da den kieu tóc.


dulich4phuong.net   Bao tang Lam Dong  Suc hap dan am tham
Gian trung bày “Dà Lat xua và nay” thu hút su quan tâm
cua du khách moi lua tuoi - Anh: Tran Duc Tài

Noi dung linh hoat

Trên duong lên dinh doi, hai nhà sàn dúng kieu truyen thong Ma và K’Ho duoc phuc dung cùng voi day du do vat gia dung de gioi thieu ve van hóa dân toc. Mot khu vuc canh dó dành riêng cho nhung trò choi dân gian nhu bap bênh, cau thang bang, choi ô an quan... Cô thuyet minh viên Len Ny, nguoi dân toc K’Ho, lo rõ ve hon ho khi chúng tôi leo qua các bac thang go. Cô cho biet: “Thuong chi có khách nuoc ngoài moi quan tâm tìm hieu ky ve van hóa dân toc ban dia, còn khách trong nuoc thì lai tò mò ve cung Nam Phuong”.

Con duong len giua ngàn thông hai bên dan lên dinh doi, noi toa lac ngôi biet thu cua vi hoàng hau cuoi cùng cua trieu Nguyen. Dinh thu này duoc ông Nguyen Huu Hào, nguoi duoc vua Bao Dai phong tuoc Quan công cua trieu Nguyen, xây tang cho con gái là bà Nguyen Huu Thi Lan (Nam Phuong hoàng hau) vào dau nhung nam 1930. Dây tung là noi sinh song cua gia dình ông Nguyen Huu Hào, dong thoi là noi chung kien nhieu su kien quan trong trong cuoc doi cua ông bà cuu hoàng.

Tòa nhà còn giu nguyên kien trúc cu khi duoc giao cho Bao tàng Lâm Dong vào nam 1999. Sau khi dã dua tòa nhà trung bày moi vào hoat dong, các cán bo bao tàng dã nghiên cuu tài lieu và bien ngôi biet thu ba tang voi tong dien tích su dung khoang 500m2 thành mot trien lãm sinh dong ve cuoc song hang ngày cua gia dình hoàng toc cuoi cùng này và dua vào phuc vu tham quan tu cuoi nam 2011. Anh Dung nhan manh: “Bao tàng phai là mot san pham song. Neu trung bày không he thay doi thì có khách nào quay lai hai lan”.

Xuat thân tu nhung truong dào tao chuyên ngành bao ton, van hóa hay lich su, hau het cán bo Bao tàng Lâm Dong deu da nang. Anh Dung giai thích: “Dat vat gì o dâu, chieu sáng the nào, bài trí ra sao... chúng tôi làm tat. Chúng tôi làm duoc het tu dien toi moc, ke ca chuyen quay video và các công tác my thuat. Chuyen gì không làm duoc thì moi thuê ngoài”. Nho vay, bao tàng này chu dong duoc viec thay doi cách trung bày linh dong trong các không gian co dinh và nghi ra nhung ý tuong noi dung moi. “Noi dung không tot mà moi khách den là nói doi” - anh Dung nói.


dulich4phuong.net   Bao tang Lam Dong  Suc hap dan am tham
Các vat dung trung bày trong nhà sàn cua nguoi Ma
tái hien trung thuc không gian song truyen thong - Anh: Tran Duc Tài

Kéo khách den bao tàng

Có kich ban noi dung tot và bài trí bat mat chính là the manh mà Bao tàng Lâm Dong dang no luc phát huy trong dieu kien kinh phí quang bá eo hep. Mot trang web voi hai ngôn ngu Viet - Anh dã duoc chuan bi noi dung tu truoc khi khánh thành tòa nhà moi. Các nhân viên chu dong tiep xúc voi các công ty du lich - lu hành tai dia phuong de thuyet phuc ho dua Bao tàng Lâm Dong vào các tour tham quan. He thong truong hoc cung duoc bao tàng tiep thi tích cuc. Voi công ty hay truong hoc ngoài tinh, các nhân viên gui email tu gioi thieu và cung cap duong dan den trang web bao tàng.

Trong khoang 25.000 luot khách den tham quan Bao tàng Lâm Dong trong nam 2012, hoc sinh chiem phân nua. Trong khi gian “Thiên nhiên Lâm Dong” hap dan tre em nhat voi nhieu loài chim, thú dac trung cua dia phuong, thì gian “Dà Lat xua và nay” cùng van hóa sac toc ban dia lai thu hút du khách quoc te hon. Lonely Planet dã ngoi khen nhung trung bày o Bao tàng Lâm Dong ve bác si Alexandre Yersin và lich su Dà Lat là nhung “informative exhibits” (nhung trien lãm giàu thông tin).

Bao tàng tong hop vang nguoi xem là mot thuc te pho bien. Trong khi dó, Bao tàng Lâm Dong van bán duoc vé dù voi giá tuong trung (6.000 dong cho nguoi lon và 3.000 dong cho tre em) và mo cua liên tuc suot các ngày trong tuan.

Sau chuyen tham quan, bà Bùi Kim Chi, mot giáo viên o Hà Noi, hào hung cam bút ghi vào so cam tuong: “Chúng tôi muon duoc thay bao tàng có nhieu khách vieng tham hon vì dây là mot diem den tuyet voi cho du khách toi Dà Lat”. Bà không biet rang ngay viec hoat dong ca vào nhung ngày nghi và ngày le là mot hi sinh cua nhung nhân viên bao tàng yêu nghe. Ho không duoc huong quy che luong làm ngoài gio nên dành luân phiên nghi bù vào các ngày khác trong tuan. Thu nhap tu tien bán vé, Bao tàng Lâm Dong chi duoc nhan 25% de bù chi phí và boi duong nhân su.

Nhung ghi nhan cua Lonely Planet góp phan lôi cuon thêm nhieu du khách nuoc ngoài tu tìm den dây. Trong so cam tuong cua bao tàng, chúng tôi doc duoc nhung dòng ngoi khen cua du khách Larry M. Johnson viet bang tieng Anh: “Bao tàng dep. Tôi biet duoc nhieu ve tinh Lâm Dong”. Du khách F. Bensen cung ghi lai cam tuong bang tieng Anh: “Rat thích thú. Bài trí tot và giàu thông tin”. Mot du khách không ghi tên viet bang tieng Pháp: “Chuyen vieng tham het suc thú vi. Hien vat bao tàng rat phong phú. Trung bày rat tot. Du khách hài lòng”.

Truoc khi khai truong tòa nhà trung bày moi, luong khách den bao tàng này trong nam 2010 chi vào khoang 14.000 luot. Sau hai nam, luong khách dã tang gan gap dôi. Ông Pham Huu Tho, giám doc bao tàng, cho biet: “Trong hoat dong giao luu voi các bao tàng dia phuong khác, khi tôi nói Bao tàng Lâm Dong có hon hai van luot khách tham quan den xem trung bày và có bán vé thì ai cung kinh ngac”.

Doc thêm:
> 10 diem nên ghé tham khi den voi Dà Lat

Bảo tàng Lâm Đồng - Sức hấp dẫn âm thầm

Được Lonely Planet xếp hạng thứ 15 trong số 36 “things to do” (điều nên làm) khi đến Đà Lạt, Bảo tàng Lâm Đồng ở số 4 Hùng Vương là một điểm hấp dẫn đối với khách quốc tế, nhưng lại gần như “bí mật” đối với nhiều du khách nội địa.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá