Đền Chử Đồng Tử - linh thiêng một tình yêu

Truyền thuyết về mối tình giữa nàng công chúa lá ngọc cành vàng với một chàng trai nghèo khó nhưng rất mực hiếu thảo từ lâu đã trở thành thiên tình sử đẹp nhất trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam.


Chử Đồng Tử - Tiên Dung, những con người không tham danh vọng, không màng phú quý vinh hoa, suốt đời chỉ tìm đến với những cái đẹp trong thiên nhiên, khai phá tạo dựng những bãi bồi phù sa đã đi vào cõi bất tử trong tâm linh của người dân đất Việt.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Den Chu Dong Tu linh thieng mot tinh yeu
Cổng vào đền Chử Đồng Tử

Từ Hà Nội, du khách có thể xuôi dòng sông Hồng chừng 20km là tới bến Bình Minh hoặc có thể đi đường bộ qua cầu Chương Dương rẽ phải, theo đường đê chừng 25km là tới đền Chử Đồng Tử hay đền Đa Hòa ở xã Bình Minh, Khoái Châu, Hưng Yên.

Khách thập phương tới đây không chỉ để đứng trên con đê sông Hồng thưởng ngoạn phong cảnh bình yên của một vùng quê "xanh xanh lũy tre, ngô khoai biêng biếc, con đò sang ngang" hay ngắm nhìn những dải phù sa cát trắng, những ánh nắng lung linh trên những hàng cau… mà còn để được đắm mình giữa chốn Bồng Lai tiên cảnh của đền Đa Hòa và dâng nén nhang tưởng nhớ tới đức thánh Chử Đồng Tử (một trong tứ bất tử của thần linh đất Việt) cùng vị phu nhân xinh đẹp Tiên Dung công chúa (con gái vua Hùng Vương thứ 18) và nàng Tây Sa công chúa.

Đức thánh Chử Đồng Tử và Tiên Dung công chúa được thờ phụng ở nhiều nơi trên địa bàn vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ, chủ yếu là các làng ven sông Hồng và sông Đuống. Nhưng, một trong những nơi thờ tự chính, nổi tiếng sầm uất nhất là đền Đa Hòa cạnh bờ sông Hồng trông thẳng sang bãi Tự Nhiên - nơi đã diễn ra cuộc gặp gỡ và nảy sinh mối tình nên thơ, diễm lệ giữa chàng trai đánh cá nghèo không mảnh khố che thân với nàng công chúa Tiên Dung lá ngọc cành vàng vừa độ 18 trăng tròn.

Đền Đa Hòa hay còn được nhân dân trong vùng gọi là đền Chính vì đây là nơi thờ tự chính của nhân dân tổng Mễ (thuộc huyện Đông An, phủ Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên nay thuộc xã Bình Minh, Khoái Châu và xã Mễ Sở, Văn Giang, Hưng Yên) được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1962. Đây không chỉ là một di tích lưu truyền và lan toả về một thiên tình sử hàng ngàn năm nay mang ý nghĩa nhân văn cao đẹp mà còn có giá trị đặc biệt về nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Nguyễn.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Den Chu Dong Tu linh thieng mot tinh yeu 
Bến Chử Đồng Tử

Đền do tiến sĩ Chu Mạnh Trinh (người làng Phú Thị, tổng Mễ Sở, huyện Đông Yên, phủ Khoái Châu, Hưng Yên, nay thuộc Văn Giang, Hưng Yên) đứng ra vận động nhân tài, vật lực của nhân dân tám thôn tổng Mễ cùng thập phương công đức để xây dựng, tôn tạo năm 1894 trên nền một ngôi đền cổ.

Hiện vẫn chưa có tài liệu chính xác nào cho biết ngôi đền cổ này được xây dựng từ thời gian nào, bằng vật liệu gì, qui mô to nhỏ ra sao và điều quan trọng hơn là ngôi đền này thờ ai.

Quang cảnh đền như hiện nay là một kiến trúc quy mô lớn, mặt quay hướng chính Tây, nhìn thẳng sang bãi Tự Nhiên mà kế đó, thuộc địa phận huyện Thường Tín (Hà Tây) có ngôi đền Ngự Dội để ghi đấu nơi Tiên Dung dừng thuyền rồng tắm thuở nào.

Tổng thể kiến trúc đền nằm trên một khu đất cao, rộng, bằng phẳng, hình chữ nhật có tổng diện tích 18.720m2, bao gồm 18 nóc nhà lớn nhỏ. Con số này là sự gởi gắm ý tưởng của người xây dựng nhằm nhắc nhở người đời sau nhớ tới thiên tình sử của nàng Tiên Dung công chúa vừa tròn 18 tuổi, diễn ra vào đời Hùng Vương thứ 18.

Thu hút sự chú ý của du khách hành hương là các pho tượng, đặc biệt là các pho tượng đức thánh Chử Đồng Tử và nhị vị phu nhân đặt ở Hậu Cung. Các pho tượng đều được đúc bằng đồng, mặt tượng được sơn màu da, kẻ mắt và có độ cao ngang bằng nhau. Hiện nay trong đền còn có ba pho tượng như thế này nữa đặt ở cung Đệ Tam.
Trong thời kỳ thực dân Pháp chiếm đóng, chúng đã lấy ba pho tượng bằng đồng quý giá đem đi. Do đó nhân dân địa phương đã tạc ba pho tượng bằng gỗ để thờ. Nhưng do sự đấu tranh kiên quyết của nhân dân địa phương, về sau chúng đã phải trả tượng lại cho đền. Ba pho tượng bằng gỗ kia cũng được giữ lại do đã có một thời gian sống trong tâm linh của dân, đồng thời để ghi dấu một thuở nơi đây từng bị giặc ngoại xâm tàn phá quê hương, phá bỏ đền chùa.  

Ngôi đền càng được tôn thêm vẻ đẹp cổ kính, rêu phong với sông nước bao la, cổ thụ bốn mùa xanh tốt. Cây cối nơi đây cũng được chọn lọc để tập trung vào chủ điểm khẳng định sự bất tử của đức thánh Chử Đồng Tử cũng như mối tình tuyệt mỹ của ngài. Xen vào đó là những lời hay, ý đẹp và tình yêu bất tử của con người toát lên qua mỗi lời, mỗi chữ của những bức hoành phi, câu đối của những bậc tao nhân, mặc khách mọi thời. Thật là một chốn Bồng Lai tiên cảnh nơi trần thế.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Den Chu Dong Tu linh thieng mot tinh yeu 
Lọ Bách Thọ

Hiện nay đền Đa Hòa còn được bảo tồn được nhiều di vật quý hiếm, trong đó đặc biệt phải kể đến đôi lọ Bách Thọ (một trăm chữ thọ không chữ nào giống chữ nào, khắc trên thành lọ bằng gốm), một cổ vật vô giá của dân tộc.  

Tại đây người dân địa phương đã bao đời hương khói trong niềm tin tưởng cầu phúc, cầu lộc, sức khỏe, mùa màng tươi tốt cho mình và cho cả đất nước. Vì thế mà:

"Hỡi ai đi ngược về xuôi
Nhớ hội Đa Hòa mồng mười tháng hai"

Từ xưa đã thành thông lệ, cứ ba năm một lần, người dân tổng Mễ xưa lại mở hội hàng Tổng từ mồng 10-15 tháng 2 âm lịch gọi là hội Kỳ Yên (hội cầu mát). Vì thế mà ngày nay đền Đa Hòa hay đền Chử Đồng Tử không chỉ là một nơi thờ cúng tâm linh của nhân dân, mà nó còn là một trong những điểm du lịch tham quan không thể thiếu của những tour du lịch vùng đồng bằng sông Hồng, và đặc biệt là các tour du lịch bằng đường sông cùng với làng gốm Bát Tràng, đền Đại Lộ, đền Dầm hay thương cảng Phố Hiến.

Đức thánh Chử Đồng Tử và Tiên Dung công chúa đã bay về trời nhưng tình yêu của họ vẫn còn mãi với thời gian và bất tử trong tâm linh các thế hệ người dân Việt Nam. Đền Chử Đồng Tử - đền Đa Hòa ở xã Bình Minh và nhân dân nơi đây đã, đang và mãi mãi là một trong những điểm tựa cho sức sống bất tử ấy. Thời gian đi qua, nhưng truyền thống văn hoá dân tộc còn mãi không mờ, tâm linh người Việt vẫn luôn hướng về tổ tiên, hướng về cội nguồn và hướng về "đền Chử Đồng Tử - linh thiêng một tình yêu".








Den Chu Dong Tu - linh thieng mot tinh yeu


Truyen thuyet ve moi tình giua nàng công chúa lá ngoc cành vàng voi mot chàng trai nghèo khó nhung rat muc hieu thao tu lâu dã tro thành thiên tình su dep nhat trong kho tàng van hoc dân gian Viet Nam.


Chu Dong Tu - Tiên Dung, nhung con nguoi không tham danh vong, không màng phú quý vinh hoa, suot doi chi tìm den voi nhung cái dep trong thiên nhiên, khai phá tao dung nhung bãi boi phù sa dã di vào cõi bat tu trong tâm linh cua nguoi dân dat Viet.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Den Chu Dong Tu linh thieng mot tinh yeu
Cong vào den Chu Dong Tu

Tu Hà Noi, du khách có the xuôi dòng sông Hong chung 20km là toi ben Bình Minh hoac có the di duong bo qua cau Chuong Duong re phai, theo duong dê chung 25km là toi den Chu Dong Tu hay den Da Hòa o xã Bình Minh, Khoái Châu, Hung Yên.

Khách thap phuong toi dây không chi de dung trên con dê sông Hong thuong ngoan phong canh bình yên cua mot vùng quê "xanh xanh luy tre, ngô khoai biêng biec, con dò sang ngang" hay ngam nhìn nhung dai phù sa cát trang, nhung ánh nang lung linh trên nhung hàng cau… mà còn de duoc dam mình giua chon Bong Lai tiên canh cua den Da Hòa và dâng nén nhang tuong nho toi duc thánh Chu Dong Tu (mot trong tu bat tu cua than linh dat Viet) cùng vi phu nhân xinh dep Tiên Dung công chúa (con gái vua Hùng Vuong thu 18) và nàng Tây Sa công chúa.

Duc thánh Chu Dong Tu và Tiên Dung công chúa duoc tho phung o nhieu noi trên dia bàn vùng dong bang và trung du Bac Bo, chu yeu là các làng ven sông Hong và sông Duong. Nhung, mot trong nhung noi tho tu chính, noi tieng sam uat nhat là den Da Hòa canh bo sông Hong trông thang sang bãi Tu Nhiên - noi dã dien ra cuoc gap go và nay sinh moi tình nên tho, diem le giua chàng trai dánh cá nghèo không manh kho che thân voi nàng công chúa Tiên Dung lá ngoc cành vàng vua do 18 trang tròn.

Den Da Hòa hay còn duoc nhân dân trong vùng goi là den Chính vì dây là noi tho tu chính cua nhân dân tong Me (thuoc huyen Dông An, phu Khoái Châu, tinh Hung Yên nay thuoc xã Bình Minh, Khoái Châu và xã Me So, Van Giang, Hung Yên) duoc xep hang di tích lich su van hóa nam 1962. Dây không chi là mot di tích luu truyen và lan toa ve mot thiên tình su hàng ngàn nam nay mang ý nghia nhân van cao dep mà còn có giá tri dac biet ve nghe thuat kien trúc và diêu khac thoi Nguyen.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Den Chu Dong Tu linh thieng mot tinh yeu 
Ben Chu Dong Tu

Den do tien si Chu Manh Trinh (nguoi làng Phú Thi, tong Me So, huyen Dông Yên, phu Khoái Châu, Hung Yên, nay thuoc Van Giang, Hung Yên) dung ra van dong nhân tài, vat luc cua nhân dân tám thôn tong Me cùng thap phuong công duc de xây dung, tôn tao nam 1894 trên nen mot ngôi den co.

Hien van chua có tài lieu chính xác nào cho biet ngôi den co này duoc xây dung tu thoi gian nào, bang vat lieu gì, qui mô to nho ra sao và dieu quan trong hon là ngôi den này tho ai.

Quang canh den nhu hien nay là mot kien trúc quy mô lon, mat quay huong chính Tây, nhìn thang sang bãi Tu Nhiên mà ke dó, thuoc dia phan huyen Thuong Tín (Hà Tây) có ngôi den Ngu Doi de ghi dau noi Tiên Dung dung thuyen rong tam thuo nào.

Tong the kien trúc den nam trên mot khu dat cao, rong, bang phang, hình chu nhat có tong dien tích 18.720m2, bao gom 18 nóc nhà lon nho. Con so này là su goi gam ý tuong cua nguoi xây dung nham nhac nho nguoi doi sau nho toi thiên tình su cua nàng Tiên Dung công chúa vua tròn 18 tuoi, dien ra vào doi Hùng Vuong thu 18.

Thu hút su chú ý cua du khách hành huong là các pho tuong, dac biet là các pho tuong duc thánh Chu Dong Tu và nhi vi phu nhân dat o Hau Cung. Các pho tuong deu duoc dúc bang dong, mat tuong duoc son màu da, ke mat và có do cao ngang bang nhau. Hien nay trong den còn có ba pho tuong nhu the này nua dat o cung De Tam.
Trong thoi ky thuc dân Pháp chiem dóng, chúng dã lay ba pho tuong bang dong quý giá dem di. Do dó nhân dân dia phuong dã tac ba pho tuong bang go de tho. Nhung do su dau tranh kiên quyet cua nhân dân dia phuong, ve sau chúng dã phai tra tuong lai cho den. Ba pho tuong bang go kia cung duoc giu lai do dã có mot thoi gian song trong tâm linh cua dân, dong thoi de ghi dau mot thuo noi dây tung bi giac ngoai xâm tàn phá quê huong, phá bo den chùa.  

Ngôi den càng duoc tôn thêm ve dep co kính, rêu phong voi sông nuoc bao la, co thu bon mùa xanh tot. Cây coi noi dây cung duoc chon loc de tap trung vào chu diem khang dinh su bat tu cua duc thánh Chu Dong Tu cung nhu moi tình tuyet my cua ngài. Xen vào dó là nhung loi hay, ý dep và tình yêu bat tu cua con nguoi toát lên qua moi loi, moi chu cua nhung buc hoành phi, câu doi cua nhung bac tao nhân, mac khách moi thoi. That là mot chon Bong Lai tiên canh noi tran the.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Den Chu Dong Tu linh thieng mot tinh yeu 
Lo Bách Tho

Hien nay den Da Hòa còn duoc bao ton duoc nhieu di vat quý hiem, trong dó dac biet phai ke den dôi lo Bách Tho (mot tram chu tho không chu nào giong chu nào, khac trên thành lo bang gom), mot co vat vô giá cua dân toc.  

Tai dây nguoi dân dia phuong dã bao doi huong khói trong niem tin tuong cau phúc, cau loc, suc khoe, mùa màng tuoi tot cho mình và cho ca dat nuoc. Vì the mà:

"Hoi ai di nguoc ve xuôi
Nho hoi Da Hòa mong muoi tháng hai"

Tu xua dã thành thông le, cu ba nam mot lan, nguoi dân tong Me xua lai mo hoi hàng Tong tu mong 10-15 tháng 2 âm lich goi là hoi Ky Yên (hoi cau mát). Vì the mà ngày nay den Da Hòa hay den Chu Dong Tu không chi là mot noi tho cúng tâm linh cua nhân dân, mà nó còn là mot trong nhung diem du lich tham quan không the thieu cua nhung tour du lich vùng dong bang sông Hong, và dac biet là các tour du lich bang duong sông cùng voi làng gom Bát Tràng, den Dai Lo, den Dam hay thuong cang Pho Hien.

Duc thánh Chu Dong Tu và Tiên Dung công chúa dã bay ve troi nhung tình yêu cua ho van còn mãi voi thoi gian và bat tu trong tâm linh các the he nguoi dân Viet Nam. Den Chu Dong Tu - den Da Hòa o xã Bình Minh và nhân dân noi dây dã, dang và mãi mãi là mot trong nhung diem tua cho suc song bat tu ay. Thoi gian di qua, nhung truyen thong van hoá dân toc còn mãi không mo, tâm linh nguoi Viet van luôn huong ve to tiên, huong ve coi nguon và huong ve "den Chu Dong Tu - linh thiêng mot tình yêu".

Đền Chử Đồng Tử - linh thiêng một tình yêu

Truyền thuyết về mối tình giữa nàng công chúa lá ngọc cành vàng với một chàng trai nghèo khó nhưng rất mực hiếu thảo từ lâu đã trở thành thiên tình sử đẹp nhất trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá