Tiêu Sơn tự - Một chốn huyền bí

Chùa Tiêu còn gọi là chùa Thiên Tâm, Tiêu Sơn tự, nằm trên lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc xã Tương Giang, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 20 km. Ðây là nơi trụ trì của thiền sư Lý Vạn Hạnh - người đã có công nuôi dạy Lý Công Uẩn - vị vua đầu tiên của triều Lý.


>> Chùa Thấy - Thiên Phúc Tự
 
Ðến thăm chùa Tiêu, du khách sẽ được đắm mình trong chốn tu thiền huyền bí của người xưa để biết thêm một trung tâm Phật giáo cổ xưa của Việt Nam.

Dọc quốc lộ 1 A đường Hà Nội - Lạng Sơn, ai đã từng đi đâu, về đâu, nhưng chưa lấy một lần đến vãng cảnh chùa Tiêu thì thật là đáng tiếc.

Trở ngại về địa lý hay eo hẹp về thời gian, nhưng chỉ cần mạnh dạn một chút, quyết tâm vượt qua các ngại ngùng trong lòng là có thể đến được chùa Tiêu.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Chùa Tiêu là một danh thắng nổi tiếng và cũng là - trung tâm Phật giáo cổ xưa của Việt Nam.

Những công trình còn lại của chùa Thiên Tâm (chùa Tiêu) hiện nay là di sản kiến trúc nghệ thuật thời Lê - Nguyễn.
Chùa Tiêu hầu như không bị ảnh hưởng bởi các biến cố lịch sử qua nhiều thời kỳ và chỉ cách thủ đô Hà Nội khoảng 20 km mà thôi.

Từ xưa, ở đây, núi bắc, sông nam sơn thủy hữu tình, con sông Tiêu Tương chảy qua bây giờ đã biến thành đồng ruộng, làng mạc trù phú. Dấu ấn một thời chỉ còn lại là một cái hồ sen dưới chân núi trước cửa chùa.

Theo bước chân du khách về chốn này, dưới bóng cây xanh mát rượi, ta bước lên từng bậc gạch. Ta đang lần tìm đến nơi phát tích của một triều đại phát triển toàn diện và một quốc gia phong kiến độc lập: triều nhà Lý.

Trước mắt ta, trên sân lữ khách dừng chân, cũng là đường dẫn đến chùa chính nhà thờ tổ, hiển hiện một nhà bia mới dựng. Thành kính thắp nén hương, trân trọng xem câu đối trên cột nhà bia viết bằng chữ Hán:

"Lý gia linh tích tồn bi kỷ
Tiêu Lĩnh danh kha đắc sử truyền"
(Dẫu thiêng nhà Lý còn bia tạc
Danh thắng non tiên có sử truyền).

Mặt chính của tấm bia khắc chữ Hán Nôm: "Lý gia linh thạch". Mặt sau bia quay vào phía núi khắc chữ Hán nhỏ. Theo ông Nguyễn Công Nha người làng Ðình Bảng tạm dịch như sau:
"Chùa Thiên Tâm có Lý Vạn Hạnh (là người trụ trì tăng viện người làng Cổ Pháp (nay thuộc làng Ðình Bảng - huyện Tiên Sơn - tỉnh Bắc Ninh).

Ðặc biệt, sườn đông bên tả ngạn sông Tiêu Tương có bà Phạm Mẫu người ở Hoa Lâm, lên chùa đèn nhang gặp người thần ngẫu nhiên có thai, rồi sinh ra Lý Công Uẩn tại tam quan chùa ứng Tâm hương cổ pháp còn gọi là chùa Dân thuộc xã Ðình Bảng ngày nay...".

 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Lối lên chùa Tiêu

Trong Ðại Việt sử ký toàn thư có ghi việc này:
"Thái tổ Hoàng đế họ Lý, tên húy là Công Uẩn người châu Cổ Pháp. Mẹ họ Phạm đi chơi chùa Tiêu Sơn cùng với người thần... Có chửa sinh vua ngày 12/2 năm Giáp Tuất, niên hiệu thái bình năm thứ năm (974) thời Ðinh. Mới ba tuổi... Sư Khánh Văn nhận làm con nuôi, bé đã thông minh vẻ người tuấn tú khác thường, lúc nhỏ đi học nhà sư Vạn Hạnh thấy khen rằng "đứa bé này không phải người thường, sau này lớn lên ắt có thể giải nguy cơ, gỡ rối làm bực minh chủ trong thiên hạ".

Nói về chùa Tiêu là nói đến Thiền sư Vạn Hạnh. Bởi lẽ chùa Tiêu là chốn tu thiền giảng đạo của nhiều bậc cao tăng trong đó sư Vạn Hạnh là người trụ trì.

Thiền sư Vạn Hạnh là một con người tài năng: về đạo thì "linh thông tam pháp cửu lưu" còn binh pháp thì thuộc lòng binh pháp của Tôn Tử "Vũ".

Do có công lao cố vấn cho triều tiền Lê và Lý, Thiền sư Vạn Hạnh được suy tôn là quốc sư, hiện nay trong chùa Tiêu còn bài vị thờ sư tổ:
"Lý triều tể tướng Thiền sư Vạn Hạnh vị".

Sử thần Ngô Sĩ Liên thừa nhận: "Mắt trông thấy Lý Thái Tổ biết là người khác thường, đến khi thấy sét đánh thành vết chữ thì đoán ngay thời thế thay đổi, như thế là có trí thức vượt người thường".

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi

Nghe các cụ Ðình Bảng kể rằng: Thiền sư Vạn Hạnh sinh ra trong một gia đình đại thế tộc, nhiều đời làm quan. Gặp thời loạn thập nhị sứ quân không biết đâu chính, đâu tà đành thành tâm tu luyện đợi thời cơ xoay chuyển thế cuộc. Sư Lý Khánh Văn, Lý Vạn Hạnh là hai anh em ruột. Lý Khánh Văn có công nuôi dưỡng. Lý Vạn Hạnh có công dạy dỗ đào tạo và huấn luyện người "lãnh đạo" quốc gia. Họ đều là những cao tăng có kiến thức uyên bác. Năm 1018 Thiền sư Vạn Hạnh không ốm đau bệnh tật gì mà mất, người thời ấy đã truyền lại rằng ngài đã hóa thân.

Vào thập kỷ 90, nhân dân xã Tương Giang, nhà chùa Tiêu Sơn và những người hảo tâm đã đóng góp công sức xây dựng tượng Thiền sư Vạn Hạnh trong tư thế thiền sừng sững giữa đỉnh Tiêu Sơn.

Cảnh đấy, người đây đã tạo cảnh quan xứ này thêm trang trọng và bề thế.

Ðến thăm chùa Tiêu, đọc lại 10 điều tâm niệm của người xưa, để tưởng nhớ suy ngẫm, học hỏi những gì tốt đẹp về đạo đức lẽ sống, cách làm người, âu cũng là để cho lòng ta thanh thản, cho trí óc ta trong sáng hơn. Ðồng thời ta cũng biết thêm một di tích lịch sử và nghệ thuật được Nhà nước công nhận.








Tieu Son tu - Mot chon huyen bi


Chùa Tiêu còn goi là chùa Thiên Tâm, Tiêu Son tu, nam trên lung chung núi Tiêu, nay thuoc xã Tuong Giang, huyen Tiên Son, tinh Bac Ninh, cách Hà Noi khoang 20 km. Ðây là noi tru trì cua thien su Lý Van Hanh - nguoi dã có công nuôi day Lý Công Uan - vi vua dau tiên cua trieu Lý.


>> Chùa Thay - Thiên Phúc Tu
 
Ðen tham chùa Tiêu, du khách se duoc dam mình trong chon tu thien huyen bí cua nguoi xua de biet thêm mot trung tâm Phat giáo co xua cua Viet Nam.

Doc quoc lo 1 A duong Hà Noi - Lang Son, ai dã tung di dâu, ve dâu, nhung chua lay mot lan den vãng canh chùa Tiêu thì that là dáng tiec.

Tro ngai ve dia lý hay eo hep ve thoi gian, nhung chi can manh dan mot chút, quyet tâm vuot qua các ngai ngùng trong lòng là có the den duoc chùa Tiêu.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Chùa Tiêu là mot danh thang noi tieng và cung là - trung tâm Phat giáo co xua cua Viet Nam.

Nhung công trình còn lai cua chùa Thiên Tâm (chùa Tiêu) hien nay là di san kien trúc nghe thuat thoi Lê - Nguyen.
Chùa Tiêu hau nhu không bi anh huong boi các bien co lich su qua nhieu thoi ky và chi cách thu dô Hà Noi khoang 20 km mà thôi.

Tu xua, o dây, núi bac, sông nam son thuy huu tình, con sông Tiêu Tuong chay qua bây gio dã bien thành dong ruong, làng mac trù phú. Dau an mot thoi chi còn lai là mot cái ho sen duoi chân núi truoc cua chùa.

Theo buoc chân du khách ve chon này, duoi bóng cây xanh mát ruoi, ta buoc lên tung bac gach. Ta dang lan tìm den noi phát tích cua mot trieu dai phát trien toàn dien và mot quoc gia phong kien doc lap: trieu nhà Lý.

Truoc mat ta, trên sân lu khách dung chân, cung là duong dan den chùa chính nhà tho to, hien hien mot nhà bia moi dung. Thành kính thap nén huong, trân trong xem câu doi trên cot nhà bia viet bang chu Hán:

"Lý gia linh tích ton bi ky
Tiêu Linh danh kha dac su truyen"
(Dau thiêng nhà Lý còn bia tac
Danh thang non tiên có su truyen).

Mat chính cua tam bia khac chu Hán Nôm: "Lý gia linh thach". Mat sau bia quay vào phía núi khac chu Hán nho. Theo ông Nguyen Công Nha nguoi làng Ðình Bang tam dich nhu sau:
"Chùa Thiên Tâm có Lý Van Hanh (là nguoi tru trì tang vien nguoi làng Co Pháp (nay thuoc làng Ðình Bang - huyen Tiên Son - tinh Bac Ninh).

Ðac biet, suon dông bên ta ngan sông Tiêu Tuong có bà Pham Mau nguoi o Hoa Lâm, lên chùa dèn nhang gap nguoi than ngau nhiên có thai, roi sinh ra Lý Công Uan tai tam quan chùa ung Tâm huong co pháp còn goi là chùa Dân thuoc xã Ðình Bang ngày nay...".

 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Loi lên chùa Tiêu

Trong Ðai Viet su ký toàn thu có ghi viec này:
"Thái to Hoàng de ho Lý, tên húy là Công Uan nguoi châu Co Pháp. Me ho Pham di choi chùa Tiêu Son cùng voi nguoi than... Có chua sinh vua ngày 12/2 nam Giáp Tuat, niên hieu thái bình nam thu nam (974) thoi Ðinh. Moi ba tuoi... Su Khánh Van nhan làm con nuôi, bé dã thông minh ve nguoi tuan tú khác thuong, lúc nho di hoc nhà su Van Hanh thay khen rang "dua bé này không phai nguoi thuong, sau này lon lên at có the giai nguy co, go roi làm buc minh chu trong thiên ha".

Nói ve chùa Tiêu là nói den Thien su Van Hanh. Boi le chùa Tiêu là chon tu thien giang dao cua nhieu bac cao tang trong dó su Van Hanh là nguoi tru trì.

Thien su Van Hanh là mot con nguoi tài nang: ve dao thì "linh thông tam pháp cuu luu" còn binh pháp thì thuoc lòng binh pháp cua Tôn Tu "Vu".

Do có công lao co van cho trieu tien Lê và Lý, Thien su Van Hanh duoc suy tôn là quoc su, hien nay trong chùa Tiêu còn bài vi tho su to:
"Lý trieu te tuong Thien su Van Hanh vi".

Su than Ngô Si Liên thua nhan: "Mat trông thay Lý Thái To biet là nguoi khác thuong, den khi thay sét dánh thành vet chu thì doán ngay thoi the thay doi, nhu the là có trí thuc vuot nguoi thuong".

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi

Nghe các cu Ðình Bang ke rang: Thien su Van Hanh sinh ra trong mot gia dình dai the toc, nhieu doi làm quan. Gap thoi loan thap nhi su quân không biet dâu chính, dâu tà dành thành tâm tu luyen doi thoi co xoay chuyen the cuoc. Su Lý Khánh Van, Lý Van Hanh là hai anh em ruot. Lý Khánh Van có công nuôi duong. Lý Van Hanh có công day do dào tao và huan luyen nguoi "lãnh dao" quoc gia. Ho deu là nhung cao tang có kien thuc uyên bác. Nam 1018 Thien su Van Hanh không om dau benh tat gì mà mat, nguoi thoi ay dã truyen lai rang ngài dã hóa thân.

Vào thap ky 90, nhân dân xã Tuong Giang, nhà chùa Tiêu Son và nhung nguoi hao tâm dã dóng góp công suc xây dung tuong Thien su Van Hanh trong tu the thien sung sung giua dinh Tiêu Son.

Canh day, nguoi dây dã tao canh quan xu này thêm trang trong và be the.

Ðen tham chùa Tiêu, doc lai 10 dieu tâm niem cua nguoi xua, de tuong nho suy ngam, hoc hoi nhung gì tot dep ve dao duc le song, cách làm nguoi, âu cung là de cho lòng ta thanh than, cho trí óc ta trong sáng hon. Ðong thoi ta cung biet thêm mot di tích lich su và nghe thuat duoc Nhà nuoc công nhan.

Tiêu Sơn tự - Một chốn huyền bí

Chùa Tiêu còn gọi là chùa Thiên Tâm, Tiêu Sơn tự, nằm trên lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc xã Tương Giang, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 20 km. Ðây là nơi trụ trì của thiền sư Lý Vạn Hạnh - người đã có công nuôi dạy Lý Công Uẩn - vị vua đầu tiên của triều Lý.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá