Mê hoặc núi rừng miền tây Quảng Nam

Từ đỉnh Ngọc Linh kéo ra phía Bắc gặp những cánh rừng A Roàng, A Lưới (Thừa Thiên Huế), núi rừng miền tây Quảng Nam còn lưu giữ cả những bí ẩn của một vùng văn hóa đa dạng của các tộc người đã bao đời sinh sống nơi đây.


Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Bổn từng nhận xét như vậy trong một công trình về văn học dân gian xứ Quảng. Chính vì thế, khám phá văn hóa, không gian, văn học dân gian… vùng cao không chỉ là cuộc khám phá tri thức, khám phá tình cảm mà còn sẽ giúp chúng ta quay về với cội nguồn, với bầu sữa mẹ quê hương.
 
Nhưng cội nguồn, bầu sữa mẹ quê hương ấy ngày một thay đổi. Dưới bóng rừng già, bao đời nay các dân tộc ít người ở Quảng Nam dựng bản làng, làm rẫy, làm nhà, sống hòa hợp với thiên nhiên. Không gian đặc trưng của vùng cao phải nhắc ngay đến rừng - bởi đó là tất cả cuộc sống của đồng bào. Có nhà nghiên cứu quả quyết: Không có rừng, họ sẽ chết!
 
Những khuôn hình mà Báo Quảng Nam ghi nhận trên các chặng đường khác nhau khi đến với vùng cao mở ra một không gian quyến rũ. Quyến rũ trong mỗi góc nhìn, song cũng dự cảm về một sự mất mát, phôi pha…

 
 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam
Sương sớm bản làng. Ảnh: Nguyễn Ngọc Phước

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Nhịp điệu hằng ngày. Ảnh: Tấn Vịnh
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Làng Tà Vàng (Nam Giang). Ảnh: Vũ Công Điền

 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Nét mới Tây Giang. Ảnh: Trần Đức
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Thôn Pơning (xã Lăng, Đông Giang). Ảnh: Tấn Vịnh
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Kho thóc người Xê Đăng ở Trà Linh. Ảnh: Tấn Vịnh
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Làng Aching (Tây Giang). Ảnh: Vũ Công Điền
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Thác nước bên đường Hồ Chí Minh. Ảnh: Tấn Vịnh
 
 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam
Ảnh: Tấn Vịnh

Những thửa ruộng bậc thang Chuôr có từ hàng trăm năm nay do bàn tay cần mẫn của đồng bào Cơ Tu kiến tạo vừa được công nhận là di tích danh thắng cấp tỉnh. Những thửa ruộng trông như những “chiếc thang trời”, thuộc địa bàn thôn Arầng I, II, III (xã A Xan - Tây Giang), nằm trên tuyến đường A Xan - Ch'Ơm. A Xan là một trong 4 xã vùng cao Tây Giang, ở độ cao khoảng 1.300m so với mực nước biển, giáp ranh  nước bạn Lào.

 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam
Ruộng bậc thang Chuôr mùa lúa chín

Khách đến đây nếu gặp mùa sắp thu hoạch sẽ được chiêm ngưỡng cánh đồng lúa chín vàng tuyệt đẹp.  Có thửa chỉ vài chục bậc thang nằm vắt vẻo bên mé đồi, có thửa vút lên thẳng tắp theo hình chóp nón để lộ những bậc tam cấp uốn cong như những cánh cung đất, có thửa lúa đã chín vàng ươm, có thửa vừa mới chín, màu vàng của ruộng lúa hòa lẫn với màu xanh cây rừng tạo thành vẻ đẹp khó tả… Trong chiến tranh chống Pháp và Mỹ, cánh đồng lúa bậc thang Chuôr góp phần cung cấp lương thực cho cán bộ, bộ đội.

Tất cả các thửa ruộng bậc thang Chuôr đều được dẫn nước từ sông K'ool. Trước kia, khi chưa có hệ thống kênh mương, đồng bào Cơ Tu dùng thân cây thông to bổ đôi đẽo thành máng nước, rất cực nhọc vì vụ nào cũng phải thay “đường ống”. Bây giờ đã có đập và mương kiên cố, sản lượng lúa cao hơn, đôi khi cung cấp lương thực cho các đồn biên phòng, trường học, trạm xá...

Ruộng bậc thang Chuôr là kết quả của phương thức canh tác nông nghiệp từ xa xưa nhất, hàm chứa tri thức bản địa của người Cơ Tu, trở thành điểm nhấn trong bức tranh cảnh sắc vùng cao Quảng Nam với không gian sinh thái trong lành hấp dẫn du khách. Mỗi mùa thu hoạch là một mùa lễ hội mừng lúa mới.








Me hoac nui rung mien tay Quang Nam


Tu dinh Ngoc Linh kéo ra phía Bac gap nhung cánh rung A Roàng, A Luoi (Thua Thiên Hue), núi rung mien tây Quang Nam còn luu giu ca nhung bí an cua mot vùng van hóa da dang cua các toc nguoi dã bao doi sinh song noi dây.


Nhà nghiên cuu Nguyen Van Bon tung nhan xét nhu vay trong mot công trình ve van hoc dân gian xu Quang. Chính vì the, khám phá van hóa, không gian, van hoc dân gian… vùng cao không chi là cuoc khám phá tri thuc, khám phá tình cam mà còn se giúp chúng ta quay ve voi coi nguon, voi bau sua me quê huong.
 
Nhung coi nguon, bau sua me quê huong ay ngày mot thay doi. Duoi bóng rung già, bao doi nay các dân toc ít nguoi o Quang Nam dung ban làng, làm ray, làm nhà, song hòa hop voi thiên nhiên. Không gian dac trung cua vùng cao phai nhac ngay den rung - boi dó là tat ca cuoc song cua dong bào. Có nhà nghiên cuu qua quyet: Không có rung, ho se chet!
 
Nhung khuôn hình mà Báo Quang Nam ghi nhan trên các chang duong khác nhau khi den voi vùng cao mo ra mot không gian quyen ru. Quyen ru trong moi góc nhìn, song cung du cam ve mot su mat mát, phôi pha…

 
 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam
Suong som ban làng. Anh: Nguyen Ngoc Phuoc

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Nhip dieu hang ngày. Anh: Tan Vinh
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Làng Tà Vàng (Nam Giang). Anh: Vu Công Dien

 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Nét moi Tây Giang. Anh: Tran Duc
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Thôn Poning (xã Lang, Dông Giang). Anh: Tan Vinh
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Kho thóc nguoi Xê Dang o Trà Linh. Anh: Tan Vinh
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Làng Aching (Tây Giang). Anh: Vu Công Dien
 
Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam 
Thác nuoc bên duong Ho Chí Minh. Anh: Tan Vinh
 
 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam
Anh: Tan Vinh

Nhung thua ruong bac thang Chuôr có tu hàng tram nam nay do bàn tay can man cua dong bào Co Tu kien tao vua duoc công nhan là di tích danh thang cap tinh. Nhung thua ruong trông nhu nhung “chiec thang troi”, thuộc dia bàn thôn Arầng I, II, III (xã A Xan - Tây Giang), nam trên tuyen duong A Xan - Ch'Om. A Xan là mot trong 4 xã vùng cao Tây Giang, o dộ cao khoang 1.300m so voi mục nuóc biển, giáp ranh  nuoc ban Lào.

 Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Me hoac nui rung mien tay Quang Nam
Ruong bac thang Chuôr mùa lúa chín

Khách den dây neu gap mùa sap thu hoach se duoc chiêm nguong cánh dong lúa chín vàng tuyet dep.  Có thua chi vài chuc bac thang nam vat veo bên mé doi, có thua vút lên thang tap theo hình chóp nón de lo nhung bac tam cap uon cong nhu nhung cánh cung dat, có thua lúa dã chín vàng uom, có thua vua moi chín, màu vàng cua ruong lúa hòa lan voi màu xanh cây rung tao thành ve dep khó ta… Trong chien tranh chong Pháp và My, cánh dong lúa bac thang Chuôr góp phan cung cap luong thuc cho cán bo, bo doi.

Tat ca các thua ruong bac thang Chuôr deu duoc dẫn nuoc tu sông K'ool. Truoc kia, khi chua có he thong kênh muong, dong bào Co Tu dùng thân cây thông to bổ dôi deo thành máng nuoc, rat cuc nhoc vì vu nào cung phai thay “duong ong”. Bây gio dã có dập và muong kiên cố, sản luọng lúa cao hon, dôi khi cung cấp luong thuc cho các dồn biên phòng, truong hoc, tram xá...

Ruong bac thang Chuôr là ket qua cua phuong thuc canh tác nông nghiep tu xa xua nhat, hàm chua tri thuc ban dia cua nguoi Co Tu, tro thành diem nhan trong buc tranh canh sac vùng cao Quang Nam voi không gian sinh thái trong lành hap dan du khách. Moi mùa thu hoach là mot mùa le hoi mung lúa moi.

Mê hoặc núi rừng miền tây Quảng Nam

Từ đỉnh Ngọc Linh kéo ra phía Bắc gặp những cánh rừng A Roàng, A Lưới (Thừa Thiên Huế), núi rừng miền tây Quảng Nam còn lưu giữ cả những bí ẩn của một vùng văn hóa đa dạng của các tộc người đã bao đời sinh sống nơi đây.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá