Một ngày ở chùa Trăm Gian

Quảng Nghiêm tự còn được gọi bằng những cái tên giản dị, đậm chất dân gian như chùa Sở, chùa Núi, chùa Tiên Lữ... nhưng có lẽ được biết đến nhiều nhất là chùa Trăm Gian, tọa lạc tại xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, trước đây thuộc tỉnh Hà Tây, nay là Hà Nội.


>> Cổ kính chùa nóc tròn mái đá
>> Chiêm ngưỡng kiến trúc chùa Trầm núi Ngũ Hành Sơn
>>
Chùa Thầy - Thiên Phúc Tự

dulich4phuong.net  mot ngay o chua Tram Gian
Khuôn viên chùa nhìn từ phía trước. Ảnh: Thoa Nguyễn

Từ thành phố Hà Đông theo quốc lộ 6, qua cầu Mai Lĩnh và phía sau thị trấn Chúc Sơn, đi thêm chừng 2km thì rẽ phải, men theo chân núi Sở khoảng 3km sẽ tới chùa Trăm Gian. Chùa được xây dựng từ thời nhà Lý và đã qua nhiều lần trùng tu.

Trải qua đoạn đường dài nóng nực, dừng lại trước ao sen, mùi hương sen, cùng với những cơn gió đầu ngày sẽ giúp bạn quên đi cái mệt mỏi ngày thường. Cổng chùa được xây hai trụ lớn tạo một lối đi ở giữa, hai bên là hai tường nối với hai trụ nhỏ.

Qua cổng là một sân gạch có hai dãy hành lang ở hai bên, cuối sân là con đường lên chùa, ngôi chính điện thấp thoáng giữa những rặng thông cổ thụ. Cuối đường gạch, phía bên phải lên nhà bia kỷ niệm, đi theo phía bên trái đến tam quan và gác chuông.

Tam quan nằm trên trục tâm của khu Tam bảo, gác chuông chùa Trăm Gian là một trong số ít gác chuông cổ còn lại đến nay, có nhiều hình chạm rồng xen lẫn mây lửa với kiến trúc mặt bằng vuông, hai tầng tám mái với nhiều hoa đao uốn hắt lên khiến công trình như một bông sen khổng lồ thanh thoát.

Phần cổ diêm lắp lan can chấn song con tiện, tạo cho bên trong thoáng mát. Ở đây treo quả chuông lớn mang tên Quảng Nghiêm cổ tự đúc năm Cảnh Thịnh 2 (1794) là điển hình của chuông đồng thời Tây Sơn.

 dulich4phuong.net  mot ngay o chua Tram Gian
Tháp chuông cổ dưới tán cây cổ thụ. Ảnh: Thoa Nguyễn

Từ tam quan - gác chuông đi theo trục tâm qua khoảng sân hẹp, vượt 27 bậc đá lên sân chùa, giữa sân kê chiếc sập đá có đặt một bát hương. Leo tiếp thêm 7 bậc đá nữa, bạn sẽ lên đến thềm chùa, hoặc đi theo lối trái sân theo đường dọc hành lang để vào sân trong của chùa với các khu nhà phụ (nhà khách, phòng tăng...) rồi lên khu Tam bảo từ phía sau nhà hậu đường.

Khu trung tâm chùa có các tòa nhà tiền đường, thiêu hương và thượng điện kết hợp với nhau thành một nội thất thống nhất, dãy hành lang dài ở hai bên ăn thông với tiền đường ở phía trước và hậu đường ở phía sau, quây lại thành một kiến trúc khép kín.

Ngoài ra, khoảng sân sau thượng điện trước hậu đường dựng tòa Phương đình treo cả trống và khánh, cũng là chỗ cho du khách nghỉ chân ngắm cảnh xung quanh. Từng ấy công trình ở hai khu chính và phụ gắn bó với nhau theo hai không gian đạo và đời, khác nhau nhưng lại hòa quyện thống nhất dàn khắp đỉnh đồi.

Khu trước hoàn toàn là kiến trúc tôn giáo, phục vụ đời sống tâm linh, được quây kín, những hệ thống của bức màn phía trước thượng điện có thể đóng hoặc mở tùy ý, các khoảng sân ở trước các dãy hành lang và trước tòa Phương đình tuy đóng ngang nhưng lại mở dọc, có thể thông với nhau qua các cửa.

Nếu tính gian (gian nhà) theo kiểu truyền thống được phân ra bởi các vì kèo, thì tòa tiền đường 7 gian, trong khi đó cùng chiều dài nhưng hậu đường bố trí thành 9 gian. thượng điện chỉ 3 gian nhưng mái trước kéo dài, có tường bên kéo thẳng sang tiền đường.

Chùa Trăm Gian ngoài thờ Phật còn thờ đức thánh Bối, ở đây hiện ghi là: “Đại thánh Khai sơn Bình đẳng Hành nghĩa tín Bồ tát”. Khu thờ thánh không xây riêng mà quây ván bưng bên trái thượng điện, cũng gọi là cung thánh, chỉ nhà sư được vào hành lễ.

dulich4phuong.net  mot ngay o chua Tram Gian 
Những góc mái cong vút, cổ kính. Ảnh: Thoa Nguyễn

Trong số tượng hậu Phật, chùa Trăm Gian nổi lên tượng Đô đốc Đặng Tiến Đông - một quan võ ở thời Tây Sơn, sau chiến công đánh thắng quân Thanh đầu xuân Kỷ Dậu (1789) đã về quê đóng góp vào việc tu bổ chùa, được tạc tượng chân dung thờ ở chùa ngay khi còn sống, tương truyền giống đến mức khi bước vào chùa, người xem không phân biệt được người hay tượng.

Ngoài ra, chùa Trăm Gian còn có một số hiện vật thuộc loại hiếm quý. Đó là rồng đá thời Trần làm lan can thành bậc cửa chùa, có thân dài mập nhưng ghép đầu rồng thời Nguyễn. Đó là những viên gạch thời Mạc được xây bệ tượng Tam thế, nhiều viên chạm chim thần và các con thú rất sinh động. Đó cũng là bộ tranh La hán và tranh Thập điện được chạm nổi có kết hợp vẽ…

Theo người trong chùa, chùa nằm trên núi Sở là con ngựa, cạnh đó có núi So là con hổ, các gò đồi xung quanh có các tên là con Mộc, con Hỏa, con Long… Tất cả đã tạo cảnh quan văn hóa hội xuân chơi núi, chơi hang. Chùa trải rộng trên quả đồi, hướng nam, song cổng mở đầu là hướng đông - nam để giáp đường đi tiện cho du khách thăm chùa.

Tới thăm chùa Trăm Gian, bạn thỏa sức ghi lại những hình ảnh vui chơi của mình dưới nền ảnh phủ một màu xanh của thông, của sấu, của ngói đỏ đã bạc màu vì năm tháng.

Không gian tĩnh mịch, những sư thầy lặng lẽ dọn chùa và những “mục tiểu linh đồng” tóc để chỏm khiến bạn cảm thấy lưu luyến khi chuẩn bị rời xa chốn này. Những cây thông cổ thụ cao vút, những mái chùa cong cong hàm rồng, hương sen thơm ngát sẽ còn theo bạn cho đến suốt quãng đường trở về …

Hãy chia sẻ hình ảnh du lịch của bạn tại địa chỉ info@dulich4phuong.net để Ban biên tập www.dulich4phuong.net đăng tải lên Cổng thông tin Sổ tay du lịch và khám phá cho đông đảo bạn đọc được tham khảo và chia sẻ những cảm xúc của chính mình.








Mot ngay o chua Tram Gian


Quang Nghiêm tu còn duoc goi bang nhung cái tên gian di, dam chat dân gian nhu chùa So, chùa Núi, chùa Tiên Lu... nhung có le duoc biet den nhieu nhat là chùa Tram Gian, toa lac tai xã Tiên Phuong, huyen Chuong My, truoc dây thuoc tinh Hà Tây, nay là Hà Noi.


>> Co kính chùa nóc tròn mái dá
>> Chiêm nguong kien trúc chùa Tram núi Ngu Hành Son
>>
Chùa Thay - Thiên Phúc Tu

dulich4phuong.net  mot ngay o chua Tram Gian
Khuôn viên chùa nhìn tu phía truoc. Anh: Thoa Nguyen

Tu thành pho Hà Dông theo quoc lo 6, qua cau Mai Linh và phía sau thi tran Chúc Son, di thêm chung 2km thì re phai, men theo chân núi So khoang 3km se toi chùa Tram Gian. Chùa duoc xây dung tu thoi nhà Lý và dã qua nhieu lan trùng tu.

Trai qua doan duong dài nóng nuc, dung lai truoc ao sen, mùi huong sen, cùng voi nhung con gió dau ngày se giúp ban quên di cái met moi ngày thuong. Cong chùa duoc xây hai tru lon tao mot loi di o giua, hai bên là hai tuong noi voi hai tru nho.

Qua cong là mot sân gach có hai dãy hành lang o hai bên, cuoi sân là con duong lên chùa, ngôi chính dien thap thoáng giua nhung rang thông co thu. Cuoi duong gach, phía bên phai lên nhà bia ky niem, di theo phía bên trái den tam quan và gác chuông.

Tam quan nam trên truc tâm cua khu Tam bao, gác chuông chùa Tram Gian là mot trong so ít gác chuông co còn lai den nay, có nhieu hình cham rong xen lan mây lua voi kien trúc mat bang vuông, hai tang tám mái voi nhieu hoa dao uon hat lên khien công trình nhu mot bông sen khong lo thanh thoát.

Phan co diêm lap lan can chan song con tien, tao cho bên trong thoáng mát. O dây treo qua chuông lon mang tên Quang Nghiêm co tu dúc nam Canh Thinh 2 (1794) là dien hình cua chuông dong thoi Tây Son.

 dulich4phuong.net  mot ngay o chua Tram Gian
Tháp chuông co duoi tán cây co thu. Anh: Thoa Nguyen

Tu tam quan - gác chuông di theo truc tâm qua khoang sân hep, vuot 27 bac dá lên sân chùa, giua sân kê chiec sap dá có dat mot bát huong. Leo tiep thêm 7 bac dá nua, ban se lên den them chùa, hoac di theo loi trái sân theo duong doc hành lang de vào sân trong cua chùa voi các khu nhà phu (nhà khách, phòng tang...) roi lên khu Tam bao tu phía sau nhà hau duong.

Khu trung tâm chùa có các tòa nhà tien duong, thiêu huong và thuong dien ket hop voi nhau thành mot noi that thong nhat, dãy hành lang dài o hai bên an thông voi tien duong o phía truoc và hau duong o phía sau, quây lai thành mot kien trúc khép kín.

Ngoài ra, khoang sân sau thuong dien truoc hau duong dung tòa Phuong dình treo ca trong và khánh, cung là cho cho du khách nghi chân ngam canh xung quanh. Tung ay công trình o hai khu chính và phu gan bó voi nhau theo hai không gian dao và doi, khác nhau nhung lai hòa quyen thong nhat dàn khap dinh doi.

Khu truoc hoàn toàn là kien trúc tôn giáo, phuc vu doi song tâm linh, duoc quây kín, nhung he thong cua buc màn phía truoc thuong dien có the dóng hoac mo tùy ý, các khoang sân o truoc các dãy hành lang và truoc tòa Phuong dình tuy dóng ngang nhung lai mo doc, có the thông voi nhau qua các cua.

Neu tính gian (gian nhà) theo kieu truyen thong duoc phân ra boi các vì kèo, thì tòa tien duong 7 gian, trong khi dó cùng chieu dài nhung hau duong bo trí thành 9 gian. thuong dien chi 3 gian nhung mái truoc kéo dài, có tuong bên kéo thang sang tien duong.

Chùa Tram Gian ngoài tho Phat còn tho duc thánh Boi, o dây hien ghi là: “Dai thánh Khai son Bình dang Hành nghia tín Bo tát”. Khu tho thánh không xây riêng mà quây ván bung bên trái thuong dien, cung goi là cung thánh, chi nhà su duoc vào hành le.

dulich4phuong.net  mot ngay o chua Tram Gian 
Nhung góc mái cong vút, co kính. Anh: Thoa Nguyen

Trong so tuong hau Phat, chùa Tram Gian noi lên tuong Dô doc Dang Tien Dông - mot quan võ o thoi Tây Son, sau chien công dánh thang quân Thanh dau xuân Ky Dau (1789) dã ve quê dóng góp vào viec tu bo chùa, duoc tac tuong chân dung tho o chùa ngay khi còn song, tuong truyen giong den muc khi buoc vào chùa, nguoi xem không phân biet duoc nguoi hay tuong.

Ngoài ra, chùa Tram Gian còn có mot so hien vat thuoc loai hiem quý. Dó là rong dá thoi Tran làm lan can thành bac cua chùa, có thân dài map nhung ghép dau rong thoi Nguyen. Dó là nhung viên gach thoi Mac duoc xây be tuong Tam the, nhieu viên cham chim than và các con thú rat sinh dong. Dó cung là bo tranh La hán và tranh Thap dien duoc cham noi có ket hop ve…

Theo nguoi trong chùa, chùa nam trên núi So là con ngua, canh dó có núi So là con ho, các gò doi xung quanh có các tên là con Moc, con Hoa, con Long… Tat ca dã tao canh quan van hóa hoi xuân choi núi, choi hang. Chùa trai rong trên qua doi, huong nam, song cong mo dau là huong dông - nam de giáp duong di tien cho du khách tham chùa.

Toi tham chùa Tram Gian, ban thoa suc ghi lai nhung hình anh vui choi cua mình duoi nen anh phu mot màu xanh cua thông, cua sau, cua ngói do dã bac màu vì nam tháng.

Không gian tinh mich, nhung su thay lang le don chùa và nhung “muc tieu linh dong” tóc de chom khien ban cam thay luu luyen khi chuan bi roi xa chon này. Nhung cây thông co thu cao vút, nhung mái chùa cong cong hàm rong, huong sen thom ngát se còn theo ban cho den suot quãng duong tro ve …

Hãy chia se hình anh du lich cua ban tai dia chi info@dulich4phuong.net de Ban biên tap www.dulich4phuong.net dang tai lên Cong thông tin So tay du lich và khám phá cho dông dao ban doc duoc tham khao và chia se nhung cam xúc cua chính mình.

Một ngày ở chùa Trăm Gian

Quảng Nghiêm tự còn được gọi bằng những cái tên giản dị, đậm chất dân gian như chùa Sở, chùa Núi, chùa Tiên Lữ... nhưng có lẽ được biết đến nhiều nhất là chùa Trăm Gian, tọa lạc tại xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, trước đây thuộc tỉnh Hà Tây, nay là Hà Nội.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá