Thăm làng mộc An Thành

Chúng tôi về làng An Thành (xã Minh Đức, Mỹ Hào, Hưng Yên) trong một ngày đầu hạ. Khác với mường tượng ban đầu, một làng quê bình dị hiện lên trong tiếng chạm trổ lách cách, tiếng nói cười từ những xưởng mộc.


dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Chạm trổ hoa văn trên gỗ đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay người thợ

Vùng đất Bắc nổi danh với những ngôi làng mộc hàng trăm năm tuổi. Nhiều cái tên làng quê đã đi vào công nghiệp hóa và được coi là thương hiệu lớn như làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh), hay Đông Giao (Hải Dương). Ít ai biết vùng đông bắc Hưng Yên cũng có làng An Thành - nơi được xem như một xưởng mộc tập thể, mỗi hộ gia đình là một khâu, một “nhịp” trước khi cho ra đời những sản phẩm đầy thần sắc.

Lớn lên từ mùi gỗ

Không có nhiều cửa hàng trưng bày sản phẩm, cũng không tấp nập xe đưa đón chở hàng.

Theo người dân làng An Thành, nghề mộc ở làng manh nha từ những năm cuối thế kỷ 19 khi nghề làm nông cụ (cày, bừa) được phát triển rộng rãi khắp vùng đông bắc Hải Hưng xưa. Ở làng An Thành chỉ có hai dòng họ chính là Nguyễn Văn và Phạm Đình. Khi nghề làm nông cụ không còn thịnh hành, những thợ tay nghề cao của hai dòng họ đã đi làm thuê ở các vùng xa. Sau đó, họ du nhập cách chạm con giống, đục bình hoa, pho tượng… và trở về truyền nghề cho cả dân làng.

Ngày nay, đình làng An Thành vẫn lưu giữ pho tượng gỗ được chạm khắc từ hàng trăm năm với những họa tiết còn thô sơ, đơn giản. Đó được xem là những sản phẩm gỗ thủ công “đầu tay” của người làng, bắt đầu cho việc chuyển đổi từ nghề làm nông cụ sang nghề mộc mỹ nghệ.

Nhờ sự kiên trì tiếp thu và tìm ra nét riêng từ tinh hoa nghề mộc, với tình đoàn kết qua nhiều đời, người dân An Thành tự hào vì nghề thủ công này đã phát triển, là nguồn sống của bao thế hệ dân làng, trở thành nét văn hóa truyền thống đầy tự hào của vùng.

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Con đường quê nhỏ nhắn, bình dị dẫn đến làng gỗ An Thành
 

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Làng An Thành không có nhiều cửa hàng trưng bày sản phẩm,
những sản phẩm hoàn thiện như thế này sẽ được các chủ buôn tới tận nơi nhập hoặc đặt hàng từ trước

Làng mộc - xưởng mộc

Với người làng An Thành, nói nghề mộc là một nghề kiếm sống cũng đúng, mà là một “duyên nợ truyền đời” cũng phải. Lớp sau kế lớp trước, trẻ con làng cứ lớn lên trong mùi gỗ thơm, tiếng ru xen lẫn tiếng đục chạm lách cách, đủ tuổi thì bắt đầu học những việc nhỏ phụ trong xưởng. Người lớn trong làng thì coi nghề này như một mặc định, “một là học giỏi đi xa, hai là theo mãi nghề này mà thôi".

Gần như cả làng An Thành theo nghề mộc. Những nhà có điều kiện thì mở xưởng, còn lại thì đi làm thuê. Khác với nhiều làng gỗ dân dụng, sản phẩm của làng An Thành thiên về mỹ nghệ trưng bày như lục bình, tranh, tượng gỗ, trụ gỗ mỹ nghệ, và đặc biệt là con giống (những con vật như long phụng, nghê, hổ, lợn, chim… được tạo nên từ gỗ với sắc thái rất riêng).

Cả làng An Thành có đến vài chục xưởng mộc, nhưng được bao quát thành một xưởng mộc lớn. Những phiến gỗ được chuyển theo từng ngõ xóm đến các xưởng, mỗi xưởng một khâu, hoàn thiện để tạo nên “cái hồn” của mỗi sản phẩm.

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Người thợ chăm chỉ đục đẽo thớ gỗ để tạo dáng cho sản phẩm
 

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Ở An Thành, trẻ con lớn lên trong tiếng chạm khắc, trong mùi thơm của gỗ,
nhiều em có năng khiếu đã xin theo học nghề và phụ giúp gia đình từ khi còn tuổi đi học

“Mỗi sản phẩm của làng được làm qua rất nhiều bàn tay thợ, nó như một dây chuyền “chuyên môn hoá”. Ví dụ để tạo nên một pho tượng họa tiết đầy đủ phải cần một xưởng xẻ gỗ, một xưởng tạc gỗ, một xưởng đục chạm, và cuối cùng là việc hoàn thiện đầy nét tỉ mỉ" - ông Phạm Đình Kỳ, người chủ của xưởng xẻ gỗ lớn của làng, cho hay.

Sản xuất dây chuyền kéo theo chuyên môn hóa. Người thợ ở làng thường chỉ học nghề ở một công đoạn, và suốt tuổi nghề họ chỉ tập trung làm tốt công việc ấy. Dường như câu nói dân gian “một nghề thì sống, đống nghề thì chết” luôn được người làng An Thành tâm niệm qua bao thế hệ.

Và ngắm những sản phẩm tinh xảo nhiều đường nét phác lên từ đôi tay thoăn thoắt của những người thợ An Thành mới thấy hết nét tài hoa của người dân nơi đây. Từ những miếng gỗ thô sơ, không cần bản vẽ, chỉ bằng cách mường tượng, những sản phẩm có hồn với họa tiết sinh động được tạo nên từ những đôi tay nhỏ nhắn…

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Sự khéo léo của đôi tay người thợ
 

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Những chú heo gỗ độc đáo được tạo ra từ bàn tay người thợ làng An Thành

“Rồng bay, cá lội, hoa nhành/ Nghề xưa hãy nhớ An Thành quê hương”, câu thơ vẫn được các thế hệ người làng nhắc nhau khi nói về nghề mộc của quê hương An Thành. Và nếu muốn chiêm ngưỡng những mảnh gỗ với bao thần sắc riêng, bạn có thể xuôi theo quốc lộ 5 Hà Nội đi Hải Phòng, khoảng 35km để về làng gỗ truyền thống An Thành.







Tham lang moc An Thanh


Chúng tôi ve làng An Thành (xã Minh Duc, My Hào, Hung Yên) trong mot ngày dau ha. Khác voi muong tuong ban dau, mot làng quê bình di hien lên trong tieng cham tro lách cách, tieng nói cuoi tu nhung xuong moc.


dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Cham tro hoa van trên go dòi hoi su khéo léo cua dôi tay nguoi tho

Vùng dat Bac noi danh voi nhung ngôi làng moc hàng tram nam tuoi. Nhieu cái tên làng quê dã di vào công nghiep hóa và duoc coi là thuong hieu lon nhu làng Dong Ky (Bac Ninh), hay Dông Giao (Hai Duong). Ít ai biet vùng dông bac Hung Yên cung có làng An Thành - noi duoc xem nhu mot xuong moc tap the, moi ho gia dình là mot khâu, mot “nhip” truoc khi cho ra doi nhung san pham day than sac.

Lon lên tu mùi go

Không có nhieu cua hàng trung bày san pham, cung không tap nap xe dua dón cho hàng.

Theo nguoi dân làng An Thành, nghe moc o làng manh nha tu nhung nam cuoi the ky 19 khi nghe làm nông cu (cày, bua) duoc phát trien rong rãi khap vùng dông bac Hai Hung xua. O làng An Thành chi có hai dòng ho chính là Nguyen Van và Pham Dình. Khi nghe làm nông cu không còn thinh hành, nhung tho tay nghe cao cua hai dòng ho dã di làm thuê o các vùng xa. Sau dó, ho du nhap cách cham con giong, duc bình hoa, pho tuong… và tro ve truyen nghe cho ca dân làng.

Ngày nay, dình làng An Thành van luu giu pho tuong go duoc cham khac tu hàng tram nam voi nhung hoa tiet còn thô so, don gian. Dó duoc xem là nhung san pham go thu công “dau tay” cua nguoi làng, bat dau cho viec chuyen doi tu nghe làm nông cu sang nghe moc my nghe.

Nho su kiên trì tiep thu và tìm ra nét riêng tu tinh hoa nghe moc, voi tình doàn ket qua nhieu doi, nguoi dân An Thành tu hào vì nghe thu công này dã phát trien, là nguon song cua bao the he dân làng, tro thành nét van hóa truyen thong day tu hào cua vùng.

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Con duong quê nho nhan, bình di dan den làng go An Thành
 

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Làng An Thành không có nhieu cua hàng trung bày san pham,
nhung san pham hoàn thien nhu the này se duoc các chu buôn toi tan noi nhap hoac dat hàng tu truoc

Làng moc - xuong moc

Voi nguoi làng An Thành, nói nghe moc là mot nghe kiem song cung dúng, mà là mot “duyên no truyen doi” cung phai. Lop sau ke lop truoc, tre con làng cu lon lên trong mùi go thom, tieng ru xen lan tieng duc cham lách cách, du tuoi thì bat dau hoc nhung viec nho phu trong xuong. Nguoi lon trong làng thì coi nghe này nhu mot mac dinh, “mot là hoc gioi di xa, hai là theo mãi nghe này mà thôi".

Gan nhu ca làng An Thành theo nghe moc. Nhung nhà có dieu kien thì mo xuong, còn lai thì di làm thuê. Khác voi nhieu làng go dân dung, san pham cua làng An Thành thiên ve my nghe trung bày nhu luc bình, tranh, tuong go, tru go my nghe, và dac biet là con giong (nhung con vat nhu long phung, nghê, ho, lon, chim… duoc tao nên tu go voi sac thái rat riêng).

Ca làng An Thành có den vài chuc xuong moc, nhung duoc bao quát thành mot xuong moc lon. Nhung phien go duoc chuyen theo tung ngõ xóm den các xuong, moi xuong mot khâu, hoàn thien de tao nên “cái hon” cua moi san pham.

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Nguoi tho cham chi duc deo tho go de tao dáng cho san pham
 

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
O An Thành, tre con lon lên trong tieng cham khac, trong mùi thom cua go,
nhieu em có nang khieu dã xin theo hoc nghe và phu giúp gia dình tu khi còn tuoi di hoc

“Moi san pham cua làng duoc làm qua rat nhieu bàn tay tho, nó nhu mot dây chuyen “chuyên môn hoá”. Ví du de tao nên mot pho tuong hoa tiet day du phai can mot xuong xe go, mot xuong tac go, mot xuong duc cham, và cuoi cùng là viec hoàn thien day nét ti mi" - ông Pham Dình Ky, nguoi chu cua xuong xe go lon cua làng, cho hay.

San xuat dây chuyen kéo theo chuyên môn hóa. Nguoi tho o làng thuong chi hoc nghe o mot công doan, và suot tuoi nghe ho chi tap trung làm tot công viec ay. Duong nhu câu nói dân gian “mot nghe thì song, dong nghe thì chet” luôn duoc nguoi làng An Thành tâm niem qua bao the he.

Và ngam nhung san pham tinh xao nhieu duong nét phác lên tu dôi tay thoan thoat cua nhung nguoi tho An Thành moi thay het nét tài hoa cua nguoi dân noi dây. Tu nhung mieng go thô so, không can ban ve, chi bang cách muong tuong, nhung san pham có hon voi hoa tiet sinh dong duoc tao nên tu nhung dôi tay nho nhan…

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Su khéo léo cua dôi tay nguoi tho
 

dulich4phuong.net  Tham lang moc An Thanh
Nhung chú heo go doc dáo duoc tao ra tu bàn tay nguoi tho làng An Thành

“Rong bay, cá loi, hoa nhành/ Nghe xua hãy nho An Thành quê huong”, câu tho van duoc các the he nguoi làng nhac nhau khi nói ve nghe moc cua quê huong An Thành. Và neu muon chiêm nguong nhung manh go voi bao than sac riêng, ban có the xuôi theo quoc lo 5 Hà Noi di Hai Phòng, khoang 35km de ve làng go truyen thong An Thành.

Thăm làng mộc An Thành

Chúng tôi về làng An Thành (xã Minh Đức, Mỹ Hào, Hưng Yên) trong một ngày đầu hạ. Khác với mường tượng ban đầu, một làng quê bình dị hiện lên trong tiếng chạm trổ lách cách, tiếng nói cười từ những xưởng mộc.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá