Ngược dòng sông Mã

Có một dòng sông đã đi vào ký ức, dòng sông ở phía tây biên giới, nơi mặt trời đỏ lên khi chiều xuống, con đường bụi mờ ngược dòng lên với Điện Biên Đông (Điện Biên). Có một nỗi nhớ chơi vơi dành riêng cho “Sông Mã xa rồi, Tây Tiến ơi...”.


dulich4phuong.net  Nguoc dong Song Ma
Sông Mã đoạn chảy qua tỉnh Sơn La - Ảnh: Châu Anh

Dân đi vẫn luôn dành một tình cảm đặc biệt cho một cung đường phía tây biên giới. Những cái tên Chiềng Khương, Sông Mã, Sốp Cộp, Tây Trang đã được đánh dấu trên bản đồ hành trình và chỉ đợi lúc lên đường. Ngược dòng sông Mã hôm nay đã không còn là một giấc mơ.

1 Quốc lộ 4G từ ngã ba Mai Sơn (Sơn La) đi thị trấn Sông Mã đã biến thị tứ nhỏ nhoi, cô độc năm nào thành một chốn sầm uất và là điểm dừng chân lý tưởng cho các hành trình đi Sốp Cộp. Dân địa phương đã không còn quá lạ lẫm với các nhóm đi “phượt” xe gánh, xe gồng phóng ào ào qua phố. Họ đã hiểu và chia sẻ những trải nghiệm khám phá các cung đường mới, hoang sơ, khó khăn nhưng mới lạ và đầy hấp dẫn với dân đi. Bởi thế, bữa sáng ở Sông Mã đã trở thành một cuộc bàn luận sôi nổi về lịch trình giữa chúng tôi - những kẻ lãng du - với cánh đàn ông người Thái ngồi ăn bàn bên cạnh.

Sau khi phân tích lộ trình và nhận lời tư vấn của dân bản địa, cả nhóm quyết định không đi Sốp Cộp như kế hoạch ban đầu. Thay vào đó, sẽ bám đường dọc sông Mã chạy ngược lên phía tháp cổ Mường Luân - một công trình kiến trúc cổ từ thế kỷ 16 ít ỏi còn lại của văn hóa Tây Bắc, rồi vượt đèo Keo Lôm đến Điện Biên Đông. Nhìn nắng đang rực lên trên dòng sông Mã và những triền núi đỏ màu đất, một trong số các bạn đồng hành từng chinh phục cung đường này sáu năm trước đã gọi chuyến đi là “Ngày của sự trở về”.

2 Hai bên bờ sông Mã là những con đường đất bụi gập ghềnh. Đường đang mở nên đoạn to đoạn bé, lác đác những ngôi nhà sàn đơn sơ của người Thái nằm trên lưng núi, thỉnh thoảng mới gặp một ngôi làng quần cư đông đúc.

Sông Mã mùa khô, nước cạn để lộ ra những bờ đá gộc gằn đầy đe dọa. Dân tự đặt khá nhiều “thủy điện gia đình” trên sông, đôi chỗ lòng sông rộng có đến hàng chục thủy điện cùng nằm reo vui.

Jason, một dân du lịch bụi đến từ Tasmania (Úc), đặc biệt bị hấp dẫn bởi nguồn điện tự cung tự cấp của người dân hai bờ sông Mã. Anh liên tục dừng xe, chụp hình và bình luận với bạn đồng hành Mathew, bất chấp nắng gay gắt rực cháy trên cao, đốt con đường bụi mờ sáng loáng lên như ảo ảnh.

Một “đặc sản” khác trên sông Mã khiến cả nhóm hôm đó xao xác và ấn tượng: những chiếc cầu tre và cầu treo bắc qua sông. Cầu treo dây văng có nhiều ở các vùng núi cao phía Bắc, nhưng cầu tre phao chỉ riêng sông Mã ở Điện Biên Đông mới thấy nhiều đến thế. Những chiếc thùng phuy được giằng vào nhau nổi bập bềnh trên mặt nước và những tấm phên tre đơn giản ghép với nhau làm mặt cầu. Thuyền cá đi qua sẽ gỡ một cổng phên để đưa thuyền qua dòng, xe máy qua cầu trả 5.000 đồng/lượt. Người Thái làm kinh tế thêm như vậy, ngoài việc trồng lúa nước và đánh bắt cá trên sông.

dulich4phuong.net  Nguoc dong Song Ma
Cầu tre phao trên sông Mã  - Ảnh: YẾN THANH

3 Chặng đường từ thị trấn Sông Mã đi Mường Luân không dài nhưng khá mệt vì nắng nóng, đôi chỗ suối cắt phá tung đường khiến những con “chiến mã” phải gầm lên vất vả. Chúng tôi dừng chân ở chợ Mường Cang (xã Mường Lầm) để hỏi đường. Biết phía trước các bản làng khá hoang sơ và việc tìm được chỗ ăn trưa không dễ, nhưng mọi người vẫn quyết định đi tiếp, hi vọng có thể ăn cơm nhờ trong nhà một người Thái nào đó.

Lần lượt qua Pú Bầu, Bó Sinh, Chiềng Sơ... Bản làng người sông Mã mộc mạc, đơn sơ và đúng là... không có đồ ăn. Chúng tôi chỉ có thể mua nước uống, ăn vặt và tiếp tục chạy xe trên con đường lộc xộc đá sỏi uốn lượn bên dòng sông Mã, đôi lúc dừng lại ngắm đám trẻ con nhảy ùm xuống sông như rái cá và những người dân đang kéo vó, cất lưới. Khoảng 14g thì đến được Mường Luân nơi thượng nguồn sông Mã, nơi sinh sống chủ yếu của những công dân người Việt gốc Lào cùng chung sống với các dân tộc Thái, Khơ Mú. Bữa trưa với xôi nếp Lào, thịt lợn bản đã tiếp thêm sức lực cho cả nhóm trước khi đến với tháp cổ Mường Luân cách đó vài chục mét đường.

Tháp Mường Luân nằm bên bờ sông Mã với kiến trúc thượng thu hạ thách (càng lên cao càng nhỏ lại). Công trình kiến trúc do bà con người Việt gốc Lào góp sức xây dựng lên, với khá nhiều họa tiết cách điệu độc đáo hình chim bay, rồng cuốn, quả trám, cánh sen... Ai cũng thích thú ngắm dòng sông Mã từ trên tháp và tranh thủ ghi vào máy những khoảnh khắc đáng nhớ.

4 Nắng chiều sông Mã nhuộm vàng những mảng rừng lưng núi khi chúng tôi rời khỏi Mường Luân. Con đèo Keo Lôm ngoằn ngoèo cheo leo đưa chúng tôi rời xa sông Mã. Phía trước là Điện Biên Đông đang háo hức gọi mời.

Dừng lại trên lưng đèo vì núi rừng Tây Bắc đang trở nên huyền ảo trong ráng chiều lấp lánh. Khói bếp từ bản Suối Lư, Phì Nhừ quyện vào nắng tạo thành một bức tranh mê hoặc.








Nguoc dong song Ma


Có mot dòng sông dã di vào ký uc, dòng sông o phía tây biên gioi, noi mat troi do lên khi chieu xuong, con duong bui mo nguoc dòng lên voi Dien Biên Dông (Dien Biên). Có mot noi nho choi voi dành riêng cho “Sông Mã xa roi, Tây Tien oi...”.


dulich4phuong.net  Nguoc dong Song Ma
Sông Mã doan chay qua tinh Son La - Anh: Châu Anh

Dân di van luôn dành mot tình cam dac biet cho mot cung duong phía tây biên gioi. Nhung cái tên Chieng Khuong, Sông Mã, Sop Cop, Tây Trang dã duoc dánh dau trên ban do hành trình và chi doi lúc lên duong. Nguoc dòng sông Mã hôm nay dã không còn là mot giac mo.

1 Quoc lo 4G tu ngã ba Mai Son (Son La) di thi tran Sông Mã dã bien thi tu nho nhoi, cô doc nam nào thành mot chon sam uat và là diem dung chân lý tuong cho các hành trình di Sop Cop. Dân dia phuong dã không còn quá la lam voi các nhóm di “phuot” xe gánh, xe gong phóng ào ào qua pho. Ho dã hieu và chia se nhung trai nghiem khám phá các cung duong moi, hoang so, khó khan nhung moi la và day hap dan voi dân di. Boi the, bua sáng o Sông Mã dã tro thành mot cuoc bàn luan sôi noi ve lich trình giua chúng tôi - nhung ke lãng du - voi cánh dàn ông nguoi Thái ngoi an bàn bên canh.

Sau khi phân tích lo trình và nhan loi tu van cua dân ban dia, ca nhóm quyet dinh không di Sop Cop nhu ke hoach ban dau. Thay vào dó, se bám duong doc sông Mã chay nguoc lên phía tháp co Muong Luân - mot công trình kien trúc co tu the ky 16 ít oi còn lai cua van hóa Tây Bac, roi vuot dèo Keo Lôm den Dien Biên Dông. Nhìn nang dang ruc lên trên dòng sông Mã và nhung trien núi do màu dat, mot trong so các ban dong hành tung chinh phuc cung duong này sáu nam truoc dã goi chuyen di là “Ngày cua su tro ve”.

2 Hai bên bo sông Mã là nhung con duong dat bui gap ghenh. Duong dang mo nên doan to doan bé, lác dác nhung ngôi nhà sàn don so cua nguoi Thái nam trên lung núi, thinh thoang moi gap mot ngôi làng quan cu dông dúc.

Sông Mã mùa khô, nuoc can de lo ra nhung bo dá goc gan day de doa. Dân tu dat khá nhieu “thuy dien gia dình” trên sông, dôi cho lòng sông rong có den hàng chuc thuy dien cùng nam reo vui.

Jason, mot dân du lich bui den tu Tasmania (Úc), dac biet bi hap dan boi nguon dien tu cung tu cap cua nguoi dân hai bo sông Mã. Anh liên tuc dung xe, chup hình và bình luan voi ban dong hành Mathew, bat chap nang gay gat ruc cháy trên cao, dot con duong bui mo sáng loáng lên nhu ao anh.

Mot “dac san” khác trên sông Mã khien ca nhóm hôm dó xao xác và an tuong: nhung chiec cau tre và cau treo bac qua sông. Cau treo dây vang có nhieu o các vùng núi cao phía Bac, nhung cau tre phao chi riêng sông Mã o Dien Biên Dông moi thay nhieu den the. Nhung chiec thùng phuy duoc giang vào nhau noi bap benh trên mat nuoc và nhung tam phên tre don gian ghép voi nhau làm mat cau. Thuyen cá di qua se go mot cong phên de dua thuyen qua dòng, xe máy qua cau tra 5.000 dong/luot. Nguoi Thái làm kinh te thêm nhu vay, ngoài viec trong lúa nuoc và dánh bat cá trên sông.

dulich4phuong.net  Nguoc dong Song Ma
Cau tre phao trên sông Mã  - Anh: YEN THANH

3 Chang duong tu thi tran Sông Mã di Muong Luân không dài nhung khá met vì nang nóng, dôi cho suoi cat phá tung duong khien nhung con “chien mã” phai gam lên vat va. Chúng tôi dung chân o cho Muong Cang (xã Muong Lam) de hoi duong. Biet phía truoc các ban làng khá hoang so và viec tìm duoc cho an trua không de, nhung moi nguoi van quyet dinh di tiep, hi vong có the an com nho trong nhà mot nguoi Thái nào dó.

Lan luot qua Pú Bau, Bó Sinh, Chieng So... Ban làng nguoi sông Mã moc mac, don so và dúng là... không có do an. Chúng tôi chi có the mua nuoc uong, an vat và tiep tuc chay xe trên con duong loc xoc dá soi uon luon bên dòng sông Mã, dôi lúc dung lai ngam dám tre con nhay ùm xuong sông nhu rái cá và nhung nguoi dân dang kéo vó, cat luoi. Khoang 14g thì den duoc Muong Luân noi thuong nguon sông Mã, noi sinh song chu yeu cua nhung công dân nguoi Viet goc Lào cùng chung song voi các dân toc Thái, Kho Mú. Bua trua voi xôi nep Lào, thit lon ban dã tiep thêm suc luc cho ca nhóm truoc khi den voi tháp co Muong Luân cách dó vài chuc mét duong.

Tháp Muong Luân nam bên bo sông Mã voi kien trúc thuong thu ha thách (càng lên cao càng nho lai). Công trình kien trúc do bà con nguoi Viet goc Lào góp suc xây dung lên, voi khá nhieu hoa tiet cách dieu doc dáo hình chim bay, rong cuon, qua trám, cánh sen... Ai cung thích thú ngam dòng sông Mã tu trên tháp và tranh thu ghi vào máy nhung khoanh khac dáng nho.

4 Nang chieu sông Mã nhuom vàng nhung mang rung lung núi khi chúng tôi roi khoi Muong Luân. Con dèo Keo Lôm ngoan ngoèo cheo leo dua chúng tôi roi xa sông Mã. Phía truoc là Dien Biên Dông dang háo huc goi moi.

Dung lai trên lung dèo vì núi rung Tây Bac dang tro nên huyen ao trong ráng chieu lap lánh. Khói bep tu ban Suoi Lu, Phì Nhu quyen vào nang tao thành mot buc tranh mê hoac.

Ngược dòng sông Mã

Có một dòng sông đã đi vào ký ức, dòng sông ở phía tây biên giới, nơi mặt trời đỏ lên khi chiều xuống, con đường bụi mờ ngược dòng lên với Điện Biên Đông (Điện Biên). Có một nỗi nhớ chơi vơi dành riêng cho “Sông Mã xa rồi, Tây Tiến ơi...”.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá