Bánh tro trong ngày Tết Đoan Ngọ

dulich4phuong.net - Theo phong tục tập quán của người dân Việt Nam ở cả 2 miền Nam, Bắc thì đến Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch) phải làm một số bánh trong đó có bánh tro (bánh gio). Có tên gọi tro vì nước để ngâm gạo làm bánh và nấu bánh đều được lấy phần nước trong, lắng từ nước tro (gio) của nhiều loại cây khác nhau. Gọi là bánh âm vì nó có đặc tính tư âm, bổ âm, do chứa toàn nguyên vật liệu có tính âm (toàn bộ là thực vật và khoáng canxi, kali...)


dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Theo Đông y: Bánh tro vị nhạt, tính mát ăn dễ tiêu, thích hợp nhất đối với trường hợp già yếu, trẻ em, có chứng bệnh nóng sốt âm ỉ (âm hư), những trường hợp dương thịnh gây âm hư như vào mùa hè mà cực điểm là đầu tháng năm Đoan ngọ (đoan dương - chính dương) thường gây ôn dịch thương âm. Vào dịp Tết Đoan ngọ nó sẽ phát huy cao độ những tính năng trên do mấy ngày tết Đoan Ngọ người ta còn gặp nguy hại do ăn uống no say nhiều thứ béo, nhiệt, khó tiêu (rượu nếp, xoài, mít...). Vì thế Tết Đoan ngọ cần có bánh tro.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Bánh tro không những trung hòa bớt độc hại trong ăn uống để bảo vệ sức khỏe trong ngày Tết Đoan ngọ mà còn cả thời gian sau đó. Do có tác dụng thanh nhiệt lợi tiểu, thải độc cho cơ thể để phòng và góp phần chữa một số bệnh cần lợi tiểu như tăng huyết áp, thống phong (gút) sỏi thận... Bổ âm (tư âm, dưỡng âm) là tôn chỉ của một trường phái dưỡng sinh lớn có vị trí quan trọng trong Đông y, bởi vì cơ thể chúng ta "dương thường hữu dư, âm thường bất túc". Tuy nhiên ngày nay ít người mua hay làm bánh tro theo phong tục tập quán lâu đời mà dân ta đã đúc kết được từ kinh nghiệm thực tế phòng chữa bệnh (4 mùa) trong thức ăn hằng ngày. Tết Đoan ngọ giờ đây chỉ còn được hưởng ứng cho có lệ là mua rượu nếp ăn trong ngày này. Tập quán ăn bánh tro giờ đây càng cần được khôi phục để ta cân bằng với các loại bánh cao lương mỹ vị nhiều đường mỡ (dương thịnh) đang hằng ngày ngấm ngầm ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Cách làm bánh tro:

Gạo nếp loại thơm ngon, mẩy hạt (không được lẫn gạo tẻ). Ngâm vào nước tro một ngày một đêm (hoặc 3 ngày 3 đêm) lấy ra vo lại nước lã rồi để thật ráo nước mới được gói.

Nguyên liệu để tạo tro:

Phổ biến nhất là cây vừng (mè).

Vừng phối hợp với cây khác; phổ biến là vừng với rau dền gai, chùm gửi (trên cây lành như dâu, bưởi...).

Ngoài 3 thứ trên còn có nhiều công thức khác, như vỏ quả bưởi, cám nếp, cọng lúa (rạ).

Lá niệt, cành lá cây thị, quả dầu sở.

Cây vừng, dền, vỏ quả xoan, vỏ cây dâu, dọc chuối...

Lá gói bánh tro:
Lá sậy, lá cây cơm nếp, lá dong non, lá tre to bản.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Để thử độ vôi dùng măng làm chỉ thị màu. Nếu nhúng măng vào nước tro mà vàng là được, nếu trắng thì thêm vôi, nếu vàng đậm quá thì thêm nước cho loãng bớt vôi. Nhiều vôi bánh sẽ có mùi vôi nồng, mất ngon thơm.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Cách gói và nấu bánh tro (trong Nữ công thắng lãm của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác). Lấy cành lá cây rạ khoảng 5 phần, cây vừng khô 4 phần, lá tầm gửi 2 phần, vỏ quả xoan đâu (cây xoan trắng) 2 phần, vỏ quả bưởi 1 phần, lá thơm 2 phần. Các thứ ấy đốt ra lấy tro đem rây mịn. Đong một bát cho vào một bát nước ngâm. Cứ một cóng nước cho một bát vôi ngâm khoảng 15 ngày. Trước khi ngâm gạo 3 ngày lọc lấy một bát nước tro trong. Lấy một bát gạo nếp cái nhặt sạch vo rồi để ráo. Rồi ngâm vào nước tro một đêm (5 trống canh). Lá dong non luộc chín để gói cho mềm. Gói một đầu vắt lên đổ nước tro nếp vào gói lại, buộc dây. Nấu với một phần nước tro và 2 phần nước lã cho quánh. Nấu còn loãng chưa quánh lại lấy tro bỏ thêm cho quánh.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Các sách dạy làm bánh ngày nay đều có dạy cách làm bánh tro, ít nhiều khác nhau, nhưng nói chung đơn giản hơn. Chú ý quan tâm nhiều đến việc xử lý tro và vôi cho vừa.

Màu bánh: Nếu muốn bánh có màu đỏ thì lấy măng tre đập dập ngâm nước măng và măng để dưới nồi mà nấu.

Muốn bánh trắng thì không cho măng, hoặc lấy quả xoan đâu bóc bỏ vỏ, đốt ra tro và dùng nước mưa hứng giữa trời để ngâm nước tro và nấu bánh. Có công thức còn cho cây dền, dọc chuối.

Muốn bánh có màu hổ phách (vàng nâu) thì lấy măng vòi lót đáy nồi. Theo các sách mới hướng dẫn đơn giản hơn, thay đổi màu bánh tro chỉ cần thay đổi như sau: Lá sậy cho màu vàng nhạt. Muốn nhạt hơn dùng lá non hơn. Muốn màu xanh lá cây gói bằng lá thơm nếp. Yêu cầu quan trọng là bánh phải trong suốt và ăn thơm mát.

Hình thức gói: Mỗi địa phương có cách gói hình thức khác nhau dài hoặc gù. Dài thì buộc đôi, gù thì buộc chùm như buồng cau.

Cách ăn: Nấu chín bánh để nguội bóc lá đặt vào đĩa tưới mật mía lên trên. Dùng thìa hoặc đũa xắn ăn. (Mật mía mát lành hơn. Mật ong, đường đỏ dùng khi không có mật mía).

Các bài viết về Tết Đoan Ngọ:

>> Tết Đoan ngọ
>> Nét riêng ngày Tết Đoan Ngọ ở Hàn Quốc
>> Tết giết sâu bọ

Hãy chia sẻ hình ảnh du lịch của bạn tại địa chỉ info@dulich4phuong.net để Ban biên tập www.dulich4phuong.net đăng tải lên Cổng thông tin Sổ tay du lịch và khám phá cho đông đảo bạn đọc được tham khảo và chia sẻ những cảm xúc của chính mình.








Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo


dulich4phuong.net - Theo phong tuc tap quán cua nguoi dân Viet Nam o ca 2 mien Nam, Bac thì den Tet Doan ngo (5/5 âm lich) phai làm mot so bánh trong dó có bánh tro (bánh gio). Có tên goi tro vì nuoc de ngâm gao làm bánh và nau bánh deu duoc lay phan nuoc trong, lang tu nuoc tro (gio) cua nhieu loai cây khác nhau. Goi là bánh âm vì nó có dac tính tu âm, bo âm, do chua toàn nguyên vat lieu có tính âm (toàn bo là thuc vat và khoáng canxi, kali...)


dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Theo Dông y: Bánh tro vi nhat, tính mát an de tiêu, thích hop nhat doi voi truong hop già yeu, tre em, có chung benh nóng sot âm i (âm hu), nhung truong hop duong thinh gây âm hu nhu vào mùa hè mà cuc diem là dau tháng nam Doan ngo (doan duong - chính duong) thuong gây ôn dich thuong âm. Vào dip Tet Doan ngo nó se phát huy cao do nhung tính nang trên do may ngày tet Doan Ngo nguoi ta còn gap nguy hai do an uong no say nhieu thu béo, nhiet, khó tiêu (ruou nep, xoài, mít...). Vì the Tet Doan ngo can có bánh tro.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Bánh tro không nhung trung hòa bot doc hai trong an uong de bao ve suc khoe trong ngày Tet Doan ngo mà còn ca thoi gian sau dó. Do có tác dung thanh nhiet loi tieu, thai doc cho co the de phòng và góp phan chua mot so benh can loi tieu nhu tang huyet áp, thong phong (gút) soi than... Bo âm (tu âm, duong âm) là tôn chi cua mot truong phái duong sinh lon có vi trí quan trong trong Dông y, boi vì co the chúng ta "duong thuong huu du, âm thuong bat túc". Tuy nhiên ngày nay ít nguoi mua hay làm bánh tro theo phong tuc tap quán lâu doi mà dân ta dã dúc ket duoc tu kinh nghiem thuc te phòng chua benh (4 mùa) trong thuc an hang ngày. Tet Doan ngo gio dây chi còn duoc huong ung cho có le là mua ruou nep an trong ngày này. Tap quán an bánh tro gio dây càng can duoc khôi phuc de ta cân bang voi các loai bánh cao luong my vi nhieu duong mo (duong thinh) dang hang ngày ngam ngam anh huong xau den suc khoe.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Cách làm bánh tro:

Gao nep loai thom ngon, may hat (không duoc lan gao te). Ngâm vào nuoc tro mot ngày mot dêm (hoac 3 ngày 3 dêm) lay ra vo lai nuoc lã roi de that ráo nuoc moi duoc gói.

Nguyên lieu de tao tro:

Pho bien nhat là cây vung (mè).

Vung phoi hop voi cây khác; pho bien là vung voi rau den gai, chùm gui (trên cây lành nhu dâu, buoi...).

Ngoài 3 thu trên còn có nhieu công thuc khác, nhu vo qua buoi, cám nep, cong lúa (ra).

Lá niet, cành lá cây thi, qua dau so.

Cây vung, den, vo qua xoan, vo cây dâu, doc chuoi...

Lá gói bánh tro:
Lá say, lá cây com nep, lá dong non, lá tre to ban.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

De thu do vôi dùng mang làm chi thi màu. Neu nhúng mang vào nuoc tro mà vàng là duoc, neu trang thì thêm vôi, neu vàng dam quá thì thêm nuoc cho loãng bot vôi. Nhieu vôi bánh se có mùi vôi nong, mat ngon thom.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Cách gói và nau bánh tro (trong Nu công thang lãm cua Hai Thuong Lãn Ông Lê Huu Trác). Lay cành lá cây ra khoang 5 phan, cây vung khô 4 phan, lá tam gui 2 phan, vo qua xoan dâu (cây xoan trang) 2 phan, vo qua buoi 1 phan, lá thom 2 phan. Các thu ay dot ra lay tro dem rây min. Dong mot bát cho vào mot bát nuoc ngâm. Cu mot cóng nuoc cho mot bát vôi ngâm khoang 15 ngày. Truoc khi ngâm gao 3 ngày loc lay mot bát nuoc tro trong. Lay mot bát gao nep cái nhat sach vo roi de ráo. Roi ngâm vào nuoc tro mot dêm (5 trong canh). Lá dong non luoc chín de gói cho mem. Gói mot dau vat lên do nuoc tro nep vào gói lai, buoc dây. Nau voi mot phan nuoc tro và 2 phan nuoc lã cho quánh. Nau còn loãng chua quánh lai lay tro bo thêm cho quánh.

dulich4phuong.net  Banh tro trong ngay Tet Doan Ngo

Các sách day làm bánh ngày nay deu có day cách làm bánh tro, ít nhieu khác nhau, nhung nói chung don gian hon. Chú ý quan tâm nhieu den viec xu lý tro và vôi cho vua.

Màu bánh: Neu muon bánh có màu do thì lay mang tre dap dap ngâm nuoc mang và mang de duoi noi mà nau.

Muon bánh trang thì không cho mang, hoac lay qua xoan dâu bóc bo vo, dot ra tro và dùng nuoc mua hung giua troi de ngâm nuoc tro và nau bánh. Có công thuc còn cho cây den, doc chuoi.

Muon bánh có màu ho phách (vàng nâu) thì lay mang vòi lót dáy noi. Theo các sách moi huong dan don gian hon, thay doi màu bánh tro chi can thay doi nhu sau: Lá say cho màu vàng nhat. Muon nhat hon dùng lá non hon. Muon màu xanh lá cây gói bang lá thom nep. Yêu cau quan trong là bánh phai trong suot và an thom mát.

Hình thuc gói: Moi dia phuong có cách gói hình thuc khác nhau dài hoac gù. Dài thì buoc dôi, gù thì buoc chùm nhu buong cau.

Cách an: Nau chín bánh de nguoi bóc lá dat vào dia tuoi mat mía lên trên. Dùng thìa hoac dua xan an. (Mat mía mát lành hon. Mat ong, duong do dùng khi không có mat mía).

Các bài viet ve Tet Doan Ngo:

>> Tet Doan ngo
>> Nét riêng ngày Tet Doan Ngo o Hàn Quoc
>> Tet giet sâu bo

Hãy chia se hình anh du lich cua ban tai dia chi info@dulich4phuong.net de Ban biên tap www.dulich4phuong.net dang tai lên Cong thông tin So tay du lich và khám phá cho dông dao ban doc duoc tham khao và chia se nhung cam xúc cua chính mình.

Bánh tro trong ngày Tết Đoan Ngọ

dulich4phuong.net - Theo phong tục tập quán của người dân Việt Nam ở cả 2 miền Nam, Bắc thì đến Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch) phải làm một số bánh trong đó có bánh tro (bánh gio). Có tên gọi tro vì nước để ngâm gạo làm bánh và nấu bánh đều được lấy phần nước trong, lắng từ nước tro (gio) của nhiều loại cây khác nhau. Gọi là bánh âm vì nó có đặc tính tư âm, bổ âm, do chứa toàn nguyên vật liệu có tính âm (toàn bộ là thực vật và khoáng canxi, kali...)
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá