Món rêu - Ngày xuân thưởng thức món lạ

Vâng, rêu chứ không phải là riêu! Và rêu đủ món, từ rêu nướng, rêu nấu canh đến rêu xào, rêu hấp… Các món ăn từ rêu là đặc sản của người Thái và một số dân tộc Tây Bắc.


dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Thiếu nữ Thái đi lấy rêu ở suối Nậm Lay

Hồi bé tí, nhà tôi ở ngay cạnh dòng suối Nậm Lay, một con suối nhỏ, chảy róc rách chia thị xã Lai Châu làm hai phần. Muốn qua con suối ấy có thể đi cầu treo hoặc nếu muốn thì lội. Suối trong vắt, mát lạnh, lòng suối lổn nhổn đá cuội. Thỉnh thoảng, từng tốp chị em phụ nữ người Thái đeo giỏ tre bên hông, váy cuốn lên đến ngực. Họ đi ngược suối lấy rêu, mà tôi nghe nói là lấy về để… ăn.

Không như hình dung của mọi người về những thảm rêu ngắn ngủn mọc ở nơi ẩm ướt trên đất, trên tường nhà, rêu suối mà người Thái hay thích lấy về ăn là loại rêu mọc trên đá, ở các dòng suối nước trong và xiết. Ở đó rêu mọc dài và dày, các cô gái Thái từ bé xíu 10-12 tuổi đã có thể đeo giỏ đi nhặt rêu.

Cụ bà Lường Thị Kim, người Thái đã hơn 80 tuổi, hiện sống ở thành phố Điện Biên Phủ, cho hay từ 16-17 tuổi bà đã ra suối Nậm Lay gần nhà (bản Na Ca, xã Nay Lưa, Lai Châu) nhặt rêu. Chỉ nhặt chừng một giờ là được một giỏ đầy. Các cô các chị có thể đi lấy rêu theo nhóm, họ cứ đi ngược con suối, vừa đi vừa kiếm những khóm rêu mọc ra từ đá. Hôm nào kiếm được khóm rêu non là hôm đó “trúng mánh” vì có thể nấu được những món ngon nhất từ rêu. Nhặt đầy giỏ rêu, mỗi cô chọn một hòn đá phẳng, đổ rêu ra để đập, đập kỹ rồi cho rêu vào “sạ”, như rổ của người Kinh, xóc qua xóc lại dưới dòng suối trong veo cho sạ rêu rụng hết đất cát.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Món rêu nướng hoàn tất

Từ đám rêu non xanh ngắt đã được đập rửa sạch sẽ, các bà các chị khéo tay có thể nắm rêu lại từng nắm rồi cho vào kẹp tre nướng trên than hồng, hoặc túm rêu vào miếng lá chuối tươi, lá dong tươi vừa mới cắt ngoài vườn về nướng trên than hồng. Chị Trần Thị Hương, nhà báo hiện công tác tại báo Điện Biên Phủ, một năm nay không được ăn món rêu và khi nghe nhắc đến “món rêu” đã mơ màng đôi mắt. “Khi thanh tre kẹp rêu lật qua lật lại trên than hồng bắt đầu dậy mùi thì lúc đó món rêu có mùi như cá nướng nhưng vị thanh hơn nhiều. Rêu nướng ấy chấm với nước măng ngâm chua đã được đun cho cô lại, có vị ngon lạ lùng”- chị Hương thòm thèm kể.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Nướng rêu trên bếp than hồng

Là một người miền xuôi lên lập nghiệp ở Tây Bắc, chị Hương kể năm 2000 lần đầu tiên chị được bà con mời ăn món rêu. “Khi đó tôi đang làm giáo viên, đến vận động học sinh đi học được cha mẹ các em mời. Đầu tiên thấy món rêu xanh nhớt mình chỉ dám gắp một miếng nhỏ xíu cho vào miệng. Cảm nhận đầu tiên là thấy lạnh lạnh, trơn trơn, ghê ghê. Mình dừng lại để cảm nhận, thấy món rêu có mùi thơm hăng hăng của mắc khén, vị cay nồng của ớt, vị cay ấm của gừng. Khi nhai thấy rêu có vị bùi, ngọt. Quả là một món ăn lạ lùng” - chị Hương cho hay.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Rêu được đập kỹ...

Từ vài ba món ăn đơn giản chế biến từ rêu, giờ đây bà con đã có vô vàn cách chế biến để món rêu ngon hơn. Món rêu nướng, công thức là trộn rêu non với mắc khén, hành, ớt, cho vào lá chuối, lá dong tươi đem nướng, vừa thơm vừa lạ vị. Món rêu nấu canh, bà con sẽ cho thêm chút gừng. Tháng 11-12 gặt hái xong xuôi, lúc đó rêu ngon và nhiều nhất, bà con lấy rêu về phơi khô, rồi khi nào thèm có thể đem rêu khô ra kẹp vào kẹp tre nướng. Là món có tính hàn, rêu rất hợp với gia vị ấm như ớt, hành, gừng, mắc khén. Theo chị Nguyễn Thị Hằng - cán bộ Văn phòng Tỉnh ủy Điện Biên Phủ, một số gia đình luộc lươn, luộc cá, gỡ lấy thịt trộn với rêu và gia vị làm thành món nộm rêu. “Lúc ấy thì ngon lắm” - chị Hằng nhận xét.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
...rửa sạch

Trong ký ức của bà Lường Thị Kim, chỉ có những dòng suối trong, nước chảy mạnh nhưng không sâu, lòng suối nhiều đá cuội như Nậm Lay, Nậm Mức… mới có rêu ngon, sạch và giòn. Công cuộc xây dựng lòng hồ thủy điện Sơn La đã khiến thị xã Lai Châu cũ nhỏ bé, nay được gọi là thị xã Mường Lay, nơi có ngôi nhà tuổi thơ của tôi, chìm dưới lòng hồ. Bà Kim bảo giờ thì bà con ở quê nhà cũng ít khi lấy được rêu vì nhiều người đi lấy cát, lấy đá xây dựng khiến nước suối đục ngầu và rêu không sạch nữa. Bà nhớ món rêu lắm nhưng cũng ít có dịp ăn.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Gói rêu vào lá dong - Ảnh: Đỗ Doãn Hoàng

Tôi cứ lẩn thẩn nghĩ rằng có khi nào món rêu xanh mướt, lạ lùng với các chị em váy cuốn lên đến ngực, giỏ đeo bên hông đi ngược suối trong ký ức ấy sẽ biến mất? Chắc tôi lẩn thẩn thôi, chắc chẳng bao giờ Tây Bắc mất đi món rêu. Vì nếu thế Tây Bắc sẽ mất đi một đặc sản lạ lùng là rêu suối, cũng như “đặc sản” múa xòe, bánh chưng gù, khẩu tan (gạo nếp) rất ngon và đẹp ở vùng đất đầy huyền thoại này.

Hãy chia sẻ hình ảnh du lịch của bạn tại địa chỉ [email protected] để Ban biên tập www.dulich4phuong.net đăng tải lên Cổng thông tin Sổ tay du lịch và khám phá cho đông đảo bạn đọc được tham khảo và chia sẻ những cảm xúc của chính mình.








Mon reu - Ngay xuan thuong thuc mon la


Vâng, rêu chu không phai là riêu! Và rêu du món, tu rêu nuong, rêu nau canh den rêu xào, rêu hap… Các món an tu rêu là dac san cua nguoi Thái và mot so dân toc Tây Bac.


dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Thieu nu Thái di lay rêu o suoi Nam Lay

Hoi bé tí, nhà tôi o ngay canh dòng suoi Nam Lay, mot con suoi nho, chay róc rách chia thi xã Lai Châu làm hai phan. Muon qua con suoi ay có the di cau treo hoac neu muon thì loi. Suoi trong vat, mát lanh, lòng suoi lon nhon dá cuoi. Thinh thoang, tung top chi em phu nu nguoi Thái deo gio tre bên hông, váy cuon lên den nguc. Ho di nguoc suoi lay rêu, mà tôi nghe nói là lay ve de… an.

Không nhu hình dung cua moi nguoi ve nhung tham rêu ngan ngun moc o noi am uot trên dat, trên tuong nhà, rêu suoi mà nguoi Thái hay thích lay ve an là loai rêu moc trên dá, o các dòng suoi nuoc trong và xiet. O dó rêu moc dài và dày, các cô gái Thái tu bé xíu 10-12 tuoi dã có the deo gio di nhat rêu.

Cu bà Luong Thi Kim, nguoi Thái dã hon 80 tuoi, hien song o thành pho Dien Biên Phu, cho hay tu 16-17 tuoi bà dã ra suoi Nam Lay gan nhà (ban Na Ca, xã Nay Lua, Lai Châu) nhat rêu. Chi nhat chung mot gio là duoc mot gio day. Các cô các chi có the di lay rêu theo nhóm, ho cu di nguoc con suoi, vua di vua kiem nhung khóm rêu moc ra tu dá. Hôm nào kiem duoc khóm rêu non là hôm dó “trúng mánh” vì có the nau duoc nhung món ngon nhat tu rêu. Nhat day gio rêu, moi cô chon mot hòn dá phang, do rêu ra de dap, dap ky roi cho rêu vào “sa”, nhu ro cua nguoi Kinh, xóc qua xóc lai duoi dòng suoi trong veo cho sa rêu rung het dat cát.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Món rêu nuong hoàn tat

Tu dám rêu non xanh ngat dã duoc dap rua sach se, các bà các chi khéo tay có the nam rêu lai tung nam roi cho vào kep tre nuong trên than hong, hoac túm rêu vào mieng lá chuoi tuoi, lá dong tuoi vua moi cat ngoài vuon ve nuong trên than hong. Chi Tran Thi Huong, nhà báo hien công tác tai báo Dien Biên Phu, mot nam nay không duoc an món rêu và khi nghe nhac den “món rêu” dã mo màng dôi mat. “Khi thanh tre kep rêu lat qua lat lai trên than hong bat dau day mùi thì lúc dó món rêu có mùi nhu cá nuong nhung vi thanh hon nhieu. Rêu nuong ay cham voi nuoc mang ngâm chua dã duoc dun cho cô lai, có vi ngon la lùng”- chi Huong thòm thèm ke.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Nuong rêu trên bep than hong

Là mot nguoi mien xuôi lên lap nghiep o Tây Bac, chi Huong ke nam 2000 lan dau tiên chi duoc bà con moi an món rêu. “Khi dó tôi dang làm giáo viên, den van dong hoc sinh di hoc duoc cha me các em moi. Dau tiên thay món rêu xanh nhot mình chi dám gap mot mieng nho xíu cho vào mieng. Cam nhan dau tiên là thay lanh lanh, tron tron, ghê ghê. Mình dung lai de cam nhan, thay món rêu có mùi thom hang hang cua mac khén, vi cay nong cua ot, vi cay am cua gung. Khi nhai thay rêu có vi bùi, ngot. Qua là mot món an la lùng” - chi Huong cho hay.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Rêu duoc dap ky...

Tu vài ba món an don gian che bien tu rêu, gio dây bà con dã có vô vàn cách che bien de món rêu ngon hon. Món rêu nuong, công thuc là tron rêu non voi mac khén, hành, ot, cho vào lá chuoi, lá dong tuoi dem nuong, vua thom vua la vi. Món rêu nau canh, bà con se cho thêm chút gung. Tháng 11-12 gat hái xong xuôi, lúc dó rêu ngon và nhieu nhat, bà con lay rêu ve phoi khô, roi khi nào thèm có the dem rêu khô ra kep vào kep tre nuong. Là món có tính hàn, rêu rat hop voi gia vi am nhu ot, hành, gung, mac khén. Theo chi Nguyen Thi Hang - cán bo Van phòng Tinh uy Dien Biên Phu, mot so gia dình luoc luon, luoc cá, go lay thit tron voi rêu và gia vi làm thành món nom rêu. “Lúc ay thì ngon lam” - chi Hang nhan xét.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
...rua sach

Trong ký uc cua bà Luong Thi Kim, chi có nhung dòng suoi trong, nuoc chay manh nhung không sâu, lòng suoi nhieu dá cuoi nhu Nam Lay, Nam Muc… moi có rêu ngon, sach và giòn. Công cuoc xây dung lòng ho thuy dien Son La dã khien thi xã Lai Châu cu nho bé, nay duoc goi là thi xã Muong Lay, noi có ngôi nhà tuoi tho cua tôi, chìm duoi lòng ho. Bà Kim bao gio thì bà con o quê nhà cung ít khi lay duoc rêu vì nhieu nguoi di lay cát, lay dá xây dung khien nuoc suoi duc ngau và rêu không sach nua. Bà nho món rêu lam nhung cung ít có dip an.

dulich4phuong.net  Mon reu ngay xuan thuong thuc mon la
Gói rêu vào lá dong - Anh: Do Doãn Hoàng

Tôi cu lan than nghi rang có khi nào món rêu xanh muot, la lùng voi các chi em váy cuon lên den nguc, gio deo bên hông di nguoc suoi trong ký uc ay se bien mat? Chac tôi lan than thôi, chac chang bao gio Tây Bac mat di món rêu. Vì neu the Tây Bac se mat di mot dac san la lùng là rêu suoi, cung nhu “dac san” múa xòe, bánh chung gù, khau tan (gao nep) rat ngon và dep o vùng dat day huyen thoai này.

Hãy chia se hình anh du lich cua ban tai dia chi [email protected] de Ban biên tap www.dulich4phuong.net dang tai lên Cong thông tin So tay du lich và khám phá cho dông dao ban doc duoc tham khao và chia se nhung cam xúc cua chính mình.

Món rêu - Ngày xuân thưởng thức món lạ

Vâng, rêu chứ không phải là riêu! Và rêu đủ món, từ rêu nướng, rêu nấu canh đến rêu xào, rêu hấp… Các món ăn từ rêu là đặc sản của người Thái và một số dân tộc Tây Bắc.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá