Chùa Trăm Gian xưa

Chùa Trăm Gian (Chương Mỹ, Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội) được khởi dựng từ đời Lý Cao Tông (1176-1210) đã bị phá dỡ Nhà tổ và Gác khánh để xây lại mới trong những ngày cuối tháng 8 năm 2012 – thật quá đau xót cho một di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.


Để thấy rõ hơn những giá trị quý báu của di tích chùa Trăm Gian, LĐCT đăng bài viết về ngôi chùa này trong cuốn “Chùa Việt Nam” của các tác giả Hà Văn Tấn, Nguyễn Văn Kự và Phạm Ngọc Long (1). Phần ảnh do nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Kự gửi.

Chùa có tên là Quảng Nghiêm tự, ở xã Tiên Phương, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây cũ. Xã Tiên Phương xưa kia là xã Tiên Lữ nên chùa này cũng thường được gọi là chùa Tiên Lữ. Sở dĩ chùa có tên là Trăm Gian vì quần thể kiến trúc ở đây có đến 104 gian nhà.

Theo một số tài liệu, chùa được xây dựng từ thời Lý Cao Tông (1176-1210). Nhưng ngôi chùa lớn với quy mô như hiện nay là đã được trùng tu và xây dựng thêm qua nhiều triều đại.

Chùa có 3 cụm kiến trúc chính. Cụm thứ nhất ở cửa vào, gồm 2 quán, trước đây dùng làm nơi đánh cờ người trong ngày hội. Gần đấy có ngôi nhà có tên là Giá Ngự, vì là nơi đặt kiệu “thánh” trong lễ rước thánh, đó cũng là nơi xem rối nước diễn trên hồ.

Cụm thứ hai là tòa gác chuông đẹp, có 2 tầng mái. Tầng trên treo quả chuông đồng đúc năm Cảnh Thịnh thứ hai (1794) có bài minh của tiến sĩ Trần Bá Lãm.

Qua các bậc đá có lan can chạm rồng, ta đến cụm kiến trúc thứ ba là ngôi chùa chính, gồm bái đường, nhà thiêu hương và thượng điện. Chùa có hơn 150 pho tượng, phần lớn bằng gỗ, một ít đắp bằng đất. Đặc biệt ở gian giữa thượng điện có một bệ bằng đất nung đỏ hình khối chữ nhật, giống kiểu các bệ đá thời Trần.

Trên là đài sen, xung quanh trang trí nhiều hình động vật và hoa lá, bốn góc có hình chim thần Garuda. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng bệ này có niên đại thời Mạc. Trên bệ đặt các tượng Phật Tam thế.

Ở gian bên trái, phía dưới tượng Quan Âm tống tử, là tượng đô đốc Đặng Tiến Đông - một tướng lĩnh Tây Sơn mà sự tích được ghi lại trên khối bia vuông bốn mặt đặt ở bái đường. Bài bia do Phan Huy Ích soạn và Ngô Thì Nhậm nhuận sắc. Đây chỉ là một bản sao năm 1927, chép lại từ bài bia soạn năm 1794.

Gian bên phải là khám thờ “đức Thánh Bối” Nguyễn Bình An, vị thánh đã được thờ ở chùa Bối Khê. Tượng thánh làm bằng mây đan ngoài bọc vải phủ sơn.

Hai bên là dãy hành lang. Trong cùng là nhà thờ Tổ. Ở giữa còn có gác trống, treo một chiếc trống lớn và một khánh đồng đúc năm Cảnh Hưng thứ 10 (1749).
-----------
(1). “Chùa Việt Nam” – In lần thứ tư. Nhà xuất bản Thế Giới, Hà Nội, 2012. Tác giả: Hà Văn Tấn, Nguyễn Văn Kự, Phạm Ngọc Long. Biên tập: Lê Văn Lan – Nguyễn Duy Chiếm.

dulich4phuong.net  Chùa Trăm Gian xưa
Gác chuông (2007).
 


dulich4phuong.net  Chùa Trăm Gian xưa
Tượng Quan Âm tống tử (giữa), đô đốc Đặng Tiến Đông (bên trái),
Hà Quận công Đặng Thế Vinh (bên phải (2007).
 

dulich4phuong.net  Chùa Trăm Gian xưa
Chùa Trăm Gian (1991).
 

dulich4phuong.net  Chùa Trăm Gian xưa
La hán, phù điêu gỗ sơn (2007).
 

dulich4phuong.net  Chùa Trăm Gian xưa
Hình cánh sen và hình động vật ở bệ tượng đất nung (2007).








Chua Tram Gian xua


Chùa Tram Gian (Chuong My, Hà Tây cu, nay thuoc Hà Noi) duoc khoi dung tu doi Lý Cao Tông (1176-1210) dã bi phá do Nhà to và Gác khánh de xây lai moi trong nhung ngày cuoi tháng 8 nam 2012 – that quá dau xót cho mot di tích lich su - van hóa cap quoc gia.


De thay rõ hon nhung giá tri quý báu cua di tích chùa Tram Gian, LDCT dang bài viet ve ngôi chùa này trong cuon “Chùa Viet Nam” cua các tác gia Hà Van Tan, Nguyen Van Ku và Pham Ngoc Long (1). Phan anh do nhà nghiên cuu Nguyen Van Ku gui.

Chùa có tên là Quang Nghiêm tu, o xã Tiên Phuong, huyen Hoài Duc, tinh Hà Tây cu. Xã Tiên Phuong xua kia là xã Tiên Lu nên chùa này cung thuong duoc goi là chùa Tiên Lu. So di chùa có tên là Tram Gian vì quan the kien trúc o dây có den 104 gian nhà.

Theo mot so tài lieu, chùa duoc xây dung tu thoi Lý Cao Tông (1176-1210). Nhung ngôi chùa lon voi quy mô nhu hien nay là dã duoc trùng tu và xây dung thêm qua nhieu trieu dai.

Chùa có 3 cum kien trúc chính. Cum thu nhat o cua vào, gom 2 quán, truoc dây dùng làm noi dánh co nguoi trong ngày hoi. Gan day có ngôi nhà có tên là Giá Ngu, vì là noi dat kieu “thánh” trong le ruoc thánh, dó cung là noi xem roi nuoc dien trên ho.

Cum thu hai là tòa gác chuông dep, có 2 tang mái. Tang trên treo qua chuông dong dúc nam Canh Thinh thu hai (1794) có bài minh cua tien si Tran Bá Lãm.

Qua các bac dá có lan can cham rong, ta den cum kien trúc thu ba là ngôi chùa chính, gom bái duong, nhà thiêu huong và thuong dien. Chùa có hon 150 pho tuong, phan lon bang go, mot ít dap bang dat. Dac biet o gian giua thuong dien có mot be bang dat nung do hình khoi chu nhat, giong kieu các be dá thoi Tran.

Trên là dài sen, xung quanh trang trí nhieu hình dong vat và hoa lá, bon góc có hình chim than Garuda. Nhieu nhà nghiên cuu cho rang be này có niên dai thoi Mac. Trên be dat các tuong Phat Tam the.

O gian bên trái, phía duoi tuong Quan Âm tong tu, là tuong dô doc Dang Tien Dông - mot tuong linh Tây Son mà su tích duoc ghi lai trên khoi bia vuông bon mat dat o bái duong. Bài bia do Phan Huy Ích soan và Ngô Thì Nham nhuan sac. Dây chi là mot ban sao nam 1927, chép lai tu bài bia soan nam 1794.

Gian bên phai là khám tho “duc Thánh Boi” Nguyen Bình An, vi thánh dã duoc tho o chùa Boi Khê. Tuong thánh làm bang mây dan ngoài boc vai phu son.

Hai bên là dãy hành lang. Trong cùng là nhà tho To. O giua còn có gác trong, treo mot chiec trong lon và mot khánh dong dúc nam Canh Hung thu 10 (1749).
-----------
(1). “Chùa Viet Nam” – In lan thu tu. Nhà xuat ban The Gioi, Hà Noi, 2012. Tác gia: Hà Van Tan, Nguyen Van Ku, Pham Ngoc Long. Biên tap: Lê Van Lan – Nguyen Duy Chiem.

dulich4phuong.net  Chua Tram Gian xua
Gác chuông (2007).
 


dulich4phuong.net  Chua Tram Gian xua
Tuong Quan Âm tong tu (giua), dô doc Dang Tien Dông (bên trái),
Hà Quan công Dang The Vinh (bên phai (2007).
 

dulich4phuong.net  Chua Tram Gian xua
Chùa Tram Gian (1991).
 

dulich4phuong.net  Chua Tram Gian xua
La hán, phù diêu go son (2007).
 

dulich4phuong.net  Chua Tram Gian xua
Hình cánh sen và hình dong vat o be tuong dat nung (2007).

Chùa Trăm Gian xưa

Chùa Trăm Gian (Chương Mỹ, Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội) được khởi dựng từ đời Lý Cao Tông (1176-1210) đã bị phá dỡ Nhà tổ và Gác khánh để xây lại mới trong những ngày cuối tháng 8 năm 2012 – thật quá đau xót cho một di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá